Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála
júl 04
Love0

33/2025 Sæbraut

Með

Árið 2025, föstudaginn 4. júlí, kom úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála saman til fundar í húsnæði nefndarinnar að Borgartúni 21, Reykjavík. Mætt voru Ómar Stefánsson varaformaður, Karólína Finnbjörnsdóttir lögmaður og Þorsteinn Þorsteinsson byggingar­verkfræðingur.

Fyrir var tekið mál nr. 33/2025, kæra á ákvörðun bæjarstjórnar Seltjarnarness frá 22. janúar 2025 um að synja beiðni um breytingu á deiliskipulagi Melhúsatúns vegna lóðarinnar Sæbrautar 4.

Í málinu er nú kveðinn upp svofelldur

úrskurður:

Með bréfi til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, dags. 21. febrúar 2025, er barst nefndinni sama dag, kæra eigendur Sæbrautar 4, Seltjarnarnesi, þá ákvörðun bæjarstjórnar Seltjarnarness frá 22. janúar 2025 að synja beiðni um breytingu á deiliskipulagi Melhúsatúns vegna lóðarinnar Sæbrautar 4. Er þess krafist að ákvörðunin verði felld úr gildi.

Gögn málsins bárust úrskurðarnefndinni frá Seltjarnarnesbæ 25. mars 2025.

Málsatvik og rök: Á lóðinni Sæbraut 4 á Seltjarnarnesi stendur tveggja hæða einbýlishús sem var byggt árið 1979. Deiliskipulag Melhúsatúns frá árinu 2015 er í gildi á svæðinu. Hinn 31. október 2023 lögðu kærendur inn fyrirspurn til byggingarfulltrúa vegna fyrirhugaðra fram­kvæmda á fasteigninni sem fólust m.a. í gerð nýs kvists, endurbyggingu þaks á bílskúrshluta fasteignarinnar og byggingu svala þar ofan á. Skipulags- og umferðarnefnd tók neikvætt í erindið á fundi sínum 21. desember s.á. og var bókað í fundargerð að fyrirhugaður þakkvistur rúmaðist ekki innan hámarks hæðarkóta gildandi deiliskipulags. Í kjölfar afgreiðslunnar sendu kærendur erindi til skipulags- og umferðarnefndar og var það tekið fyrir á fundi hennar 15. febrúar 2024. Bókað var í fundargerð að nefndin teldi „ekki einsýnt“ að tillagan rúmaðist innan deiliskipulags og beindi því til bæjarstjórnar að skipulagsfulltrúa yrði falið að grenndarkynna tillögu kærenda að deiliskipulagsbreytingu fyrir íbúum nærliggjandi húsa. Bæjarstjórn samþykkti afgreiðslu nefndarinnar á fundi sínum 21. s.m. Athugasemdir bárust á kynningartíma og á fundi skipulags- og umferðarnefndar 17. júlí s.á. var tillögunni synjað. Fundargerðin var í heild sinni staðfest á fundi bæjarstjórnar 22. janúar 2025.

Kærendur telja að hin kærða ákvörðun sé haldin efnis- og formannmörkum sem leiða eigi til ógildingar hennar. Við meðferð málsins hafi sveitarfélagið brotið gegn reglum stjórnsýslu­réttarins um skýrleika ákvörðunar, rannsókn, andmælarétt, meðalhóf og rökstuðning. Einnig hafi verið brotið gegn ákvæðum skipulagslaga nr. 123/2010 þar sem engin afstaða hafi verið tekin til athugasemda sem bárust vegna grenndarkynningar. Litið sé svo á að staðfesting bæjarstjórnar á fundargerð skipulags- og umferðarnefndar feli í sér fullnaðarafgreiðslu málsins, enda sé ekki að finna í samþykktum sveitarfélagsins að nefndinni hafi verið veitt heimild til fullnaðarafgreiðslu mála og því sé kæra komin fram innan kærufrests. Telji úrskurðarnefndin að staðfesting bæjarstjórnar hafi ekki falið í sér fullnaðarafgreiðslu málsins, sbr. úrskurð nefndarinnar uppkveðnum 6. júlí 2010 í máli nr. 42/2008, sé þess óskað að úrskurðarnefndin beini því til sveitarfélagsins að máli kærenda verði lokið án frekari tafa og á lögmætan hátt, sbr. til hliðsjónar úrskurð nefndarinnar sem kveðinn var upp 26. júní 2003 í máli nr. 36/2001.

Af hálfu sveitarfélagsins er því hafnað að sveitarfélagið hafi ekki fylgt hlutaðeigandi máls­meðferðarreglum í máli þessu. Ekki hafi þurft umfangsmikla rannsókn til að kanna réttmæti þeirra athugasemda sem borist hafi vegna grenndarkynningar. Þá sé byggt á því að í bókunum skipulags- og umferðarnefndar um málið hafi falist nægjanleg umsögn til bæjarstjórnar í þessu tiltekna máli. Því hafi málið verið nægjanlega upplýst áður en ákvörðun hafi verið tekin, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Kærendum hafi verið kynnt  ákvörðun skipulagsnefndar með bréfi skipulagsfulltrúa. Það hafi hins vegar tafist að afgreiða fundargerð nefndarinnar hjá bæjarstjórn og tilkynna kærendum um ákvörðun hennar og upplýsa um kæruheimild. Beðist sé velvirðingar á því en bent á að það hafi ekki komið að sök, enda hafi kæru verið skilað til úrskurðarnefndarinnar innan kærufrests.

Niðurstaða: Samkvæmt 3. mgr. 3. gr. skipulagslaga nr. 123/2010 annast sveitarstjórnir m.a. gerð svæðis-, aðal- og deiliskipulagsáætlana. Samkvæmt 2. mgr. 6. gr. sömu laga fara skipulagsnefndir með skipulagsmál undir yfirstjórn sveitarstjórna og er sveitarstjórn heimilt í samþykkt sveitarfélagsins að fela skipulagsnefnd eða öðrum aðilum innan stjórnsýslu sveitar­félagsins heimild til fullnaðarafgreiðslu mála samkvæmt lögunum, svo sem afgreiðslu deili­skipulagsáætlana. Í 1. mgr. 9. gr. sveitarstjórnarlaga nr. 138/2010 kemur fram að sveitarstjórnir skuli gera sérstaka samþykkt um stjórn og stjórnsýslu sveitarfélagsins og um meðferð þeirra málefna sem sveitarfélagið annist. Ákveður sveitarstjórn valdsvið nefnda, ráða og stjórna sem hún kýs nema slíkt sé ákveðið í lögum, sbr. 1. mgr. 40. gr. laganna. Hafi nefnd ekki verið falin fullnaðarafgreiðsla máls samkvæmt lögum eða samþykkt um stjórn sveitarfélagsins teljast ályktanir hennar tillögur til sveitarstjórnar enda þótt þær séu orðaðar sem ákvarðanir eða samþykktir nefndar, sbr. 2. mgr. 40. gr. laganna. Í 1. mgr. 42. gr. sömu laga er kveðið á um að í því skyni að stuðla að hagræðingu, skilvirkni og hraðari málsmeðferð geti sveitarstjórn ákveðið í samþykkt um stjórn sveitarfélagsins að fela fastanefnd fullnaðarafgreiðslu einstakra mála sem ekki varða verulega fjárhag sveitarfélagsins, nema lög eða eðli máls mæli sérstaklega gegn því.

Samþykkt um stjórn Seltjarnarnesbæjar nr. 831/2013 var birt í B-deild Stjórnartíðinda 17. september 2013. Í VI. kafla samþykktarinnar er fjallað um fastanefndir, ráð og stjórnir, aðrar en bæjarráð. Í 45. gr. hennar er tekið fram að bæjarstjórn geti ákveðið með viðauka við samþykktina, sbr. 10. tl. 5. gr. hennar, að fela nefnd, ráði eða stjórn á vegum Seltjarnarnesbæjar fullnaðarafgreiðslu mála og eru sett við því sömu skilyrði og er að finna í 1. mgr. 42. gr. sveitarstjórnarlaga. Í 56. gr. samþykktarinnar er að finna upptalningu á þeim nefndum, ráðum og stjórnum sem bæjarstjórn kýs til að fara með tiltekin málefni eftir því sem lög eða reglur mæli fyrir um og eru fastanefndir taldar upp í C-lið. Í 7. tl. hans segir að í skipulags- og umferðarnefnd séu skipaðir fimm aðalmenn og jafn margir til vara skv. samþykkt bæjarstjórnar frá 26. júní 2013 og skv. 6. gr. skipulagslaga. Ekki eru frekari upplýsingar um hlutverk og heimildir skipulags- og umferðarnefndar í samþykktinni. Á vef sveitarfélagsins eru tveir viðaukar við samþykktina. Annars vegar viðauki 1 um fullnaðarafgreiðslur fastanefnda án staðfestingar bæjarráðs eða bæjarstjórnar sem tekur til íþrótta- og tómstundaráðs og menningar- og safnanefndar. Hins vegar viðauki 2 um embættisafgreiðslur skipulagsstjóra. Samkvæmt efni þeirra er ljóst að þeir taka ekki til skipulags- og umferðarnefndar.

Samkvæmt framansögðu hefur bæjarstjórn Seltjarnarness ekki framselt vald sitt til fullnaðarafgreiðslu skipulagsmála til skipulags- og umferðarnefndar. Brast nefndina því vald til að ljúka endanlega afgreiðslu hinnar umdeildu umsóknar um breytingu á deiliskipulagi og verður að líta svo á að í synjun hennar hafi falist tillaga til sveitarstjórnar til afgreiðslu, sbr. 2. mgr. 40. gr. sveitarstjórnarlaga.

Samkvæmt 1. mgr. 41. gr. sveitarstjórnarlaga skulu fundargerðir nefnda, ráða og stjórna lagðar fyrir byggðarráð eða sveitarstjórn eftir því hver háttur er hafður á fullnaðarafgreiðslu í viðkomandi málaflokki. Ef fundargerðir nefnda innihalda ályktanir eða tillögur sem þarfnast staðfestingar byggðarráðs eða sveitarstjórnar ber að taka viðkomandi ályktanir og tillögur fyrir sem sérstök mál og afgreiða þau með formlegum hætti. Ef fundargerðir nefnda innihalda hins vegar ekki slíkar ályktanir eða tillögur er nægjanlegt að þær séu lagðar fram til kynningar. Er og tekið fram í athugasemdum með 41. gr. í frumvarpi því sem varð að sveitarstjórnarlögum að vönduð meðferð mála í stjórnsýslu sveitarfélaga eigi almennt að byggjast á því að bókað sé í fundargerðir um þau mál sem lögð séu fyrir fund, en ekki um þær fundargerðir sem þar séu lagðar fyrir. Þá er jafnframt mælt fyrir um það í 3. mgr. 5. gr. auglýsingar nr. 1181/2021 um leiðbeiningar um ritun fundargerða sveitarstjórna að fundargerðir nefnda, sem lagðar eru fyrir sveitarstjórn, skuli lagðar fyrir í heild, þ.e. með öllum þeim dagskrármálum sem þær mynda. Ályktanir eða samþykktir í fundargerðum nefnda sem þarfnast staðfestingar sveitarstjórnar skuli færa sérstaklega í fundargerð. Skýrt þurfi að koma fram hvaða afgreiðslu slíkir dagskrárliðir fá.

Í fundargerð skipulags- og umferðarnefndar frá fundi hennar 17. júlí 2024 er rakið hvað komið hafði fram um málið á fyrri fundum nefndarinnar, þ.e. að fjallað hefði verið um málamiðlunar­tillögu og skýringaruppdrátt frá kærendum. Er vísað til bókunar frá fyrri fundi og þess að skipulags­fulltrúa hafði þá verið falið að leggja fram málamiðlunartillögu kærenda. Svo segir að skipulagsfulltrúi hefði síðan þá fundað með nágrönnum kærenda og tekið fram að þeir teldu að mótmæli þeirra væru enn í fullu gildi hvað varðaði útsýni, skuggavarp og innsýn. Er svo bókað í fundargerðina að erindi kærenda sé synjað. Svo sem greinir að framan var fundargerðin frá þessum fundi lögð fram á fundi bæjarstjórnar 22. janúar 2025. Er þar bókað í fundargerð að bæjarstjórn samþykkti fundargerðina og hún væri í 14 liðum.

Með hliðsjón af framangreindu var afgreiðsla bæjarstjórnar ekki í samræmi við 1. mgr. 41. gr. sveitarstjórnarlaga og liggur því ekki fyrir lokaákvörðun um tillögu kærenda frá 9. febrúar 2024 um breytingu á deiliskipulagi í skilningi 26. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Verður kærumáli þessu af þeim sökum vísað frá úrskurðarnefndinni.

Úrskurðarorð:

Kærumáli þessu er vísað frá úrskurðarnefndinni.

jún 26
Love0

63/2025 Flensborgarhöfn

Með

Árið 2025, fimmtudaginn 26. júní, kom úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála saman til fundar í húsnæði nefndarinnar að Borgartúni 21, Reykjavík. Mætt voru Ómar Stefánsson varaformaður, Aðalheiður Jóhannsdóttir prófessor og Þorsteinn Þorsteinsson byggingar­verkfræðingur.

