UUA2603001 Skerpluholt

Árið 2026, fimmtudaginn 21. maí, kom úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála saman til fundar í húsnæði nefndarinnar að Borgartúni 21, Reykjavík. Mætt voru Arnór Snæbjörnsson formaður, Unnþór Jónsson varaformaður og Karólína Finnbjörnsdóttir lögmaður.

Fyrir var tekið mál nr. UUA2603001, kæra vegna ákvörðunar innheimtufulltrúa Garðabæjar frá 12. febrúar 2026 um að synja beiðni kæranda um að felld verði niður álagning fráveitugjalds fyrir árið 2026 vegna fasteignarinnar að Skerpluholti 11.

Í málinu er nú kveðinn upp svofelldur

úrskurður:

1. Með bréfi til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, dags. 2. mars 2026, er barst nefndinni sama dag, kærir Framkvæmd og ráðgjöf ehf. þá ákvörðun innheimtufulltrúa Garðabæjar frá 12. febrúar 2026 að synja beiðni kæranda um að felld verði niður álagning vatns- og fráveitugjalda fyrir árið 2026 vegna fasteignar kæranda að Skerpluholti 11. Verður að skilja málskot kæranda svo að gerð sé krafa um að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi.

2. Gögn málsins bárust úrskurðarnefndinni frá Garðabæ 21. apríl 2026.

Málavextir

3. Kærandi er lóðarhafi lóðarinnar að Skerpluholti 11 í Garðabæ. Samkvæmt álagningarseðli fasteignagjalda ársins 2026 var hann krafinn um 130.800 kr. vegna lóðarleigu, 94.239 kr. vegna holræsagjalds og 90.419 kr. vegna vatnsgjalds. Með tölvubréfi kæranda til Garða­bæjar 11. febrúar 2026 fór hann fram á að álagning umræddra gjalda yrði felld niður. Máli sínu til stuðnings vísaði hann til þess að álagningin væri miðuð við að byggingu húss á lóðinni væri lokið, en svo væri ekki. Var beiðninni hafnað með tölvubréfi frá 12. s.m. þar sem kom fram að gjöldin væru miðuð við fasteignamat Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnunar og að hafa mætti samband við þá stofnun hefði kærandi athugasemdir fram að færa varðandi matið.

Málsrök kæranda

4. Kærandi tekur fram að á lóðinni að Skerpluholti 11 sé verið að reisa hús samkvæmt samþykktum teikningum. Húsið sé rúmlega fokhelt og ekki búið í því, enda sé það ekki íbúðarhæft. Sé farið fram á að holræsa- og vatnsgjald verði fellt niður á þessum forsendum en húsið sé fjarri því að vera fullfrágengið.

Málsrök Garðabæjar

5. Af hálfu sveitarfélagsins er þess krafist að kröfum kæranda verði hafnað. Álagning umræddra gjalda sé bæði réttmæt og lögmæt.

6. Á álagningarseðli fasteignagjalda vegna Skerpluholts 11 komi fram að álagning ársins 2026 nemi samtals 505.210 kr. Fasteignamat sé 127.350.000 kr. Álögð gjöld greinist í fasteignaskatt, sem sé 0,149% af fasteignamati, lóðarleigu sem sé 0,4% af lóðarmati, fráveitugjald sem sé 0,074% af fasteignamati og vatnsgjald sem sé 0,071% af fasteignamati. Álagsprósentur séu ákveðnar af Garðabæ samkvæmt gjaldskrá og innan ramma viðeigandi lagareglna, en fasteignamat sé ákveðið af Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnun. Sé fasteignamat Skerpluholts 11 ekki miðað við 100% fullbúið hús, heldur 55% af heildarfasteignamati miðað við matsstig 4, þ.e. fokheld bygging.

