UUA2605007 Bauganes

Árið 2026, föstudaginn 29. maí, tók Arnór Snæbjörnsson, formaður úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, með heimild í 3. mgr. 3. gr. laga nr. 130/2011, fyrir:

Mál nr. UUA2605007, kæra á ákvörðun skipulagsfulltrúa Reykjavíkur frá 28. ágúst 2025 um breytingu á deiliskipulagi Einarsness vegna lóðar nr. 3A við Bauganes.

Í málinu er nú kveðinn upp svofelldur

úrskurður:

1. Með bréfi til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, 15. maí 2026, er barst nefndinni sama dag, kæra eigendur fasteignar að Bauganesi 1A, þá ákvörðun skipulagsfulltrúa Reykjavíkur frá 28. ágúst 2025 um breytingu á deiliskipulagi Einarsness vegna lóðar nr. 3A við Bauganes. Er þess krafist að ákvörðunin verði felld úr gildi, en til vara að lagt verði fyrir Reykjavíkurborg að afgreiða ósk kærenda frá 22. desember 2025 um endurupptöku hinnar kærðu ákvörðunar án tafar. Fóru kærendur jafnframt fram á að réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar yrðu frestað og að úrskurðað yrði um stöðvun yfirvofandi framkvæmda skv. 1. og 3. mgr. 5. gr. laga nr. 130/2010 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála. Þykir mál þetta nægilega upplýst til að taka það til efnisúrskurðar og verður því ekki kveðinn upp sérstakur úrskurður um frestun réttaráhrifa eða stöðvun framkvæmda.

2. Gögn málsins bárust úrskurðarnefndinni frá Reykjavíkurborg 24. maí 2026.

Málsatvik og rök

3. Á afgreiðslufundi skipulagsfulltrúa 27. maí 2025 var lögð fram tillaga um breytingu á deiliskipulagi Einarsness vegna lóðar nr. 3A við Bauganes. Var samþykkt að grenndarkynna tillöguna á grundvelli 2. mgr. 44. gr. skipulagslaga nr. 123/2010.

4. Tillagan var tekin fyrir að nýju eftir grenndarkynningu á afgreiðslufundi skipulagsfulltrúa 28. ágúst 2025. Í tillögunni fólst að felldur yrði niður byggingarreitur til norðausturs og í staðinn kæmi nýr byggingarreitur fyrir flóttastiga af nýjum svölum ofan á þaki núverandi geymslu. Byggingarreitur til suðvesturs yrði lengdur í 9 m í stað 6 m og breikkaður úr 6,0 m í 6,5 m. Heimilað yrði að minniháttar útbyggingar svo sem þakskegg, og svalir allt að 1,5 m, mættu ná út fyrir byggingarreit. Auk þess yrði heimilað að stækka íbúðarhús með tveggja hæða viðbyggingum til suðvesturs. Var tillagan samþykkt með nánar tilteknum breytingum með vísan til umsagnar skipulagsfulltrúa, dags. sama dag, sbr. viðauka um embættisafgreiðslur skipulagsfulltrúa við samþykkt um stjórn Reykjavíkurborgar og fundarsköp borgarstjórnar nr. 1020/2019. Tók deiliskipulagsbreytingin gildi með auglýsingu í B-deild Stjórnartíðinda 25. september s.á.

5. Kærendur höfðu samband við skipulagssvið Reykjavíkurborgar með tölvubréfi 22. desember s.á. og upplýstu að tillagan hefði ekki verið kynnt þeim og gerðu kröfu um að ákvörðunin yrði felld úr gildi eða tekin upp að nýju og málið kynnt hagsmunaaðilum með lögmætum hætti. Kærendur ítrekuðu erindið 3. mars 2026, en þeim hefur enn ekki borist svar við þessum erindum.

6. Kærendur vísa til þess að alvarlegir ágallar hafi verið á grenndarkynningu málsins sem hafi meðal annars haft þær afleiðingar að kærendum hafi ekki gefist færi á að koma á framfæri athugasemdum. Þeim hafi fyrst orðið kunnugt um hina kærðu ákvörðun 21. desember 2025 og hafi þá degi síðar haft samband við skipulagssvið Reykjavíkurborgar með tölvubréfi. Engar tilkynningar hafi borist þeim um niðurstöðu málsins og ekki verði séð að borgaryfirvöld hafi vitað hvar kærendur væru búsettir, enda væri heimilisfang þeirra einungis tilgreint „Bandaríkin“, en yfirvöldum hafi borið að tryggja að tilkynning um grenndarkynningu bærist þeim. Rétt sé að miða við að kærufrestur hafi ekki byrjað að líða fyrr en í desember 2025 þegar þeim hafi fyrst orðið kunnugt um málið.