Fyrir var tekið mál nr. 63/2025, kæra á ákvörðun bæjarstjórnar Hafnarfjarðar frá 15. janúar 2025 um að samþykkja breytingu á deiliskipulagi Suðurhafnar vegna Flensborgarhafnar.

 Í málinu er nú kveðinn upp svofelldur

úrskurður:

Með bréfi til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, dags. 17. apríl 2025, er barst nefndinni sama dag, kærir A, Suðurgötu 70, Hafnarfirði, þá ákvörðun bæjar­stjórnar Hafnarfjarðar frá 15. janúar 2025 að samþykkja breytingu á deiliskipulagi Suðurhafnar vegna Flensborgarhafnar. Er þess krafist að ákvörðunin verði felld úr gildi.

Gögn málsins bárust úrskurðarnefndinni frá Hafnarfjarðarbæ 14. maí 2025.

Málavextir: Hinn 31. ágúst 2022 samþykkti bæjarstjórn Hafnarfjarðar breytingu á Aðal­skipulagi Hafnarfjarðar 2013–2025 vegna Suðurhafnar og Flensborgarhafnar. Fólst breytingin m.a. í því að landnotkun Flensborgarhafnar fór úr því að vera hafnarsvæði (H2) í miðsvæði (M5). Tók breytingin gildi við birtingu í B-deild Stjórnartíðinda 27. janúar 2023. Á fundi skipulags- og byggingarráðs 5. september 2024 var tekin fyrir tillaga að breytingu á deili­skipulagi Flensborgarhafnar á 4,4 ha svæði er gerði ráð fyrir uppbyggingu blandaðrar byggðar með verslun og þjónustu á jarðhæðum og allt að 151 íbúð á efri hæðum. Samþykkti ráðið að tillagan yrði auglýst og staðfesti bæjarstjórn þá afgreiðslu á fundi sínum 11. s.m. Tillagan var auglýst til kynningar frá 19. s.m. til 3. nóvember s.á. og bárust athugasemdir á kynningartíma, m.a. frá kæranda þessa máls. Á fundi skipulags- og byggingaráðs 18. desember s.á. var lögð fram uppfærð greinargerð ásamt svörum skipulagsfulltrúa við framkomnum athugasemdum. Tók ráðið undir svör skipulagsfulltrúa og samþykkti uppfærða greinargerð og vísaði málinu til staðfestingar bæjarstjórnar. Á fundi bæjarstjórnar 15. janúar 2025 var tillaga að deiliskipulags­breytingunni samþykkt og hún send Skipulagsstofnun sem með bréfi, dags. 6. febrúar 2025, gerði ekki athugasemd við að birt yrði auglýsingu um samþykkt hennar, en taldi þó að lagfæra og skýra þyrfti tiltekin atriði. Gerðar voru breytingar á samþykktri tillögu í samræmi við athugasemdir Skipulagsstofnunar. Deiliskipulagsbreytingin tók að lokum gildi við birtingu auglýsingar þar um í B-deild Stjórnartíðinda 21. mars 2025.

Málsrök kæranda: Kærandi telur hið kærða deiliskipulag ekki vera í samræmi við gildandi Aðalskipulag Hafnarfjarðar 2013–2025 hvað varði byggingarmagn, hæðir húsa og ásýnd hverfisins. Það sé óviðunandi að aðilar með sérhagsmuni geti alltaf náð fram aukningu á byggingarmagni á öllum stigum skipulagsvinnu. Skipulagsyfirvöld standi ekki í lappirnar um það sem þau hafi lofað í skipulagslýsingu, rammaskipulagi og aðalskipulagi. Þessa þróun þurfi að stöðva.

Í gildandi aðalskipulagi segi að á reitnum Flensborgarhöfn (M5) skuli hámarkshæð húsa vera þrjár hæðir, en undantekning sé gerð fyrir hús vestast á reitnum sem megi vera fjórar hæðir. Auk þess sé sérstaklega tekið fram í aðalskipulaginu að byggð skuli vera smágerð. Í hinu kærða deiliskipulagi séu fjölmargar byggingar með fleiri en þrjár hæðir. Margar þeirra séu með þrjár hæðir, kjallara og ris, en hæðir slíkra húsa séu a.m.k. 4,5. Vegna ósamræmis milli hins kærða deiliskipulags og aðalskipulags hvað þetta varði verði ekki hjá því komist að fella það úr gildi, sbr. 7. mgr. 12. gr. skipulagslaga nr. 123/2010.

Í aðalskipulaginu segi m.a. í kafla 3.2.1 að sjónlínur á milli bygginga verði tryggðar til að skapa sjónræn tengsl á milli hafnar og nærliggjandi byggðar. Í hinu kærða deiliskipulagi sé hins vegar búið að raða upp byggingum á vesturhelmingi hverfisins frá Flensborgarstræti 1a–9 og 2a–14b sitt á hvað, þannig að búið sé að loka öllum sjónásum milli hafnar og nærliggjandi byggðar. Hér sé aftur brotið gegn skilmálum aðalskipulagsins. Þá eigi samkvæmt aðalskipulagi að vera verslun og/eða þjónusta á neðstu hæðum en eingöngu íbúðir á efri hæðum. Deiliskipulagið brjóti gegn þessum skilmálum þar sem á lóðum Flensborgarstrætis 12–16 sé gert ráð fyrir íbúðum á öllum hæðum og ekki gerð kvöð um starfsemi á 1. hæð.

Búið sé að hrúga mikilli íbúabyggð og nýrri starfsemi á hið umrædda svæði auk aðliggjandi svæða á grundvelli skipulagsáætlana sem séu annað hvort nýlega samþykktar eða í vinnslu. Lausnir sem lagðar séu til í umferðarmálum séu í besta falli ósannfærandi og að líkum algjörlega ófullnægjandi. Farið sé fram á að úrskurðarnefndin leggi mat á hvort skipulags­yfirvöld Hafnarfjarðarbæjar hafi fullnægt rannsóknarskyldu sinni og gætt að markmiðum skipulagslaga hvað þetta varði.

Málsrök Hafnarfjarðarbæjar: Sveitarfélagið bendir á að í kæru komi ekki fram á hvaða grundvelli kærandi byggi kæruheimild sína. Beri úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála að taka kæruaðild til skoðunar ex officio og vísa kæru frá ef kæruaðild skorti. Það sama eigi við um kærufrest. Að því er varði efni kærunnar telur sveitarfélagið að það hafi farið í einu og öllu eftir lögum og reglum við breytingu á deiliskipulagi Suðurhafnar vegna Flensborgarhafnar.

Viðbótarathugasemdir kæranda: Vísað er til þess að í umsögn Hafnarfjarðarbæjar hafi ekki verið fjallað efnislega um málsástæður kæranda sem megi túlka á þá leið að sveitarfélagið hafi engin mótrök. Málsástæður í kæru séu ítrekaðar og bent á að allt að 16 húsnúmer í hinni kærðu deiliskipulagsbreytingu séu með meira en þrjár hæðir. Breyti engu þó um sé að ræða ris eða kjallara, því hvoru tveggja eykur hæð bygginga. Augljóslega sé um að ræða heilar rishæðir sem eigi að verða íbúðir. Myndefni frá aðalskipulagi og rammaskipulagi sýni svo ekki verði um villst að aðeins hafi verið gert ráð fyrir þremur hæðum að hámarki með engu risi eða kjallara.

Niðurstaða: Í máli þessu er deilt um lögmæti ákvörðunar bæjarstjórnar Hafnarfjarðar frá 15. janúar 2025 um að samþykkja breytingu á deiliskipulagi Suðurhafnar vegna Flensborgarhafnar. Kæruheimild til úrskurðarnefndarinnar er í 52. gr. skipulagslaga nr. 123/2010. Er kærandi helmingseigandi fasteignarinnar að Suðurgötu 70 í Hafnarfirði sem er í tæpa 70 m fjarlægð frá deiliskipulagssvæðinu. Með hliðsjón af því verður kærandi talinn eiga slíka grenndarhagsmuni af skipulagsbreytingunni að játa verður honum aðild að málinu. Þá barst kæra innan kærufrests, sbr. 2. mgr. 4. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála.

Samkvæmt 3. mgr. 3. gr. skipulagslaga annast sveitarstjórn gerð skipulagsáætlana og ber ábyrgð á gerð aðal- og deiliskipulags í sínu umdæmi, sbr. 29. gr. og 38. gr. laganna. Í aðal­skipulagi er sett fram stefna sveitarstjórnar um þróun sveitarfélags, m.a. varðandi landnotkun, sbr. 1. mgr. 28. gr., en við gerð deiliskipulags ber að byggja á stefnu aðalskipulags og skal deiliskipulag rúmast innan heimilda aðalskipulags, sbr. 2. mgr. 37. gr. og 7. mgr. 12. gr. nefndra laga.

Samkvæmt breytingu á Aðalskipulagi Hafnarfjarðar 2013–2025 vegna Suðurhafnar og Flens­borgarhafnar, sem tók gildi árið 2023, er landnotkun á hinu umrædda svæði Flensborgar­hafnar skilgreind sem miðsvæði (M5). Í greinargerð með aðalskipulags­breytingunni segir m.a. í kafla um helstu forsendur skipulagsbreytingarinnar að þar rísi lágreist byggð fyrir blandaða starfsemi, s.s. afþreyingu, smávöruverslun og nýsköpun og heimild fyrir íbúðir á efri hæðum. Hámarkshæðir húsa verði allt að þrjár hæðir með undantekningu fyrir fjögurra hæða hús vestast á reitnum og stakstæð kennileiti. Byggð verði smágerð og áhersla lögð á skjólgóð dvalarsvæði og stíga. Þá er í kafla um áherslu og sérákvæði við gerð deiliskipulags ítrekað að hámarkshæð húsa verði þrjár hæðir með heimild fyrir fjórum hæðum vestast á reitnum. Jafnframt kemur þar fram að verslun og þjónusta verði í götuhæð en íbúðir á efri hæðum.

Í greinargerð með hinni kærðu deiliskipulagsbreytingu er í 4. kafla að finna sérskilmála lóða á skipulagssvæðinu. Þar er í skilmálatöflu tilgreint að á átta lóðum verði heimilt að reisa þriggja hæða hús ásamt rishæð. Slíkt er í ósamræmi við þá skilmála aðalskipulagsins að hámarkshæðir húsa verði allt að þrjár hæðir. Þá verður ekki annað ráðið af fyrirliggjandi gögnum málsins en að einungis þrjár lóðanna teljist til vesturhluta svæðisins sem falla undir fyrrgreinda undan­þáguheimild aðalskipulagsins. Einnig liggur fyrir að nokkuð ósamræmi er á milli heimilaðra fjölda hæða samkvæmt skilmálatöflu í greinargerð og skipulagsuppdráttar. Nánar tiltekið er um að ræða ósamræmi viðvíkjandi lóðirnar Flensborgarstræti 2a, 2b, 5, 9 og 16b, en í öllum tilfellum er tilgreind heimild fyrir rishæð auk þriggja hæða á skipulagsuppdrætti sem ekki kemur fram í skilmálatöflu. Þá er í nefndri skilmálatöflu tilgreint að á sumum lóðum verði einungis gert ráð fyrir atvinnuhúsnæði eða íbúðum sem víkur frá skilmálum aðalskipulags um að verslun og þjónusta skuli vera „í götuhæð“ en íbúðir á efri hæðum húsa.

Samkvæmt 7. mgr. 12. gr. skipulagslaga skulu gildandi skipulagsáætlanir vera í innbyrðis samræmi og er aðalskipulag rétthærra en deiliskipulag. Eins og rakið hefur verið felur hin kærða deiliskipulagsbreyting í sér heimildir til uppbyggingar umfram það sem kveðið er á um í Aðalskipulagi Hafnarfjarðar 2013–2025 auk þess sem ekki var fylgt þeim fyrirmælum aðal­skipulagsins að íbúðir eigi að vera á efri hæðum húsa.

Eins og rakið er í málavöxtum taldi Skipulagsstofnun í bréfi sínu til Hafnarfjarðarbæjar, dags. 6. febrúar 2025, að áður en birt yrði auglýsing um samþykki deiliskipulagstillögunnar þyrfti að lagfæra og skýra tiltekin atriði. Var þar m.a. bent á að tillagan vísaði til umhverfisskýrslu aðalskipulagsbreytingar fyrir svæðið frá árinu 2022, en í greinargerð þyrfti að fjalla um umhverfisáhrif deiliskipulagsbreytingar, t.d. skuggavarpsáhrifum, áhrifum vinds og fleiri atriði eftir því sem við ætti. Í kjölfarið á því var gerð breyting á greinargerð hinnar samþykktu deiliskipulagsbreytingartillögu er fólst m.a. í því að bæta við kafla um umhverfismat, sbr. kafla 5. Þar kemur fram að umhverfismat sé unnið í samræmi við lög nr. 111/2021 um umhverfismat framkvæmda og áætlana og sé markmið þess að meta umhverfisáhrif breytingarinnar, tryggja að umhverfissjónarmið séu höfð að leiðarljósi og stuðla að sjálfbærri þróun. Í tilefni af því er rétt að benda á að lög nr. 111/2021 kveða á um tiltekna málsmeðferð vegna umhverfismats áætlana, er m.a. felst í kynningu og samráði um umhverfismatsskýrslu við umsagnaraðila og almenning og úrvinnslu framkominna athugasemda, sbr. 15. og 16. gr. laganna. Er og ljóst að þess var ekki gætt við gerð nefndrar umhverfismatsskýrslu.