7. Í 1. gr. gjaldskrár nr. 1653/2025 fyrir fráveitugjald í Garðabæ komi fram að af öllum húseignum í sveitarfélaginu skuli greiða árlega fráveitugjald samkvæmt gjaldskránni. Verja skuli gjaldinu til þess að standa straum af kostnaði við fráveitu sveitarfélagsins, sbr. 15. gr. samþykktar um fráveitu í Garðabæ. Samkvæmt 2. gr. gjaldskrárinnar skuli álagningarstofn vera fasteignamat húsa, mannvirkja, lóða og landa samkvæmt lögum nr. 6/2001 um skráningu, merki og mat fasteigna. Fráveitugjald skuli nema 0,074% af álagningarstofni. Sé ekkert mannvirki á lóð skuli ekki greiða gjaldið. Um lagagrundvöll fráveitugjalds og gjaldskrár Garðabæjar sé vísað til laga nr. 9/2009 um uppbyggingu og rekstur fráveitna, en þar komi fram að heimilt sé að innheimta fráveitugjald af öllum fasteignum þar sem tenging sé fyrir hendi við mörk fasteignar.

8. Álagning fráveitugjalds ráðist því ekki af því hvort hús sé fokhelt, búið í því eða það teljist fullfrágengið. Í máli því sem hér um ræði sé ljóst að búið sé að tengja fráveitu, enda byggingin komin á matsstig 4 og fyrir liggi húsmat, lóðamat og fasteignamat. Það hvort eiginleg notkun sé á fráveitu hafi ekki þýðingu.

9. Ekki þyki ástæða til að fjalla um athugasemdir kæranda hvað varði álagningu vatnsgjalds, enda falli það utan valdssviðs úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála að meta lögmæti þeirrar álagningar. Þó megi benda á að sótt hafi verið um tengingu fyrir vatn vegna Skerpluholts 11 í júní 2025 og hafi tengingu verið lokið 10. júlí s.á. Megi ljóst vera að vatn sé ekki tengt inn á hús nema fráveita sé jafnframt tengd.

Niðurstaða

10. Í máli þessu er kærð sú ákvörðun innheimtufulltrúa Garðabæjar frá 12. febrúar 2026 að synja beiðni kæranda um að álagning fráveitu- og vatnsgjalda fyrir árið 2026 vegna fasteignar kæranda að Skerpluholti 11 verði felld niður þar sem mannvirki á lóðinni sé ekki fullreist. Kæruheimild til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála vegna álagningar fráveitugjalds er í 22. gr. laga nr. 9/2009 um uppbyggingu og rekstur fráveitna og barst kæran innan kærufrests.

11. Gjaldskrá fyrir vatnsgjald, notkunargjald og heimæðargjald hjá Vatnsveitu Garðabæjar nr. 1221/2018 sækir stoð sína til 10. gr. laga nr. 32/2004 um vatnsveitur sveitarfélaga, sbr. og 11. gr. reglugerðar nr. 401/2005 um vatnsveitur sveitarfélaga, en í lögunum er ekki að finna almenna kæruheimild til úrskurðarnefndarinnar. Fellur það því utan valdsviðs nefndarinnar að taka afstöðu til álagningar umrædds vatnsgjalds, sbr. 1. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála. Mun nefndin framsenda þann hluta málsins til innviðaráðherra til þóknanlegrar meðferðar, sem fer með eftirlit með því að sveitarfélög gegni skyldum sínum samkvæmt sveitarstjórnarlögum nr. 138/2011, sbr. 2. mgr. 7. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

12. Heimilt er skv. 1. mgr. 14. gr. laga nr. 9/2009 að innheimta fráveitugjald af öllum fasteignum þar sem tenging er fyrir hendi við mörk fasteignar. Ákvæðinu var breytt í núverandi horf með 2. gr. breytingalaga nr. 22/2016 og kemur fram í athugasemdum með frumvarpi því sem varð að þeim lögum að með frumvarpinu sé leitast við að skýra réttindi og skyldur fráveitna hvað varði andlag gjaldtökuheimilda fráveitna. Sé gengið út frá því að þegar fráveita hafi lokið skyldum sínum varðandi tengingu fasteignar sé heimilt að hefja innheimtu fráveitugjalds. Er áréttað í athugasemdum við 2. gr. að til að taka af allan vafa um upphaf gjaldskyldu fráveitugjalds sé kveðið á um að innheimta megi slíkt gjald þar sem tenging sé fyrir hendi við mörk fasteignar og fasteign sé skráð og metin í Landskrá fasteigna.

