Árið 2026, mánudaginn 18. maí, tók Arnór Snæbjörnsson, formaður úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, með heimild í 3. mgr. 3. gr. laga nr. 130/2011, fyrir:
Mál nr. UUA2604013, kæra á ákvörðun byggingarfulltrúans í Reykjanesbæ um að samþykkja byggingaráform fyrir nýbyggingu á lóð nr. 27 við Hafnagötu.
Í málinu er nú kveðinn upp til bráðabirgða svofelldur
úrskurður
um kröfu stöðvun framkvæmda:
- Með kæru til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, er barst nefndinni 20. apríl 2026, kærir eigandi, Hafnagötu 31b, Reykjanesbæ, þá ákvörðun byggingarfulltrúans í Reykjanesbæ, frá 16. apríl 2026, um að samþykkja byggingaráform á spildu sem sögð sé tilheyra lóð nr. 27 við Hafnagötu í Höfnum. Er þess krafist að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi. Þess er að auki krafist að réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar verði frestað og að framkvæmdir verði stöðvaðar á meðan kæran er til meðferðar hjá úrskurðarnefndinni. Þar sem um er að ræða kæru vegna samþykktar byggingaráforma verður tekin afstaða til kröfu kæranda um stöðvun framkvæmda, en krafa um frestun réttaráhrifa á ekki við í máli þessu.
- Gögn málsins bárust úrskurðarnefndinni frá Reykjanesbæ 12. maí 2026.
Málsatvik og rök
- Á fundi umhverfis- og skipulagsráðs Reykjanesbæjar 7. nóvember 2025 var tekið fyrir erindi er varðaði heimild til að byggja geymslu á lóð nr. 27 við Hafnagötu. Hin fyrirhugaða geymsla væri límtréshús klætt yleiningum á steyptum sökkli og plötu, og yrði m.a. notað til hýsingar listaverka. Var samþykkt að grenndarkynna erindið í samræmi við 2. mgr. 44. gr. skipulagslaga nr. 123/2010. Erindið var tekið fyrir að nýju á fundi umhverfis- og skipulagsráðs 16. janúar 2026. Á fundinum kom fram að andmæli hefðu borist frá eiganda Hvammslands sem gerði tilkall til spildunnar en að gögn Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnunar staðfestu eignarhald umsækjanda. Var umsóknin samþykkt. Byggingarfulltrúi tók erindið fyrir á afgreiðslu fundi 16. apríl s.á. þar sem byggingaráform voru samþykkt.
- Kærandi bendir á að hin kærða ákvörðun sé ólögmæt þar sem hún byggi á rangri túlkun þinglýstra eignarheimilda. Nauðsynlegt sé að fresta réttaráhrifum og stöðva framkvæmdir þar sem eignarhald lóðarinnar, er hið kærða byggingarleyfi veiti heimild til framkvæmda á, sé umdeilt og að framkvæmdir geti valdið kæranda óafturkræfum skaða.
- Af hálfu leyfishafa er vísað til þess að ekki séu fyrir hendi ríkar ástæður eða knýjandi nauðsyn til að stöðva framkvæmdir. Þar sem ákvörðun sveitarfélagsins um að veita byggingarleyfi á landi sem samkvæmt opinberum skrám sé innan eignarlands leyfishafa verði ekki séð að ákvörðun um að veita byggingarleyfi sé ólögmæt. Framkvæmdir séu ekki hafnar, en stefnt sé að því að þær hefjist með vorinu og að leyfishafi eigi mikilla hagsmuna að gæta að geta haldið áfram með framkvæmdir.
Niðurstaða
- Í 1. mgr. 5. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála er tekið fram að kæra til úrskurðarnefndarinnar fresti ekki réttaráhrifum kærðrar ákvörðunar en jafnframt er kæranda þar heimilað að krefjast stöðvunar framkvæmda til bráðabirgða séu þær hafnar eða yfirvofandi. Með sama hætti er kveðið á um það í 29. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 að kæra til æðra stjórnvalds fresti ekki réttaráhrifum ákvörðunar en þó sé heimilt að fresta réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar til bráðabirgða meðan málið sé til meðferðar hjá kærustjórnvaldi þar sem ástæður mæli með því. Tilvitnuð lagaákvæði bera með sér að meginreglan sé sú að kæra til æðra stjórnvalds fresti ekki réttaráhrifum kærðrar ákvörðunar og eru heimildarákvæði fyrir frestun framkvæmda kærðrar ákvörðunar undantekning frá nefndri meginreglu sem skýra beri þröngt. Verða því að vera ríkar ástæður eða veigamikil rök fyrir ákvörðun um stöðvun framkvæmda.
- Tekið er fram í athugasemdum um 5. gr. frumvarps þess sem varð að lögum nr. 130/2011 að ákvæði greinarinnar byggist á almennum reglum stjórnsýsluréttar um réttaráhrif kæru og heimild úrskurðaraðila til að fresta réttaráhrifum ákvörðunar, sbr. 29. gr. stjórnsýslulaga. Í athugasemdum með þeirri grein í frumvarpi til stjórnsýslulaga er tiltekið að heimild til frestunar réttaráhrifa þyki nauðsynleg þar sem kæruheimild geti ella orðið þýðingarlaus. Þar kemur einnig fram að almennt mæli það á móti því að réttaráhrifum ákvörðunar sé frestað ef fleiri en einn aðili sé að máli og þeir eigi gagnstæðra hagsmuna að gæta. Það mæli hins vegar með því að fresta réttaráhrifum ákvörðunar ef aðili máls sé aðeins einn og ákvörðun sé íþyngjandi fyrir hann.
- Í máli þessu er gerð krafa um stöðvun framkvæmda á grundvelli samþykkts byggingarleyfis sem felur í sér leyfi fyrir nýbyggingu á einni hæð á lóð nr. 27 við Hafnagötu. Með hliðsjón af framangreindum lagaákvæðum og þeim sjónarmiðum sem liggja þeim að baki og því að um er að ræða afturkræfar framkvæmdir, verður ekki talin knýjandi þörf á að stöðva þær á meðan málið er til meðferðar hjá úrskurðarnefndinni. Verður kröfu kærenda þar um því hafnað.
- Rétt þykir þó að taka fram að leyfishafi ber áhættu af úrslitum kærumálsins kjósi hann að halda áfram framkvæmdum áður en niðurstaða þessa máls liggur fyrir.
Úrskurðarorð
Hafnað er kröfu kærenda um stöðvun framkvæmda til bráðabirgða á grundvelli hinnar kærðu ákvörðunar byggingarfulltrúa.