Með vísan til þess sem að framan er rakið er hin kærða ákvörðun haldin slíkum ágöllum að ekki verður hjá því komist að fella hana úr gildi.

 Úrskurðarorð:

Felld er úr gildi ákvörðun bæjarstjórnar Hafnarfjarðar frá 15. janúar 2025 um að samþykkja breytingu á deiliskipulagi Suðurhafnar vegna Flensborgarhafnar.

jún 26
Love0

58/2025 Suður-Reykjaland

Með

Árið 2025, fimmtudaginn 26. júní, kom úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála saman til fundar í húsnæði nefndarinnar að Borgartúni 21, Reykjavík. Mætt voru Ómar Stefánsson varaformaður, Aðalheiður Jóhannsdóttir prófessor og Þorsteinn Þorsteinsson byggingar­verkfræðingur.

Fyrir var tekið mál nr. 58/2025, kæra á ákvörðun bæjarstjórnar Mosfellsbæjar frá 2. apríl 2025 um að synja beiðni um gerð deiliskipulags í Suður-Reykjalandi.

 Í málinu er nú kveðinn upp svofelldur

úrskurður:

Með kæru til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, er barst nefndinni 10. apríl 2025, kærir  eigandi lands í Mosfellsbæ með landnúmer 125425 þá ákvörðun skipulagsnefndar Mosfellsbæjar frá 28. mars 2025, sem staðfest var á fundi bæjar­stjórnar 2. apríl s.á., að synja beiðni kæranda um gerð deiliskipulags í Suður-Reykjalandi. Er þess krafist að kæranda verði veitt heimild til að gera deiliskipulag á eigin landi.

Gögn málsins bárust úrskurðarnefndinni frá Mosfellsbæ 8. maí 2025.

Málavextir: Hinn 4. maí 2023 sendi kærandi skipulagsnefnd Mosfellsbæjar rökstudda beiðni um heimild til að vinna sjálfur að deiliskipulagi á eigin landareign, sbr. 2. mgr. 38. gr. skipulagslaga nr. 123/2010. Beiðninni fylgdu drög að deiliskipulagslýsingu þar sem greind voru áform um skipulag landsins. Að fenginni umsögn skipulagsfulltrúa hafnaði nefndin beiðni kæranda á fundi 16. júní 2023 þar sem ekki lægi fyrir áætlun um uppbyggingu eða framkvæmd nauðsynlegra innviða. Var kæranda tilkynnt um þá ákvörðun 19. s.m. Með tölvupósti til formanns skipulagsnefndar Mosfellsbæjar hinn 24. október 2024 óskaði kærandi að nýju eftir heimild til að vinna að deiliskipulagi fyrir eigin landareign. Skipulagsfulltrúi bæjarfélagsins svaraði þeirri beiðni í tölvupósti, dags. 25. nóvember s.á., með þeim orðum að erindið hefði þegar hlotið efnislega meðferð, verið hafnað með rökstuddum hætti og þar sem eðli og innihald þess væri óbreytt myndi það ekki hljóta frekari fyrirtöku skipulagsnefndar. Skaut kærandi þeirri afgreiðslu til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála sem með úrskurði, uppkveðnum 12. mars 2025 í máli nr. 173/2024, vísaði kærumálinu frá þar sem ekki lægi fyrir endanleg stjórnvaldsákvörðun, en nefndin taldi að gögn málsins bæru ekki með sér að erindi kæranda hefði komið til umfjöllunar hjá því stjórnvaldi sem valdbært væri til að taka afstöðu til þess. Í kjölfar úrskurðarins tók skipulagsnefnd erindi kæranda fyrir á fundi 28. mars 2025 og synjaði beiðninni með vísan til fyrri afgreiðslu á fundi þess 16. júní 2023. Bæjarstjórn staðfesti þá afgreiðslu skipulagsnefndar á fundi 2. apríl 2025.

Málsrök kæranda: Kærandi telur að Mosfellsbæ sé ekki heimilt að synja beiðni um heimild til að gera deiliskipulag á eigin landi á eigin kostnað með vísan til 2. mgr. 38. gr. skipulagslaga nr. 123/2010, en fyrirhuguð áform séu í samræmi við aðalskipulag. Vel hafi verið tekið í hugmyndir og áform landeigenda sem fram komi í deiliskipulagslýsingu og hafi verið kynnt á fundum með ráðamönnum sveitarfélagsins. Þar sem deiliskipulag sé framtíðaráætlun um landnotkun sé mikilvægt að deiliskipulagsáætlun liggi fyrir þegar ákvarðanir um nauðsyn­legar innviði séu teknir. Sveitarfélagið geti hvenær sem er sýnt frumkvæði í að gera breytingar á deiliskipulagstillögunni ef það telur þörf á auk þess sem það geti stjórnað því hvenær áætlunin verði framkvæmd. Því sé sveitarfélaginu ekki stætt á að synja kæranda um heimild til að gera deiliskipulag fyrir landareign sína.

Málsrök Mosfellsbæjar: Vísað er til þess að sveitarfélög fari með skipulagsvald innan sveitarfélagamarka, sbr. 3. mgr. 3. gr., 12. gr. og 1. mgr. 38. gr. skipulagslaga. Sveitarfélögum sé það í sjálfsvald sett hvort landeiganda sé veitt heimild til að gera deiliskipulagsáætlun eða ekki, að því gefnu að málsmeðferðin sé lögum samkvæmt og að málefnaleg sjónarmið búi að baki ákvörðun um hvort fallist eigi á beiðni eða ekki. Erindi kæranda hafi verið synjað með vísan til þess að ekki lægi fyrir áætlun um uppbyggingu eða framkvæmd nauðsynlegra innviða á fyrirhuguðu skipulagssvæði, en varðandi frekari efnislegar ástæður synjunarinnar sé bent á það sem fram komi í umsögn skipulagsfulltrúa, dags. 8. júní 2023, vegna beiðni kæranda um gerð deiliskipulags.

Viðbótarathugasemdir kæranda: Kærandi telur þau rök sveitarfélagsins um að ekki liggi fyrir áætlun um uppbyggingu eða framkvæmd nauðsynlegra innviða ekki ganga upp þar sem deiliskipulag sé einmitt áætlun um uppbyggingu og nauðsynlega innviði. Sjaldnast liggi fyrir áætlun um framkvæmd nauðsynlegra innviða þegar nýtt deiliskipulag sé unnið, enda sé gert grein fyrir því í deiliskipulagi. Liggi engin deiliskipulagsáætlun um uppbyggingu fyrir sé almennt ekki hægt að gefa út framkvæmdaleyfi. Ákvörðun Mosfellsbæjar í máli þessu sé því ekki málefnaleg heldur sé fremur um að ræða geðþóttaákvörðun. Færa þurfi fram sannfærandi rök fyrir synjun, t.d. að tillagan brjóti í bága við aðalskipulag en svo sé ekki í þessu tilfelli.

Niðurstaða: Samkvæmt 1. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlinda–mála er það hlutverk nefndarinnar að úrskurða í kærumálum vegna stjórnvaldsákvarðana og í ágreiningsmálum vegna annarra úrlausnaratriða á sviði umhverfis- og auðlindamála eftir því sem mælt er fyrir um í lögum á því sviði. Úrskurðarnefndin tekur því lögmæti kærðrar stjórnvaldsákvörðunar til endurskoðunar en tekur ekki nýja ákvörðun í máli eða leggur fyrir stjórnvöld að framkvæma tilteknar athafnir. Fellur það því utan valdheimilda nefndarinnar að veita kæranda heimild til að gera deiliskipulag í landi hans. Telur úrskurðarnefndin því rétt að líta svo á að í málskoti kæranda felist krafa um að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi.

Samkvæmt skipulagslögum er vald til að skipuleggja land innan marka sveitarfélags í höndum sveitarstjórna, sbr. 3. mgr. 3. gr. skipulagslaga nr. 123/2010. Annast þær jafnframt og bera ábyrgð á gerð aðal- og deiliskipulags skv. 29. og 38. gr. sömu laga. Getur landeigandi óskað eftir því við sveitarstjórn að gerð sé tillaga að deiliskipulagi eða breytingu á deiliskipulagi á sinn kostnað skv. 2. mgr. 38. gr. sömu laga, en ekki verður talið að landeigandi eigi lögvarða kröfu á grundvelli nefnds ákvæðis til þess að knýja skipulagsyfirvöld til deiliskipulagsgerðar. Aftur á móti ber sveitarstjórn við meðferð slíkra beiðna að gæta að málsmeðferðarreglum stjórnsýsluréttarins og byggja ákvörðun á málefnalegum sjónarmiðum í samræmi við rétt­mætisregluna.

Í deiliskipulagslýsingu þeirri sem fylgdi með beiðni kæranda um heimild til að gera deili­skipulag á grundvelli 2. mgr. 38. gr. skipulagslaga er því lýst að í fyrirhuguðu deiliskipulagi yrði heimild fyrir byggingu 10 einbýlishúsa í samræmi við gildandi aðalskipulag. Beiðninni var synjað með þeim rökum að ekki lægi fyrir áætlun um uppbyggingu eða framkvæmd nauðsynlegra innviða. Var um nánari rökstuðning vísað til umsagnar skipulagsfulltrúa sveitar­félagsins, dags. 8. júní 2023, þar sem m.a. kom fram að innviðauppbygging á svæðinu, s.s. veitur eða vegtengingar, væru ekki á neinni tímasettri langtímaáætlun sveitarfélagsins. Einnig var tekið fram að ekki væri að fullu gerð grein fyrir innviðum í skipulagslýsingu, óvissa væri með uppbyggingu svæðisins og undirbúningur og hönnun annarra fyrirliggjandi íbúðarsvæða væri yfirstandandi. Verður að telja framangreind sjónarmið málefnaleg og með hliðsjón af því sem að framan er rakið um víðtækt vald sveitarfélaga til að annast og ákveða efni skipulags standa engin rök til þess að hnekkja hinni kærðu ákvörðun. Verður kröfu þess efnis því hafnað.

Úrskurðarorð:

Hafnað er kröfu kæranda um ógildingu ákvörðunar bæjarstjórnar Mosfellsbæjar frá 2. apríl 2025 um að synja beiðni kæranda um gerð deiliskipulags í Suður-Reykjalandi.

jún 26
Love0

41/2025 Hofsbót

Með

Árið 2025, fimmtudaginn 26. júní, kom úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála saman til fundar í húsnæði nefndarinnar að Borgartúni 21, Reykjavík. Mætt voru Ómar Stefánsson varaformaður, Aðalheiður Jóhannsdóttir prófessor og Þorsteinn Þorsteinsson byggingar­verkfræðingur.

Fyrir var tekið mál nr. 41/2025, kæra á ákvörðun byggingarfulltrúa Akureyrarbæjar frá 19. febrúar 2025 um að synja beiðni um endurupptöku ákvörðunar um samþykki byggingar­áforma vegna fjöleignarhúsanna Hofsbótar 2 og 4.

 Í málinu er nú kveðinn upp svofelldur

úrskurður:

Með bréfi til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, dags. 17. mars 2025, er barst nefndinni sama dag, kæra eigendur íbúðar 01 0401 að Hofsbót 4 þá ákvörðun byggingarfulltrúa Akureyrarbæjar frá 19. febrúar 2025 að synja beiðni um endurupptöku ákvörðunar um samþykki byggingaráforma vegna fjöleignarhúsanna Hofs­bótar 2 og 4. Er þess krafist að ákvörðunin verði felld úr gildi.

Gögn málsins bárust úrskurðarnefndinni frá Akureyrarbæ 31. mars 2025.

Málavextir: Á afgreiðslufundi byggingarfulltrúa Akureyrarbæjar 11. apríl 2024 var samþykkt umsókn um byggingarleyfi fyrir breytingum innanhúss fyrir Hofsbót 2 og 4 er fólust í því að opna á milli húsanna tveggja. Með tölvupósti 19. júní s.á. var af hálfu byggingarfulltrúa óskað eftir uppfærðri brunahönnun vegna brunahólfunar og því beint til hönnuðar að sýna á upp­dráttum brunavarnahurð. Brunavarnauppdráttur fyrir Hofsbót 4 var uppfærður 20. s.m. og fyrir Hofsbót 2 þann 25. s.m. Í samræmi við uppfærða brunavarnauppdrætti samþykkti byggingar­fulltrúi byggingaráform á fundi sínum 27. júní s.á.