13. Samkvæmt 1. mgr. 15. gr. laga nr. 9/2009 skal stjórn fráveitu semja gjaldskrá þar sem kveðið er nánar á um greiðslu og innheimtu gjalda skv. 14. gr. Skal fráveitugjald vera hlutfall af fasteignamati fasteignar í heild en þó aldrei hærra en 0,5% af heildarmatsverði hennar. Í þeim tilvikum þegar matsverð fasteignar liggur ekki fyrir við álagningu fráveitugjalds, en tenging er fyrir hendi, er heimilt að ákveða fráveitugjald með hliðsjón af áætluðu fasteignamati eignarinnar fullfrágenginnar og ber þá að taka mið af fasteignamati sambærilegra fasteigna í sveitarfélaginu, sbr. 3. mgr. 15. gr. laganna. Að því virtu verður ekki gerð athugasemd við álagningu fráveitugjalds vegna fasteignar kæranda þótt húsið sé ekki fullfrágengið.

14. Fyrir liggur gjaldskrá fyrir fráveitugjald í Garðabæ, nr. 1653/2025 sem samþykkt var af bæjarstjórn Garðabæjar 4. desember 2025, sbr. samþykkt um fráveitu í Garðabæ nr. 282/2005. Gjaldskráin var birt í B-deild Stjórnartíðinda 9. janúar 2026 og tekur til álagningar gjalda á árinu 2026. Í 1. gr. hennar kemur fram að af öllum húseignum í Garðabæ skuli greiða árlega fráveitugjald samkvæmt gjaldskránni, sem varið skuli til þess að standa straum af kostnaði við fráveitu sveitarfélagsins, sbr. 15. gr. samþykktar um fráveitu í Garðabæ. Samkvæmt 2. gr. gjaldskrárinnar skal álagningarstofn fráveitugjalds vera fasteignamat húsa, mannvirkja, lóða og landa samkvæmt lögum nr. 6/2001. Skal fráveitugjald nema 0,074% af álagningarstofni. Sé ekkert mannvirki á lóð skal ekki greiða gjaldið.

15. Samkvæmt 2. gr. laga nr. 6/2001 skal meta hverja fasteign til verðs eftir því sem næst verður komist á hverjum tíma og nánar er kveðið á um í lögunum. Fram kemur í fasteignaskrá Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnunar að á lóðinni Skerpluholt 11 sé einbýlishús sem skráð er á matsstigi 4, þ.e. sem fokhelt mannvirki. Eru jafnframt gefnar skýringar á því hvenær mannvirki teljist fokhelt og tekið fram að verðmæti mannvirkis reiknist inn í fasteignamatið við fokheldi. Er fasteignamat ársins 2026 fyrir Skerpluholt 11 tilgreint 127.350.000 kr. Samkvæmt álagningarseðli vegna fasteignarinnar er „holræsagjald“ 0,074% af fasteignamati og þar með innan þeirra marka sem lög nr. 9/2009 áskilja og í samræmi við núgildandi gjaldskrá fyrir fráveitugjald í Garðabæ. Að því virtu er kröfu kæranda um ógildingu hinnar kærðu ákvörðunar hafnað. 

Úrskurðarorð

Hafnað er kröfu kæranda um að ógilda ákvörðun innheimtufulltrúa Garðabæjar frá 12. febrúar 2026 um að synja beiðni kæranda um að felld verði niður álagning fráveitugjalds fyrir árið 2026 vegna fasteignarinnar að Skerpluholti 11.