7. Ekki verði annað séð af efni tölvubréfi kærenda til Reykjavíkurborgar 22. desember 2025 en að með honum hafi verið leitað úrlausnar um hina kærðu ákvörðun. Erindið hafi verið móttekið en kærendur hafi ekki fengið neinar leiðbeiningar um kærurétt eða kærufrest, né hafi þeim verið leiðbeint að hafa samband við úrskurðarnefndina. Þarna sé um að ræða alvarlega annmarka á leiðbeiningarskyldu og skyldu til að hraða málsmeðferð, sbr. 7. og 9. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og því sé afsakanlegt að kæra hafi ekki borist fyrr og rétt sé að taka hana til efnismeðferðar. Einsýnt sé að málið hefði farið í annan farveg af hálfu kærenda hefði þeim gefist kostur á að koma á framfæri athugasemdum á fyrri stigum eða þeir fengið leiðbeiningar um kærurétt.

8. Telji úrskurðarnefndin rétt að miða kærufrest við birtingu hinnar kærðu ákvörðunar í B-deild Stjórnartíðinda 25. september 2025, telji kærendur engu að síður afsakanlegt að kæran hafi ekki borist fyrr í skilningi 1. tl. 1. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga. Kærendur hafi haft samband við Reykjavíkurborg án tafar eftir að þeim varð kunnugt um ákvörðunina.

Niðurstaða

9. Samkvæmt 2. mgr. 4. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála er kærufrestur til nefndarinnar einn mánuður frá því að kæranda varð kunnugt eða mátti vera kunnugt um þá ákvörðun sem kæra lýtur að. Sé um að ræða ákvörðun sem sætir opinberri birtingu telst kærufrestur frá fyrstu birtingu ákvörðunar skv. 2. mgr. 27. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

10. Í 28. gr. stjórnsýslulaga er fjallað um áhrif þess ef kæra berst að liðnum kærufresti. Ber þá skv. 1. mgr. ákvæðisins að vísa kæru frá nema að afsakanlegt verði talið að kæran hafi ekki borist fyrr eða veigamiklar ástæður mæli með því að hún verði tekin til efnismeðferðar. Tiltekið er í athugasemdum með 28. gr. í frumvarpi því sem varð að stjórnsýslulögum að við mat á því hvort skilyrði séu til að taka mál til meðferðar að loknum kærufresti þurfi að líta til þess hvort aðilar að málinu séu fleiri en einn og með andstæða hagsmuni, eins og raunin er í máli þessu.

11. Hin kærða ákvörðun var birt í B-deild Stjórnartíðinda 25. september 2025 og tók kærufrestur að líða degi síðar, sbr. 1. mgr. 8. gr. sömu laga. Mátti kærendum vera kunnugt um hina kærðu deiliskipulags­ákvörðun frá opinberri birtingu hennar. Kæra í máli þessu barst úrskurðar­nefndinni 15. maí 2026, eða tæpum átta mánuðum síðar, og var kærufrestur þá liðinn. Verður kærumáli þessu því vísað frá úrskurðarnefndinni enda ekki talið unnt, eins og atvikum er háttað, að taka málið til meðferðar að liðnum kærufresti samkvæmt fyrrgreindum undan­tekningar­ákvæðum 28. gr. stjórnsýslulaga enda hefur lögmælt opinber birting ákvörðunar þá þýðingu að almenningi telst vera kunnugt um hina birtu ákvörðun.

12. Í erindi kærenda til skipulagssviðs hinn 22. desember 2025 var farið fram á að afgreiðsla hinnar kærðu ákvörðunar yrði ógilt eða tekin upp að nýju, en af kærunni má ráða að því erindi hafi enn ekki verið svarað. Telur úrskurðarnefndin að rétt sé að skipulagsfulltrúi taki erindi kærenda til efnislegrar afgreiðslu án ástæðulauss dráttar.

Úrskurðarorð

Kærumáli þessu er vísað frá úrskurðarnefndinni.