Með bréfi til byggingarfulltrúa, dags. 27. janúar 2025, bentu kærendur á að hvorki hafi legið fyrir samþykki meðeigenda né hafi verið uppfyllt skilyrði um brunavarnir vegna byggingar­leyfis fyrir breytingum á Hofsbót 4. Kröfðust þeir þess að byggingarfulltrúi tæki upp ákvörðun sína um samþykkt byggingaráforma um opnun milli húsanna. Byggingarfulltrúi svaraði erindinu með bréfi, dags. 19. febrúar s.á., þar sem beiðninni var synjað. Er það hin kærða ákvörðun í máli þessu.

Málsrök kærenda: Kærendur telja að rökstuðningi byggingarfulltrúa fyrir hinni kærðu ákvörðun sé svo áfátt að fella beri hana úr gildi. Sú framkvæmd sem um ræði í máli þessu feli í sér verulegar breytingar á fjölbýlishúsunum Hofsbót 2 og 4 sem einungis sé heimilt að gera í algjörum undantekningartilvikum að uppfylltum ákveðnum skilyrðum, m.a. að fyrir liggi samþykki allra meðeigenda í húsunum, sbr. 1. mgr. 10. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki. Um sé að ræða tvö fjöleignarhús á tveimur lóðum en samkvæmt lögum nr. 26/1994 um fjöleignarhús falli allt ytra byrði húss, útveggir, burðarvirki og burðarveggir undir sameign, sbr. 1. og 2. tl. 8. gr. laganna. Þannig sé allt ytra byrði fjöleignarhússins Hofsbótar 4, útveggir og burðarvirki í sameign allra eigenda og það sama gildi fyrir Hofsbót 2. Sú framkvæmd að opna milli tveggja eignarhluta í sitthvoru fjöleignarhúsinu á sitthvorri lóðinni geti ekki talist minniháttar mannvirkjagerð eða talist til smávægilegra breytinga sem eingöngu sé tilkynningarskyld skv. f-lið gr. 2.3.6. byggingarreglugerðar nr. 112/2012.

Í lögum nr. 26/1994 sé tilgreint hvað falli undir sameign eigenda slíkra húsa og að eigendur eigi óskoraðan rétt á að taka þátt í öllum ákvörðunum er varði sameignina, bæði innan húss og utan, og sameiginleg málefni sem snerti hana beint eða óbeint. Skuli ákvarðanir vera teknar á húsfundum og fari eftir eðli ákvörðunar hverju sinni hve margir þurfi að samþykkja hana. Samþykki allra eigenda þurfi fyrir breytingum á þinglýstri eignaskiptayfirlýsingu og hlut­fallstölum skv. 18. gr., sbr. 1. tl. a-liðar 41. gr., fyrir varanlegri skiptingu séreignar í fleiri einingar skv. 3. mgr. 21. gr., sbr. 4. tl. a-liðar 41. gr., fyrir verulegum breytingu á hagnýtingu séreignar skv. 1. mgr. 27. gr., sbr. 5. tl. a-liðar 41. gr., vegna bygginga, framkvæmda og endur­bóta sem ekki hafi verið gert ráð fyrir í upphafi og á samþykktri teikningu sem hafi í för með sér verulegar breytingar á sameign skv. 2. mgr. 28. gr. og 1. mgr. 30. gr., sbr. 6. tl. a-liðar 41. gr., og vegna verulegra breytingar á hagnýtingu og afnotum sameignar skv. 31. gr., sbr. 7. tl. a-liðar 41. gr.

Í 36. gr. laga nr. 26/1994 sé kveðið á um það að eiganda sé á eigin spýtur óheimilt að framkvæma nokkrar breytingar á sameign með ákveðnum undantekningum sem eigi ekki við í máli þessu. Hafi eigendum í hvoru húsi fyrir sig því verið óheimilt að framkvæma breytingarnar án samþykkis meðeiganda á grundvelli laga nr. 26/1994 og byggingarfulltrúa ekki mátt veita leyfi fyrir framkvæmdinni. Breyti engu í því sambandi þó gatið á veggnum sjáist ekki utan frá. Það að opna á milli eignarhluta í sitthvoru húsinu sé ekki sambærilegt þeim tilvikum þegar eigandi geri op á burðarvegg innan viðkomandi eignarhluta að uppfylltum skilyrðum um að burðarvirki sé ekki veikt. Opnunin feli því ekki einungis í sér framkvæmd við umbúnað innan hvors eignarhluta fyrir sig í sitthvoru húsinu heldur hafi verið að opna á milli tveggja húsa og þannig fara á svig við þá meginreglu sem gildi um skilgreiningu hugtaksins húss í skilningi laga nr. 26/1994.

Með opnun milli fjöleignarhúsanna og samnýtingu eignarhlutanna hafi aðalinngangi í eignar­hluta 01 0101 að Hofsbót 4 verið lokað með veggjum innan frá og filmur settar í glugga og hurðir. Sé bakdyrainngangurinn nú notaður inn í eignarhlutann, sem einnig sé starfsmanna­inngangur fyrir eignarhlutana tvo í sitthvoru húsinu. Hafi umgengni um bílastæði, m.a. um bílastæði kærenda sem standi sitthvoru megin við bakdyrainnganginn, aukist verulega við breytingarnar.

Ekki sé fjallað um svona tilvik í lögum nr. 26/1994 enda geri lögin ekki ráð fyrir slíkum heimildum. Eingöngu sé að finna ákvæði um slíkt í byggingarreglugerð en í gr. 9.7.4., sem sé undantekningarákvæði, sé að finna viðmiðunarreglu þess efnis að sambyggðar byggingar megi hafa sameiginlegan eldvarnarvegg á lóðarmörkum. Þegar tvær sambyggðar byggingar standi á sitthvorri lóðinni sé leyfisveitanda heimilt að samþykkja tímabundna opnun á eldvarnarvegg á lóðarmörkum enda séu brunavarnir tryggðar með fullnægjandi hætti. Í leiðbeiningum frá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun komi fram að þetta geti átt við þegar sami eigandi eigi húsin beggja vegna eldvarnarveggjar og ætli að nýta húsin saman. Í þessu tilviki eigi hvorki sami eigandinn bæði húsin né umrædda eignarhluta. Ljóst sé að ef ætti að veita slíka heimild, eins og um ræði í þessu tilviki, þurfi samþykki allra eigenda viðkomandi húsa enda sé um að ræða verulegar breytingar þar sem verið sé að hagnýta tvo eignarhluta saman í sitthvoru húsinu á sitthvorri lóðinni eins og um einn eignarhluta væri að ræða.

Samþykki meðeigenda á grundvelli ákvæða fjöleignarhúsalaga hefði þurft að liggja fyrir áður en byggingarfulltrúi hefði veitt leyfið og þá einungis fyrir tímabundinni opnun og að upp­fylltum skilyrðum byggingarreglugerðar um brunavarnir. Hefði þurft að setja ákvæði um slíka tímabundna kvöð þess efnis á húsin sem allir eigendur beggja húsanna hefðu þurft að skrifa undir.

Stjórnvaldi geti verið skylt að endurupptaka mál á grundvelli 24. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 eða eftir atvikum á ólögfestum grundvelli hafi verulegum annmörkum verið til að dreifa við undirbúning ákvörðunar. Með vísan til framangreint sé ljóst að rökstuðningur byggingar­fulltrúa og undirbúningur að ákvörðun hans hafi verið verulega ábótavant.

Málsrök Akureyrarbæjar: Sveitarfélagið bendir á að samkvæmt 2. mgr. 4. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála sé kærufrestur til nefndarinnar einn mánuður frá því að kæranda varð kunnugt eða mátti vera kunnugt um ákvörðunina. Sú stjórnvaldsákvörðun sem kærendur vilji fá ógilta hafi verið tekin á afgreiðslufundi byggingar­fulltrúa 11. apríl 2024 og sé kærufrestur því liðinn.

Þegar kærendur hafi sent byggingarfulltrúa erindi 27. janúar 2025 hafi verið liðnir rúmir níu mánuðir frá því að ákvörðun um byggingarleyfi hafi verið tekin. Erindið beri ekki með sér að hafa verið beiðni um endurupptöku í samræmi við 24. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og því hafi erindinu verið svarað af byggingarfulltrúa 19. febrúar 2024 í samræmi við svarreglu stjórnvalda. Ekki sé unnt að líta á bréf kærenda um formlega beiðni um endurupptöku enda hafi hvorki verið vísandi til viðeigandi lagaákvæða stjórnsýslulaga né fullnægjandi rök færð fyrir því að taka ætti málið upp að nýju. Ekki hafi verið vísað til þess að ákvörðun byggingar­fulltrúa hafi byggst á ófullnægjandi eða röngum upplýsingum um málsatvik eða ákvörðun hafi byggst á atvikum sem breyst hafi verulega frá því að ákvörðun hafi verið tekin. Í 20. gr. samþykktar fyrir skipulagsráð Akureyrarbæjar sé kveðið á um endurupptöku eftir að skipulags­ráð eða starfsmenn þess hafi tekið ákvörðun. Þar sé sérstaklega tekið fram að aðili skuli beina kröfu um endurupptöku máls til bæjarráðs. Í 2. mgr. 24. gr. stjórnsýslulaga sé að finna heimild til að taka beiðni um endurupptöku til greina að þremur mánuðum liðnum en þó einungis að fengnu samþykki frá öðrum aðilum máls. Það samþykki liggi ekki fyrir í málinu auk þess sem sýnt hefði verið fram á að ástæður endurupptökubeiðni væru ekki til staðar.

Samkvæmt 3. mgr. 4. gr. laga nr. 130/2011 geti þeir einstaklingar einir átt aðild að kærumáli fyrir nefndinni sem eigi lögvarða hagsmuni tengda þeirri ákvörðun sem kæra varði. Fram­kvæmd sú sem um ræði hafi verið minniháttar breyting og tilkynningarskyld mannvirkja­gerð sem sé undanþegin byggingarheimild- og leyfi. Opnun á milli fasteignanna hafi engin áhrif á sameign eða hlutfallstölur og ekki sé um eignatilfærslu að ræða. Þá kalli framkvæmdin ekki á breytingu á eignaskiptayfirlýsingu og hafi engan kostnað í för með sér fyrir kærendur. Kærendur hafi því ekki einstaklega og verulega hagsmuni af úrlausn málsins og beri því að vísa því frá.

Samkvæmt 1. mgr. 10. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki skuli umsókn um byggingarleyfi fylgja samþykki meðeigenda samkvæmt ákvæðum laga um fjöleignarhús nr. 26/1994. Þetta feli þó ekki í sér að samþykki meðeigenda sé ófrávíkjanleg krafa fyrir útgáfu byggingarleyfis. Þótt veitt hafi verið byggingarleyfi fyrir breytingunni þá hafi þetta samt sem áður einungis verið tilkynningaskyld framkvæmd og samþykki annarra eigenda því ekki áskilið. Um sé að ræða mannvirkjagerð sem falli undir f-lið gr. 2.3.6. í byggingarreglugerð nr. 112/2012, sbr. 3. mgr. 10. gr. laga um mannvirki, tilkynningarskyld mannvirkjagerð sem sé undanþegin byggingarheimild- og leyfi. Samkvæmt f-lið teljist það til lítilsháttar breytingar á brunahólfum ef breytingin nemi minna en 5% af hjúpfleti brunahólfandi hluta, þó aldrei meiri en 5 m². Opið sem gert hafi verið á milli húsanna tveggja sé 3,9% af hjúpfletinum. Því sé um að ræða lítilsháttar breytingu sem sé undanþegin byggingarheimild- og leyfi. Byggingarfulltrúi hafi reiknað út stærð ops auk þess sem minnisblað frá fyrirtæki sem sérhæfir sig í stjórnsýslu byggingarmála staðfesti að opið nái ekki 5%. Það liggi fyrir að sami raunverulegi eigandi sé að fyrstu hæð í húsunum tveimur en á sitthvorri kennitölunni. Fyrir liggi yfirlýsing frá eiganda rýmis á 1. hæð Hofsbótar 4 þar sem fram komi að eigandi veiti leyfi til tímabundinnar opnunar á milli sinnar eignar yfir í Hofsbót 2 og gildi leyfið á meðan leigjandi beggja fasteignanna hafi starfsemi í báðum bilunum.

Byggingarfulltrúi hafi samþykkt framkvæmdina 11. apríl 2024 og síðar gert kröfu um að sett yrði brunahurð í gatið þar sem um sitthvort brunahólfið væri að ræða. Fyrir liggi aðaluppdrættir fyrir Hofsbót 2 og 4 sem hafi verið yfirfarnir af brunahönnuði þar sem fram hafi komið að brunavarnahurð með segli verði í opinu. Byggingarleyfi hafi verið veitt fyrir fram­kvæmdunum, en nægilegt hefði verið að tilkynna um framkvæmdirnar og byggingarleyfi því í raun óþarft. Hvað varði tímabundna opnun skv. viðmiðunarreglum 9.7.4. gr. byggingar­reglugerðar komi fram í leiðbeiningum Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar um greinina að viðmiðunarreglur séu frávíkjanlegar með tækniskiptum eða brunahönnun, enda sé sýnt fram á að brunaöryggi sé ekki skert og uppfyllt séu meginmarkmið reglugerðar og meginreglur þeirra ákvæða sem vikið sé frá. Ekki sé því um ófrávíkjanlegt skilyrði að ræða að bóka hefði átt um tímabundna opnun. Það sé ljóst að um tímabundna opnun var að ræða og nú sé eldvarnarhurð milli rýmanna vegna kröfu frá byggingarfulltrúa þar að lútandi.

Viðbótarathugasemdir kærenda: Kærendur andmæla því að kærufrestur sé liðinn. Í hinni kærðu ákvörðun sé að finna rökstuðning fyrir synjun á endurupptöku en fyrir liggi að slík ákvörðun sé kæranleg, sbr. úrskurð úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála frá 3. maí 2024 í máli nr. 23/2024.

Kærendur ítreki sjónarmið sín um að samþykki meðeigenda hafi þurft að liggja fyrir á grundvelli ákvæða fjöleignarhúsalaga nr. 26/1994 og að framkvæmdin teljist ekki vera minni­háttar breyting sem fallið geti undir undanþáguákvæði byggingarreglugerðar nr. 112/2012. Þegar opna eigi EI 120 eldvarnarvegg sé um byggingarleyfisskylda framkvæmd að ræða. Ekki verði annað ráðið af útreikningum sem framkvæmdaraðili hafi látið gera fyrir sig en að veggurinn í sameign (lagnarými), sem ekki sé í sama brunahólfi, hafi verið tekinn með í útreikninginn. Án hans sé opið um 6,5% en ekki tæp 5%.

Niðurstaða: Í máli þessu er kærð sú ákvörðun byggingarfulltrúa Akureyrarbæjar frá 19. febrúar 2025 að synja beiðni um endurupptöku ákvörðunar hans um samþykki byggingar­áforma vegna fjöleignarhúsanna Hofsbótar 2 og 4.

Sveitarfélagið hefur krafist frávísunar kærumálsins á þeim grundvelli að kærufrestur sam­þykktra byggingaráforma frá 11. apríl 2024 sé löngu liðinn. Sú ákvörðun er ekki kærð í þessu máli heldur eins og fyrr greinir ákvörðun um synjun endurupptöku frá 19. febrúar 2025. Sveitarfélagið hefur einnig krafist frávísunar með vísan til þess að hin kærða ákvörðun sé ekki kæranleg þar sem einungis hafi verið um að ræða svar við erindi kærenda í samræmi við svarreglu stjórnvalda, en ekki formlega synjun á beiðni um endurupptöku. Að virtum gögnum málsins verður ekki á það fallist þar sem í erindi kærenda frá 27. janúar 2025 kemur skýrlega fram krafa um að byggingarfulltrúi „taki upp ákvörðun sína um samþykki byggingaráforma“ og fól svar embættisins frá 19. febrúar s.á. í sér synjun á þeirri kröfu. Þá verður að hafna þeim sjónarmiðum sveitarfélagsins að kærendur skorti lögvarða hagsmuni af úrlausn málsins enda eru þeir aðilar að því máli sem ágreiningur þessa máls lýtur að, þ.e. lögmæti ákvörðunar byggingarfulltrúa að synja beiðni þeirra um endurupptöku. Að lokum verður ekki talið að 20. gr. samþykktar fyrir skipulagsráð Akureyrarbæjar, sem samþykkt var í bæjarstjórn 17. desember 2024 og sveitarfélagið vísar til í umsögn sinni, hafi þýðingu í máli þessu þar sem ákvæðið á við um skipulagsmál og ákvarðanir sem teknar eru á grundvelli skipulagslaga nr. 123/2010. Með hliðsjón af framangreindu verður mál þetta því tekið til efnismeðferðar.

Stjórnvaldi getur verið skylt að endurupptaka mál skv. 24. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 eða eftir atvikum á grundvelli ólögfestra reglna stjórnsýsluréttarins hafi verulegum annmörkum verið til að dreifa við undirbúning ákvörðunar. Endurupptaka máls getur leitt til breytinga á fyrri ákvörðun eða eftir atvikum afturköllunar hennar í samræmi við 25. gr. stjórnsýslulaga, en á móti slíkri niðurstöðu geta mælt réttmætar væntingar leyfishafa. Eðli þeirrar ákvörðunar sem um er að ræða kann að skipta máli, en á sviði skipulags- og byggingarmála hafa réttarvörslu­sjónarmið oft þýðingu sem og sjónarmið um mikilvægi þess að komast hjá eyðileggingu verðmæta. Getur stjórnvaldi jafnframt verið rétt að gefa frest til úrbóta.

Í endurupptökubeiðni sinni til byggingarfulltrúa vísuðu kærendur til þess að samþykki með­eigenda Hofsbótar 2 og 4 hefði þurft að liggja fyrir við samþykkt byggingaráforma og vísuðu þar að lútandi til 1. mgr. 10. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki, sbr. 1. og 2. tl. 8. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús. Um verulegar breytingar væri að ræða sem háðar væru samþykki allra eigenda. Í svarbréfi byggingarfulltrúa var beiðni kærenda synjað með vísan til þess að fram­kvæmdin félli undir undanþáguheimild f-liðar gr. 2.3.6. byggingarreglugerðar nr. 112/2012 og hefði hvorki verið þörf á byggingarleyfi né samþykki meðeigenda.

Samkvæmt 1. mgr. 10. gr. laga nr. 160/2010 skal umsókn um byggingarleyfi meðal annars fylgja samþykki meðeigenda samkvæmt lögum um fjöleignarhús. Samkvæmt 1. mgr. 6. gr. þeirra laga er sameign allir þeir hlutar húss, bæði innan og utan, og lóðar sem ekki eru ótvírætt í séreign. Í 2. mgr. segir enn fremur að þótt fjöleignarhús samanstandi af einingum eða hlutum (stigahúsum) sem eru sjálfstæðar eða aðgreindar að einhverju leyti og hvort sem þau standa á einni lóð eða fleirum er allt ytra byrði hússins alls staðar, þak, útveggir og gaflar í sameign allra eigenda þess. Allt burðarvirki húss, þ.m.t. burðarveggir, er í sameign eigenda fjöleignarhúss samkvæmt 2. tl. 1. mgr. 8. gr., sbr. 3. tl. 1. mgr. 5. gr. fjöleignarhúsalaga. Breytingar, endur­bætur og fram­kvæmdir á sameign sem víkja frá samþykktum teikningum eru háðar sam­þykki eigenda fjöleignarhúss skv. 30. gr. laganna, eftir atvikum samþykki einfalds eða aukins meiri­hluta eða allra eigenda. Enn fremur segir í 39. gr. laganna að allir hlutaðeigandi eigendur eigi óskoraðan rétt á að eiga og taka þátt í öllum ákvörðunum er varði sameignina, bæði innanhúss og utan, og sameiginleg málefni sem snerti hana beint og óbeint, en af 2. mgr. greinarinnar leiðir að slíkur ákvörðunarréttur á við um breytingar og hvers kyns framkvæmdir.

Sá veggur sem hin umdeilda samþykkt byggingarfulltrúa snertir er í sameign allra eigenda að Hofsbót 2 og 4. Telja verður að hin umþrætta framkvæmd feli í sér smávægilega breytingu á sameign þar sem einungis var um að ræða opnun á milli tveggja séreignarhluta sem gögn málsins bera með sér að hafi ekki haft áhrif á burðarvirki húsanna. Var því þörf á samþykki einfalds meiri hluta meðeigenda miðað við eignarhluta fyrir hinum umdeildu framkvæmdum, sbr. 3. mgr. 30. gr. fjöleignarhúsalaga, en tekið skal fram að undanþáguheimild frá byggingar­leyfi í byggingarreglugerð getur ekki hnekkt rétti meðeigenda til þátttöku í ákvörðunum er varða sameign. Bar byggingarfulltrúa því í samræmi við 1. mgr. 10. gr. mannvirkjalaga að sjá til þess að áskilið samþykki meðeigenda Hofsbótar 2 og 4 lægi fyrir áður en hann samþykkti byggingaráformin. Að fenginni þeirri niðurstöðu verður að álíta rökstuðningi hinnar kærðu ákvörðunar um að synja um endurupptöku málsins svo áfátt að fella verði hana úr gildi.

Úrskurðarorð:

Felld er úr gildi ákvörðun byggingarfulltrúa Akureyrarbæjar frá 19. febrúar 2025 um að synja beiðni um endurupptöku ákvörðunar um samþykki byggingar­áforma vegna fjöleignarhúsanna Hofsbótar 2 og 4.

jún 25
Love0

93/2025 Arnarland

Með

Árið 2025, miðvikudaginn 25. júní, tók Arnór Snæbjörnsson, formaður úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, með heimild í 3. mgr. 3. gr. laga nr. 130/2011, fyrir:.

Mál nr. 93/2025, kæra á ákvörðunum bæjarstjórnar Garðabæjar frá 6. mars 2025 um að samþykkja deiliskipulag Arnarlands og breytingu á aðalskipulagi.

Í málinu er nú kveðinn upp svofelldur

úrskurður:

Með kæru til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, er barst nefndinni 23. júní 2025, kærir eigandi fasteignar að Súlunesi 20, ákvarðanir bæjarstjórnar Garðabæjar frá 6. mars 2025 um að samþykkja deiliskipulag Arnarlands og breytingu á aðalskipulagi. Er þess krafist að ákvarðanirnar verði felldar úr gildi, skipulagsferlið stöðvað og sveitarfélaginu gert að birta öll gögn sem snerti skuggavarp, umferðaraukningu og önnur áhrif skipulagsins á nærliggjandi byggð.

Málavextir og rök: Á afgreiðslufundi sínum 24. febrúar 2025 samþykkti skipulagsnefnd Garðabæjar tillögu að deiliskipulagi Arnarlands ásamt breytingu á Aðalskipulagi Garðarbæjar 2016-2030 vegna landnotkunarreitsins Arnarnesháls (3.37 VÞ). Á fundi bæjarstjórnar 6. mars s.á. voru þessar afgreiðslu skipulagsnefndar samþykktar. Með breytingu aðalskipulagsins var landnotkun breytt úr því að vera svæði fyrir verslun og þjónustu í miðsvæði. Innan reitsins verði blönduð byggð íbúða, verslun og þjónustu með áherslu á heilsutengda starfsemi. Hámarkshæð bygginga breyttist úr átta hæðum í tvær til sex hæðir en ein bygging, ætluð atvinnustarfsemi, geti orðið allt að sjö hæðir. Með deiliskipulaginu er meðal annars gert ráð fyrir um 450 íbúðum og um 37.000 m2 af verslunar-, skrifstofu- og þjónusturýmum. Nýtingarhlutfall svæðisins verði um 0,95. Tók deiliskipulagið gildi með birtingu í B-deild Stjórnartíðinda 16. maí 2025.

Kærandi vísar til þess að Garðabær hafi ekki svarað athugasemdum íbúa sem gerðar hafi verið á auglýsingartíma aðalskipulagsbreytingar og deiliskipulags. Þar með hafi sveitarfélagið brotið gegn 41. gr. skipulagslaga nr. 123/2010. Byggingarmagn sé ekki í samræmi við Aðalskipulag Garðabæjar 2016–2030 og sé auk þess ekki rétt reiknað sbr. gr. 5.3.2.1. skipulagsreglugerðar nr. 90/2013.

Niðurstaða: Samkvæmt 1. mgr. 52. gr. skipulagslaga nr. 123/2010 verða ákvarðanir sem Skipulagsstofnun og ráðherra ber að skipulagslögum að staðfesta ekki bornar undir úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála. Í 3. mgr. 29. gr. sömu laga kemur fram að aðalskipulag sé háð samþykki sveitarstjórnar og staðfestingu Skipulagsstofnunar og ráðherra í þeim tilvikum sem hann skal staðfesta aðalskipulag. Hin kærða ákvörðun felur í sér samþykki á tillögu um breytingu á Aðalskipulagi Garðabæjar 2016–2030 og brestur úrskurðarnefndina vald til að taka þá ákvörðun til endurskoðunar..

Samkvæmt 2. mgr. 4. gr. laga nr. 130/2011 er kærufrestur til úrskurðarnefndarinnar einn mánuður frá því að kæranda varð kunnugt eða mátti vera kunnugt um þá ákvörðun sem kæra lýtur að. Sé um að ræða ákvörðun sem sætir opinberri birtingu telst kærufrestur frá fyrstu birtingu ákvörðunar skv. 2. mgr. 27. gr. stjórnsýslulaga. Hin kærða deiliskipulagsbreyting var birt í B-deild Stjórnartíðinda 16. maí 2025 og mátti kærendum vera kunnugt um hana frá þeim tíma. Kærufresti vegna umræddrar ákvörðunar lauk 16. júní 2025 en kæra í málinu barst nefndinni 23. s.m. eða að liðnum kærufresti.

Í 28. gr. stjórnsýslulaga er fjallað um áhrif þess að kæra berst að liðnum kærufresti. Ber þá samkvæmt 1. mgr. ákvæðisins að vísa henni frá nema afsakanlegt verði talið að kæran hafi ekki borist fyrr eða veigamiklar ástæður mæli með því að kæran verði tekin til efnismeðferðar. Verður ekki af gögnum þessa máls ráðið að slíkum aðstæðum sé til að dreifa að lagagreinin eigi við og má í því sambandi benda á að lögmælt opinber birting ákvörðunar hefur þá þýðingu að almenningi telst vera kunnugt um hana. Verður máli þessu því vísað frá nefndinni.

Úrskurðarorð:

Kærumáli þessu er vísað frá úrskurðarnefndinni.

jún 25
Love0

91/2025 Arnarland

Með

Árið 2025, miðvikudaginn 25. júní, tók Arnór Snæbjörnsson, formaður úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, með heimild í 3. mgr. 3. gr. laga nr. 130/2011, fyrir:.

Mál nr. 91/2025, kæra á ákvörðun bæjarstjórnar Garðabæjar frá 6. mars 2025 um að samþykkja deiliskipulag Arnarlands í Garðabæ.

Í málinu er nú kveðinn upp svofelldur

úrskurður:

Með kæru til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, er barst nefndinni 21. júní 2025, kæra eigendur fasteignar að Súlunesi 25 í Garðabæ, ákvörðun bæjarstjórnar Garðabæjar frá 6. mars 2025 um að samþykkja deiliskipulag Arnarlands í Garðabæ. Er þess krafist að ákvörðunin verði felld úr gildi og nánar greindir annmarkar á deiliskipulaginu lagfærðir.

Málavextir og rök: Á afgreiðslufundi 24. febrúar 2025 samþykkti skipulagsnefnd Garðabæjar tillögu að deiliskipulagi svonefnds Arnarlands og samþykkti bæjarstjórn þá afgreiðslu á fundi 6. mars s.á. Með deiliskipulaginu er meðal annars gert ráð fyrir um 450 íbúðum og um 37.000 m2 af verslunar-, skrifstofu- og þjónusturýmum. Nýtingarhlutfall svæðisins verði um 0,95. Tók deiliskipulagið gildi með birtingu í B-deild Stjórnartíðinda 16. maí 2025.

Kærandi vísar til þess að Garðabær hafi ekki svarað athugasemdum íbúa sem gerðar hafi verið á auglýsingartíma deiliskipulagsins. Skipulagið geri ráð fyrir háreistu atvinnuhúsnæði sem valdi skuggamyndun á lágreista íbúðarbyggð við Súlunes. Þeir hafi óskað eftir gögnum frá bæjarstjóra um skuggamyndun en þau hafi ekki borist. Þá muni endurkast umferðar um Hafnarfjarðarveg líklega valda hávaðamengun auk þess sem byggingarmagn á viðkomandi reit hafi í för með sér umferðartafir sem þegar séu miklar á svæðinu.

Niðurstaða: Samkvæmt 2. mgr. 4. gr. laga nr. 130/2011 er kærufrestur til úrskurðarnefndarinnar einn mánuður frá því að kæranda varð kunnugt eða mátti vera kunnugt um þá ákvörðun sem kæra lýtur að. Sé um að ræða ákvörðun sem sætir opinberri birtingu telst kærufrestur frá fyrstu birtingu ákvörðunar skv. 2. mgr. 27. gr. stjórnsýslulaga. Hin kærða deiliskipulagsbreyting var birt í B-deild Stjórnartíðinda 16. maí 2025. Kærufresti vegna umræddrar ákvörðunar lauk 16. júní 2025 en kæra í málinu barst nefndinni 21. s.m. eða að liðnum kærufresti.

Í 28. gr. stjórnsýslulaga er fjallað um áhrif þess að kæra berst að liðnum kærufresti. Ber þá samkvæmt 1. mgr. að vísa henni frá nema afsakanlegt verði talið að kæran hafi ekki borist fyrr eða veigamiklar ástæður mæla með því að hún verði tekin til meðferðar. Kærendur í máli þessu hafa greint frá því að vegna sumarleyfis og þess að beðið hafi verið gagna frá Garðabæ hafi kæra í málinu borist svo seint. Með því verður ekki talið að slíkar aðstæður séu fyrir hendi að 28. gr. laganna eigi við. Verður einnig að benda á að lögmælt opinber birting ákvörðunar hefur þá þýðingu að almenningi telst vera kunnugt um hana. Verður máli þessu því vísað frá nefndinni.

Úrskurðarorð:

Kærumáli þessu er vísað frá úrskurðarnefndinni.

jún 20
Love0

85/2025 Vogar I

Með

Árið 2025, föstudaginn 20. júní, tók Ómar Stefánsson, varaformaður úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála fyrir með heimild í 3. mgr. 3. gr., sbr. 1. mgr. 2. gr. laga nr. 130/2011:

Mál nr. 85/2025, kæra á ákvörðun sveitarstjórnar Þingeyjarsveitar frá 27. mars 2025 um að samþykkja breytingu á deiliskipulagi Voga I.

 Í málinu er nú kveðinn upp til bráðabirgða

úrskurður

um kröfu kærenda um frestun réttaráhrifa:

Með bréfi til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, dags. 27. maí 2025, er barst nefndinni sama dag, kæra Elfjórir eigendur jarðarinnar Bjarkar við Mývatn, þá ákvörðun sveitarstjórnar Þingeyjarsveitar frá 27. mars 2025 að samþykkja breytingu á deiliskipulagi Voga I. Er þess krafist að ákvörðunin verði felld úr gildi. Kærendur gera einnig kröfu um að réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar verði frestað til bráðabirgða á meðan málið er til meðferðar fyrir úrskurðarnefndinni. Verður nú tekin afstaða til framkominnar kröfu um frestun réttaráhrif, sbr. 5. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála.

Málsatvik og rök: Á fundi skipulagsnefndar Þingeyjarsveitar 19. mars 2025 var tekin fyrir tillaga að breytingu á deiliskipulag Voga I er fólst í því að notkun sex lóða fyrir frístundahús yrði breytt í lóðir fyrir íbúðarhús, sem og að auka byggingarheimild á hverri lóð úr 120 m2 í 240 m2. Þá fólst einnig í tillögunni breyting á legu fyrirhugaðs aðkomuvegar. Í fundargerð fundarins kom fram að tillagan hefði verið auglýst í samræmi við 41. gr. skipulagslaga nr. 123/2021 og að skipulagsgögnum hefði verið breytt til samræmis við framkomnar athugasemdir Skipulagsstofnunar. Lagði skipulagsnefnd til við sveitarstjórn að hún samþykkti breytta tillögu skv. 3. mgr. 41. gr. skipulagslaga. Á fundi sveitarstjórnar 27. mars 2025 var afgreiðsla skipulagsnefndar staðfest.

Kærendur telja að hin kærða deiliskipulagsbreyting hafi áhrif á fasteignir þeirra. Ýmis atriði séu óljós í deiliskipulagsbreytingunni og hafi málsmeðferð verið svo ábótavant að fella beri hana úr gildi.

Af hálfu Þingeyjarsveitar er bent á að rök kærenda fyrir frestun réttaráhrifa séu ekki skýr, en meginbreyting hinnar kærðu ákvörðunar felist í því að breyta notkun frístundahúsalóða í lóðir fyrir íbúðarhús.

Niðurstaða: Í 1. mgr. 5. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála er tekið fram að kæra til úrskurðarnefndarinnar fresti ekki réttaráhrifum kærðrar ákvörðunar en jafnframt er kæranda þar heimilað að krefjast stöðvunar framkvæmda séu þær hafnar eða yfirvofandi, sbr. 2. mgr. sömu lagagreinar. Þá getur úrskurðarnefndin að sama skapi frestað réttaráhrifum ákvörðunar komi fram krafa um það af hálfu kæranda, sbr. 3. mgr. 5. gr. Með sama hætti er kveðið á um það í 29. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 að kæra til æðra stjórnvalds fresti ekki réttaráhrifum kærðrar ákvörðunar en þó sé heimilt að fresta réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar til bráðabirgða meðan málið er til meðferðar hjá kærustjórnvaldi þar sem ástæður mæli með því. Tilvitnuð lagaákvæði bera með sér að meginreglan er sú að kæra til æðra stjórnvalds frestar ekki réttaráhrifum kærðrar ákvörðunar og eru heimildarákvæði fyrir stöðvun framkvæmda eða frestun réttaráhrifa kærðrar ákvörðunar undantekning frá nefndri meginreglu sem skýra ber þröngt. Verða því að vera ríkar ástæður eða veigamikil rök fyrir ákvörðun um stöðvun framkvæmda eða frestun réttaráhrifa.

Mál þetta snýst um gildi deiliskipulagsákvörðunar. Gildistaka deiliskipulags felur ekki í sér heimildir til að hefja framkvæmdir heldur þarf til að koma sérstök stjórnvaldsákvörðun sem kæranleg er til úrskurðarnefndarinnar, s.s. veiting byggingar- eða framkvæmdaleyfis, sbr. 11. og 13. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki og 13., 14. og 15. gr. skipulagslaga nr. 123/2010. Í kærumáli vegna slíkra leyfisveitinga er unnt að gera kröfu um stöðvun framkvæmda til bráðabirgða skv. 5. gr. laga nr. 130/2011, enda framkvæmdir fyrst þá yfirvofandi í skilningi 2. mgr. ákvæðisins. Er því almennt ekki tilefni til að beita heimild til stöðvunar framkvæmda eða frestun réttaráhrifa í kærumálum er varða gildi deiliskipulagsákvarðana. Þegar litið er til fyrrgreindra lagaákvæða og eðlis skipulagsáætlana verður ekki séð að tilefni sé til að fallast á kröfu kærenda um frestun réttaráhrifa hinnar kærðu deiliskipulagsbreytingar.

Úrskurðarorð:

Hafnað er kröfu kærenda um frestun réttaráhrifa hinnar kærðu deiliskipulagsbreytingar til bráðabirgða sem samþykkt var á fundi sveitarstjórnar Þingeyjarsveitar 27. mars 2025.

jún 20
Love0

73/2025 Grettisgata

Með

Árið 2025, föstudaginn 20. júní, tók Ómar Stefánsson, varaformaður úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála fyrir með heimild í 3. mgr. 3. gr., sbr. 1. mgr. 2. gr. laga nr. 130/2011:

Mál nr. 73/2025, kæra á ákvörðun byggingarfulltrúans í Reykjavík frá 8. apríl 2025 um að samþykkja umsókn um leyfi til að endurbyggja stálgrindarhús að Grettisgötu 87.

 Í málinu er nú kveðinn upp til bráðabirgða

úrskurður

um kröfu kæranda um stöðvun framkvæmda:

Með bréfi til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, dags. 8. maí 2025, er barst nefndinni sama dag, kærir Embla fasteignafélag ehf., eigandi fasteigna að Rauðarárstíg 12 og 14, þá ákvörðun byggingarfulltrúans í Reykjavík frá 8. apríl 2025 að samþykkja umsókn um leyfi til að endurbyggja stálgrindarhús að Grettisgötu 87. Er þess krafist að ákvörðunin verði felld úr gildi. Til vara, þrautavara og þrautaþrautavara er þess krafist að ákvörðuninni verði breytt þannig að áskilið sé samþykki allra aðila, aukins meirihluta eða meirihluta í Lóðarfélaginu Laugavegi 116–118 og Grettisgötu 87–89. Kærandi gerir einnig kröfu um að framkvæmdir verði stöðvaðar til bráðabirgða á meðan málið er til meðferðar fyrir úrskurðarnefndinni. Verður nú tekin afstaða til framkominnar stöðvunarkröfu, sbr. 5. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála.

Málsatvik og rök: Árið 2016 brann iðnaðarhús á lóð Grettisgötu 87 í Reykjavík. Á fundi byggingarfulltrúans í Reykjavík 8. apríl 2025 var tekin fyrir umsókn um leyfi til að endurbyggja húsið. Í fundargerð fundarins kemur fram að sótt sé um leyfi til að „endurbyggja stálgrindarhús klætt steinullareiningum eftir bruna á kjallara sem fyrir er og innrétta réttingaverkstæði og heildverslun á 1. hæð og bílgeymslu í kjallara á lóð nr. 87 við Grettisgötu.“ Ekki voru gerðar skipulagslegar athugasemdir við erindið og samþykkti byggingarfulltrúi umsóknina.

Kærandi bendir á að hann, sem eigandi fasteignanna að Rauðarárstíg 12 og 14, og eigandi fasteignarinnar að Grettisgötu 87 séu meðlimir í sama lóðarfélagi, þ.e. Lóðarfélaginu Laugavegi 116–118 og Grettisgötu 87–89, en félagið starfi á grundvelli laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús. Hluti bílageymslu í kjallara á lóð nr. 87 við Grettisgötu sé í sameign lóðarfélagsins og því hafi borið að afla samþykki meðeiganda áður en byggingaráformin hafi verið samþykkt, sbr. 10. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki. Þá sé hin kærða ákvörðun í ósamræmi við fyrri afgreiðslur byggingarfulltrúa og skipulagsfulltrúa sem og skipulagsáætlun svæðisins. Krafist sé stöðvunar framkvæmda, sbr. 5. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála, enda séu framkvæmdir yfirvofandi.

Reykjavíkurborg gerir kröfu um frávísun málsins þar sem samþykki byggingaráforma sé ekki ákvörðun sem bindi enda á stjórnsýslumál. Ekki hafi verið gefið út byggingarleyfi og því séu engar framkvæmdir til þess að stöðva.

Niðurstaða: Í 1. mgr. 5. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála er tekið fram að kæra til úrskurðarnefndarinnar fresti ekki réttaráhrifum kærðrar ákvörðunar en jafnframt er kæranda þar heimilað að krefjast stöðvunar framkvæmda séu þær hafnar eða yfirvofandi, sbr. 2. mgr. sömu lagagreinar. Þá getur úrskurðarnefndin að sama skapi frestað réttaráhrifum ákvörðunar komi fram krafa um það af hálfu kæranda, sbr. 3. mgr. 5. gr. Með sama hætti er kveðið á um það í 29. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 að kæra til æðra stjórnvalds fresti ekki réttaráhrifum kærðrar ákvörðunar en þó sé heimilt að fresta réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar til bráðabirgða meðan málið er til meðferðar hjá kærustjórnvaldi þar sem ástæður mæli með því. Tilvitnuð lagaákvæði bera með sér að meginreglan er sú að kæra til æðra stjórnvalds frestar ekki réttaráhrifum kærðrar ákvörðunar og eru heimildarákvæði fyrir stöðvun framkvæmda eða frestun réttaráhrifa kærðrar ákvörðunar undantekning frá nefndri meginreglu sem skýra ber þröngt. Verða því að vera ríkar ástæður eða veigamikil rök fyrir ákvörðun um stöðvun framkvæmda eða frestun réttaráhrifa. Almennt mælir það á móti því að fallast á kröfu um stöðvun ef fleiri en einn aðili eru að máli og þeir eiga gagnstæðra hagsmuna að gæta. Einnig geta komið til álita þau tilvik þar sem kæruheimild verður í raun þýðingarlaus ef framkvæmdir eru ekki stöðvaðar, svo sem ef sú framkvæmd sem krafist er stöðvunar á er óafturkræf.

Mál þetta snýst um samþykki á byggingarleyfisumsókn fyrir endurbyggingu iðnaðarhúsnæðis en ekki verður talið að þær fyrirhuguðu framkvæmdir séu óafturkræfar. Með hliðsjón af því og að virtum framangreindum lagaákvæðum og þeim sjónarmiðum sem liggja að baki þeim verður ekki talin knýjandi þörf á að stöðva framkvæmdir á meðan málið er til meðferðar hjá úrskurðarnefndinni. Verður kröfu kæranda þess efnis því hafnað.

Rétt þykir þó að taka fram að framkvæmdaraðili ber áhættu af úrslitum kærumálsins kjósi hann að hefja framkvæmdir áður en niðurstaða þessa máls liggur fyrir.

Úrskurðarorð:

Hafnað er kröfu kæranda um stöðvun framkvæmda til bráðabirgða á grundvelli ákvörðunar byggingarfulltrúans í Reykjavík frá 8. apríl 2025 um að samþykkja umsókn um leyfi til að endurbyggja stálgrindarhús að Grettisgötu 87.

jún 11
Love0

20/2025 Grundarland

Með

Árið 2025, miðvikudaginn 11. júní, kom úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála saman til fundar í húsnæði nefndarinnar að Borgartúni 21, Reykjavík. Mætt voru Ómar Stefánsson varaformaður, Aðalheiður Jóhannsdóttir prófessor og Þorsteinn Þorsteinsson byggingar­verkfræðingur.

Fyrir var tekið mál nr. 20/2025, kæra á ákvörðunum byggingarfulltrúans í Reykjavík frá 22. ágúst 2024 um að krefjast þess að kærendur fjarlægi bílskýli sem stendur á lóð þeirra að Grundarlandi 22 og frá 23. janúar 2025 um álagningu dagsekta að fjárhæð 25.000 kr.

 Í málinu er nú kveðinn upp svofelldur

úrskurður:

Með bréfi til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, dags. 4. febrúar 2025, er barst nefndinni sama dag, kæra eigendur Grundarlands 22 ákvarðanir byggingarfulltrúans í Reykjavík frá 22. ágúst 2024 um að krefjast þess að þeir fjarlægi bílskýli sem stendur á lóð þeirra að Grundarlandi 22 og frá 23. janúar 2025 um álagningu dagsekta að fjárhæð 25.000 kr. Þess er krafist að báðar ákvarðanirnar verði felldar úr gildi. Einnig var þess krafist að réttaráhrifum ákvörðunar um dagsektir yrði frestað á meðan málið er til meðferðar fyrir úrskurðarnefndinni. Með bráðabirgða­úrskurði, uppkveðnum 24. febrúar 2025, var fallist á þá kröfu kærenda.

Gögn málsins bárust úrskurðarnefndinni frá Reykjavíkurborg 21. febrúar og 7. mars 2025.

Málavextir: Lóð nr. 18–24 við Grundarland er botngata þar sem eru fjögur einbýlishús. Á lóðarhluta Grundarlands 22 er bílskúr áfastur íbúðarhúsinu. Árið 2021 fjarlægðu kærendur skábraut sem lá upp að bílskúrnum og reistu einnig bílskýli á lóðinni. Með bréfi til kærenda, dags. 22. ágúst 2024, tilkynnti byggingarfulltrúi að borist hefði ábending um að búið væri að reisa skúr og bílskýli utan byggingarreits á lóðarhluta kærenda. Kom þar einnig fram að í eftirlitsferð á vegum Reykjavíkurborgar hafi sést að um væri að ræða 40 fermetra bílskýli með geymslu við endann. Ekki hafi verið sótt um byggingarleyfi fyrir skýlinu, það stæði utan byggingarreits samkvæmt samþykktu deiliskipulagi svæðisins og þá væri það staðsett innan við einn metra frá glugga íbúðarhússins að Grundarlandi 24, sem gæti falið í sér sambrunahættu. Kærendum var tilkynnt að þeim væri skylt að fjarlægja skýlið innan 90 daga, ella áformaði byggingarfulltrúi að leggja á dagsektir. Var þeim veittur 14 daga frestur til að koma að andmælum vegna kröfu um að eigendur fjarlægðu mannvirkið og áforma um álagningu dagsekta. Einnig var leiðbeint um að ákvörðunin væri kæranleg til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála.

Kærendur sendu skýringar með tölvupósti til Reykjavíkurborgar 16. september 2024. Kom þar fram að skilningur þeirra hafi verið sá að ekki þyrfti að sækja um formlegt leyfi fyrir opnu skýli. Þegar það hafi verið sett upp hafi steinveggur skilið á milli Grundarlands 22 og 24, en gluggi hafi verið settur upp tveimur árum síðar þegar eigendur Grundarlands 24 hafi breytt bílskúr í íbúðarhúsnæði. Bílskýlið hafi verið sett upp í góðri trú og reist með vitund allra nágranna í botngötunni.

Á afgreiðslufundi með byggingarfulltrúa 20. september 2024 voru skýringar kærenda lagðar fram og ákveðið að benda kærendum á að senda inn fyrirspurn til skipulagsfulltrúa um breytingar á gildandi deiliskipulagi þar sem búinn yrði til byggingarreitur fyrir bílskýlið. Í tölvupósti frá starfsmanni umhverfis- og skipulagssviðs sama dag þar sem upplýst var um afgreiðslu þessa kom fram að á meðan beðið væri svara frá skipulagsfulltrúa yrði málið sett í biðstöðu hjá deild afnota og eftirlits á umhverfis- og skipulagssviði.

Kærendur sendu fyrirspurn um breytingar á gildandi deiliskipulagi til skipulagsfulltrúa 30. september 2024. Í umsögn skipulagsfulltrúa, dags. 16. október 2024, var tekið neikvætt í erindið og m.a. vísað til þess að heimild samkvæmt gildandi deiliskipulagi til byggingar bifreiðageymslu á lóðinni hefði verið fullnýtt. Við gerð hverfisskipulags fyrir hverfið væri ekki fyrirhugað að leyfa fjölgun bifreiðastæða innan lóða eða fjölgun bifreiðageymslna nema fram kæmi í eldra deili­skipulagi að sú heimild væri til staðar og myndi hún færast yfir í hverfisskipulag. Kærendur tilkynntu með tölvupósti til starfsmanns umhverfis- og skipulagssviðs 7. nóvember s.á. um afgreiðslu skipulagsfulltrúa. Í tölvupóstinum kom fram að þeir teldu ákvörðun skipulagsfulltrúa ekki byggjast á réttum upplýsingum og óskuðu eftir ráðleggingum um hvaða leiðir þeim væru færar í þessari stöðu. Svar barst frá starfsmanni umhverfis- og skipulagssviðs 11. s.m. þar sem vísað var til bréfs byggingarfulltrúa, dags. 22. ágúst 2024, og þess að þar sem skipulagsfulltrúi hefði tekið neikvætt í fyrirspurn kærenda stæði ákvörðun byggingarfulltrúa. Með tölvupósti 14. s.m. voru kærendur upplýstir um að byggingarfulltrúi hefði ákveðið á afgreiðslufundi að veita kærendum 60 daga frest til að verða við kröfum um niðurrif bílgeymslunnar.

Hinn 14. janúar 2025 sendi starfsmaður umhverfis- og skipulagssviðs tölvupóst til kærenda þar sem fram kom að farið hefði verið í eftirlitsferð og staðfest að ekki hafi verið orðið við kröfum byggingarfulltrúa um að fjarlægja bílskýli sem stendur á lóðinni Grundarlandi 22. Kom fram að þar sem frestur væri liðinn yrði erindið tekið fyrir á fundi með byggingarfulltrúa þar sem tekin yrði ákvörðun um fyrirhugaðar dagsektir. Með bréfi byggingarfulltrúa til kærenda, dags. 23. janúar 2025, var tilkynnt um ákvörðun um álagningu dagsekta að fjárhæð 25.000 kr. fyrir hvern þann dag sem dragast myndi að verða við kröfu um niðurrif bílskýlisins.

Málsrök kærenda: Af hálfu kærenda er bent á að bílskúr, sem sé sambyggður íbúðarhúsinu að Grundarlandi 22, hafi verið breytt í íbúðarhúsnæði vegna slysahættu, en aðkeyrsla að bílskúrnum hafi legið eftir 110 cm háum rampi. Árið 2021 hafi kærendur byggt bílskýli á lóðinni við húsið og hafi allir nágrannar samþykkt byggingu þess. Hönnuður skýlisins hafi sagt að ekki þyrfti að sækja um byggingarleyfi vegna þess. Bílskýlið sé ekki fyrir neinum og falli vel að umhverfinu. Tveimur árum síðar hafi íbúar að Grundarlandi 24 stækkað bílskúr sinn út á bílstæði og bætt við glugga.

Í kjölfar bréfs frá byggingarfulltrúa um að skylt væri að rífa skýlið hafi kærendur óskað eftir því að leitað yrði leiða til að skýlið fengi að standa. Þeirri málaleitan hafi verið hafnað með vísan til neikvæðrar umsagnar skipulagsfulltrúa Reykjavíkur, dags. 16. október 2024. Málið hafi strax í upphafi verið sett í harkalegan farveg með vettvangsathugun og síðar ákvörðun um niðurrif bílskýlisins að viðlögðum dagsektum, án samtals við kærendur. Með því hafi verið brotið gegn andmælarétti kærenda samkvæmt 13. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Hin kærða ákvörðun brjóti einnig gegn rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga, en vegna skorts á andmælarétti hafi byggingarfulltrúi ekki vitað hvaða sjónarmið hafi legið að baki byggingu bílskýlisins, þ.e. að loka fyrir hættulegan aðgang að bílskúr sem væri áfastur húsinu og samþykki allra meðlóðarhafa hafi legið fyrir. Þá hafi verið brotið gegn jafnræðisreglu 11. gr. stjórnsýslulaga þar sem Reykjavíkurborg hafi m.a. lýst því að heimild til byggingar bifreiðageymslu hafi verið fullnýtt með bifreiðageymslu áfastri húsinu, en að við sambærilegar aðstæður í næstu götu sé hús með áföstum bílskúr sem hafi einnig frístandandi bílskúr. Meðalhófsregla 12. gr. stjórnsýslulaga hafi einnig verið brotin með því að krefjast niðurrifs bílskýlisins, þrátt fyrir að sambærileg staða sé uppi á nálægri lóð og með álagningu dagsekta á meðan málið hafi enn verið í kæruferli og krafist niðurrifs um hávetur.

Ósanngjarnt og íþyngjandi sé að vísa til þess að bílskýlið sé staðsett innan við einn metra frá glugga íbúðarhúss Grundarlands 24 sem geti falið í sér sambrunahættu. Þegar bílskýlið hafi verið reist árið 2021 hafi enginn opnanlegur gluggi verið á þeirri hlið á húsinu að Grundarlandi 24 sem snúi að Grundarlandi 22. Ekki hafi verið brugðist við tillögum um að klæða bílskýlið álplötum til að mæta brunahættu. Víða í hverfinu sé aðgreining lóðarhluta með timburgirðingum, sem tengi hús saman, og lítill munur sé á bílskýli kærenda og þeim girðingum varðandi brunahættu. Í ljósi þessa brjóti hin kærða ákvörðun gróflega gegn meðalhófs- og jafnræðisreglu stjórnsýslulaga.

Gildandi deiliskipulag svæðisins og ákvæði þess um áfastan bílskúr brjóti gegn ýmsum ákvæðum byggingarreglugerðar. Skort hafi á rökstuðning með neikvæðri afgreiðslu skipulagsfulltrúa á beiðni kærenda um athugun á því hvort skipulagsskilmálar hverfisins eigi við um fasteign kærenda. Brjóti það gegn 21. gr. stjórnsýslulaga. Viss ómöguleiki sé til staðar fyrir því að fasteign kærenda geti fallið að gildandi skipulagi þar sem ein mesta lóðarhækkun í hverfinu sé umhverfis fasteignina. Kærendur séu tilbúin að fjarlægja kalda reiðhjólageymslu við enda bílskýlisins breyti það niður­stöðu málsins. Þá muni kærendur óska eftir því að bílskúr sem áfastur sé íbúðarhúsinu verði hluti af íbúðarrými hússins.

Málsrök Reykjavíkurborgar: Bent er á að deilt sé um tvær ákvarðanir byggingarfulltrúa, annars vegar ákvörðun, dags. 22. ágúst 2024, um að gera þinglýstum eigendum að fjarlægja mannvirkið og hins vegar ákvörðun byggingarfulltrúa frá 23. janúar 2025 um að leggja á dagsektir. Kæran sé dagsett 4. febrúar 2025 og ákvörðun byggingarfulltrúa varðandi kröfu um niðurrif sé frá 22. ágúst 2024 og ítrekuð þann 11. nóvember 2024. Því sé liðinn kærufrestur samkvæmt lögum nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála varðandi kröfu um að gera kærendum að fjarlægja bílskýlið liðinn, sama við hvora dagsetningu sé miðað.

Fjallað sé um byggingarleyfisskyldar framkvæmdir í gr. 2.3.1. í byggingarreglugerð nr. 112/2012, en þar segi m.a: ,,Óheimilt er að grafa grunn fyrir mannvirki, reisa það, rífa eða flytja, breyta því, burðarkerfi þess eða lagnakerfum eða breyta notkun þess, útliti eða formi nema að fengnu leyfi viðkomandi leyfisveitanda sbr. 2.3.5. gr. og 2.3.6. gr.“ Ákvæði gr. 2.3.5. og 2.3.6. eigi ekki við og því sé bygging bílageymslu byggingarleyfisskyld framkvæmd.

Í gildi sé Aðalskipulag Reykjavíkur 2040 en samkvæmt því sé Grundarland 22 í skilgreindri íbúðarbyggð. Á svæðinu sé einnig í gildi deiliskipulag fyrir einbýlishús í Fossvogshverfi, sam­þykkt með breytingum 3. febrúar 2000. Í umsögn skipulagsfulltrúa, dags. 16. október 2024, vegna fyrirspurnar kærenda sé rakið að samkvæmt deiliskipulagi sé bifreiðargeymsla í húsinu sjálfu eða áföst við það og a.m.k. eitt bifreiðarstæði sé á hverjum lóðarhluta. Við Grundarland 22 hafi verið byggð bifreiðargeymsla áföst húsi og því hafi heimild til bifreiðargeymslu verið fullnýtt. Hið umrædda bílskýli að Grundarlandi 22 sé bílageymsla og slík framkvæmd sé háð byggingarleyfi. Ekki hafi verið gefið út byggingarleyfi vegna hennar og samræmist hún jafnframt ekki gildandi skipulagi á svæðinu.

Í 2. mgr. 55. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki komi fram að ef byggingarframkvæmd sé hafin án þess að leyfi sé fengið fyrir henni eða hún brjóti í bága við skipulag geti byggingarfulltrúi krafist þess að hið ólöglega mannvirki eða byggingarhluti sé fjarlægt, jarðrask afmáð eða starfsemi hætt. Sinni eigandi ekki þeirri kröfu sé heimilt að vinna slíkt verk á hans kostnað. Í 56. gr. laga nr. 160/2010 séu tilgreind þau þvingunarúrræði sem byggingarfulltrúi geti beitt til þess að koma á lögmætu ástandi. Í 2. mgr. ákvæðisins sé fjallað um heimild til að beita dagsektum til að knýja menn til þeirra verka sem þeir skulu hlutast til um samkvæmt lögunum og reglugerðum eða láta af ólögmætu atferli. Ekki verði því annað séð en að byggingarfulltrúi hafi haft heimild til þess að taka ákvörðun um að gera kærendum að fjarlægja bílgeymsluna þar sem hún sé óleyfisframkvæmd og taka ákvörðun um að leggja á dagsektir þar sem ekki hafði verið orðið við fyrri kröfu hans, en með því hafi byggingarfulltrúi verið að stuðla að því að komið væri á lögmætu ástandi.

 Viðbótarathugasemdir kærenda: Í fjölmörgum úrskurðum nefndarinnar hafi verið staðfestar ákvarðanir byggingarfulltrúa þar sem hann hafi annað hvort ekki aðhafst vegna óleyfis­framkvæmda eða fallið frá dagsektum sem þegar hafi verið lagðar á. Í þeim öllum hafi einhver nágranni leitað til byggingarfulltrúa, en þetta mál sé sérstakt þar sem samþykki allra nágranna fyrir bílskýlinu sé til staðar. Þá sé hægt að brunaverja skýlið svo ekki sé eldhætta til staðar.

Niðurstaða: Í máli þessu er deilt um lögmæti ákvarðana byggingarfulltrúans í Reykjavík um að krefjast niðurrifs bílskýlis að Grundarlandi 22 og álagningu dagsekta að fjárhæð 25.000 kr. fyrir hvern dag sem dregst að verða við kröfu hans.

Í 2. mgr. 4. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála er tilgreint að kærufrestur til nefndarinnar sé einn mánuður frá því að kæranda varð eða mátti vera kunnugt um ákvörðunina. Í 28. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 er fjallað um áhrif þess ef kæra berst að liðnum kærufresti. Ber þá samkvæmt 1. mgr. ákvæðisins að vísa kæru frá nema að afsakanlegt verði talið að kæran hafi ekki borist fyrr eða veigamiklar ástæður mæli með því að kæran verði tekin til efnismeðferðar. Ákvörðun byggingarfulltrúa um að fjarlægja skuli umdeilt bílskýli var tekin með bréfi til kærenda, dags. 22. ágúst 2024. Kæra í máli þessu barst úrskurðarnefndinni 4. febrúar 2025 og var kærufrestur vegna fyrrnefndrar ákvörðunar þá liðinn. Í kjölfar þess að ákvörðun byggingar­fulltrúa barst kærendum var ákveðið að þeir myndu beina fyrirspurn til skipulagsfulltrúa um breytingu á gildandi deiliskipulagi og yrði máli kærenda hjá byggingarfulltrúa frestað þar til niðurstaða lægi fyrir hjá skipulagsfulltrúa. Umsögn skipulagsfulltrúa vegna fyrirspurnarinnar lá fyrir 16. október 2024, en kærendur voru ósáttir við niðurstöðu hans og voru þeir í samskiptum við borgaryfirvöld vegna málsins þar til kæra barst í máli þessu. Með hliðsjón af því þykir afsakanlegt að kæran hafi borist að liðnum kærufresti, sbr. 1. tl. 1. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga og verður málið því tekið til efnismeðferðar.

Samkvæmt 2. mgr. 4. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki ber sveitarstjórn ábyrgð á að stjórnsýsla og eftirlit byggingarfulltrúa sé í samræmi við ákvæði laganna og annast byggingarfulltrúi eftirlit með mannvirkjagerð er fellur undir 1. og 2. mgr. 9. gr. sömu laga. Í 9. gr. laganna er fjallað um byggingarleyfisskyldar framkvæmdir. Þar segir í 1. mgr. að óheimilt sé að grafa grunn fyrir mannvirki, reisa það, rífa eða flytja, breyta því, burðarkerfi þess eða lagnakerfum eða breyta notkun þess, útliti eða formi nema að fengnu leyfi viðkomandi leyfisveitanda. Samkvæmt skil­greiningu 13. tl. 3. gr. laganna telst til mannvirkja hvers konar jarðföst, manngerð smíð, svo sem m.a. hús og aðrar byggingar eða skýli. Í gr. 2.3.5. og 2.3.6. í byggingarreglugerð nr. 112/2012 eru talin upp þau minni háttar mannvirki og framkvæmdir sem undanþegnar eru byggingarleyfi og byggingarheimild. Bílskýli líkt og reist hefur verið á lóðarhluta kærenda fellur ekki þar undir.

Hlutverk byggingarfulltrúa hvers sveitarfélags er að hafa eftirlit með því að mannvirki og notkun þeirra sé í samræmi við útgefin leyfi og beita eftir atvikum þvingunarúrræðum, sbr. 55. og 56. gr. laga nr. 160/2010. Fjallað er um aðgerðir til að knýja fram úrbætur í 56. gr. laganna. Er þar m.a. tekið fram í 1. mgr. ákvæðisins að sé ásigkomulagi, frágangi, umhverfi eða viðhaldi húss, annars mannvirkis eða lóðar ábótavant, af því stafi hætta eða það teljist skaðlegt heilsu að mati byggingar­fulltrúa eða frágangur ekki samkvæmt samþykktum uppdráttum, lögum, reglugerðum eða byggingarlýsingu, skuli gera eiganda eða umráðamanni þess aðvart og leggja fyrir hann að bæta úr því sem áfátt er. Sé það ekki gert er heimilt að beita dagsektum eða láta vinna verk á kostnað þess sem vanrækt hefur að vinna það, sbr. 2. og 3. mgr. nefnds lagaákvæðis.

Beiting þvingunarúrræða samkvæmt lögum um mannvirki verða að teljast til íþyngjandi ákvarðana sem háðar eru mati stjórnvalds hverju sinni. Tekið er fram í athugasemdum með frumvarpi því sem varð að mannvirkjalögum að eðlilegt sé að slík ákvörðun sé metin í hverju tilviki, m.a. með tilliti til meðalhófs. Verði þeim fyrst og fremst beitt sé það mat viðkomandi stjórnvalds að gengið sé gegn almannahagsmunum þeim er búi að baki mannvirkjalögum og skipulagslögum, svo sem skipulags-, öryggis- og heilbrigðishagsmunum. Við beitingu þvingunarúrræða eru stjórnvöld sem endranær bundin af meginreglum stjórnsýsluréttarins, s.s. um jafnræði og andmælarétt.

Lóðin Grundarland 18–24 er á svæði þar sem í gildi er deiliskipulag Fossvogshverfis. Samkvæmt skilmálum skipulagsins um einbýlishús frá árinu 1999 skal bifreiðageymsla eða geymslur vera í húsunum sjálfum eða áföst við þau. Hin kærða ákvörðun var studd þeim rökum að umdeilt bílskýli hafi verið reist án byggingarleyfis, það standi utan byggingarreits samkvæmt gildandi deili­skipulagi og þá sé það staðsett innan við einn metra frá glugga íbúðarhúss að Grundarlandi 24 sem geti falið í sér sambrunahættu. Verða slík sjónarmið talin til þess sem eðlilegt er að líta til við mat á því hvort beitt verði þvingunarúrræðum skv. 55. og 56. gr. laga nr. 160/2010.

Í ákvörðun byggingarfulltrúa, dags. 22. ágúst 2024, var kærendum veittur 14 daga frestur til að andmæla kröfu byggingarfulltrúa um að fjarlægja skuli umdeilt bílskýli. Verður af gögnum málsins ráðið að kærendur komu að sjónarmiðum sínum og liggja fyrir margvísleg samskipti milli þeirra og starfsmanna borgaryfirvalda. Var þeim m.a. leiðbeint um að beina fyrirspurn til skipulags­fulltrúa svo bílskýlið yrði í samræmi við deiliskipulag. Málinu var frestað þar til afgreiðsla skipulagsfulltrúa lá fyrir og veitti byggingarfulltrúi kærendum einnig viðbótarfresti til þess að fjarlægja bílskýlið. Verður því að líta svo á að kærendur hafi notið andmælaréttar, sbr. 13. gr. stjórnsýslulaga.

Kærendur vísa til þess að annar bílskúr standi í nálægri götu við sambærilegar aðstæður án þess að krafist sé niðurrifs á honum og því felist í umdeildri ákvörðun brot gegn jafnræðisreglu 11. gr. stjórnsýslulaga. Af hálfu borgarinnar hefur verið bent á að ekki sé um sambærileg mál að ræða þar sem veitt hafi verið undanþága fyrir byggingu þess bílskúrs. Hann hafi verið byggður fyrir ríflega 30 árum og fyrir gildistöku skipulagsskilmála um einbýlishús í Fossvogshverfi. Er því ekki um að ræða sambærileg tilvik sem gætu falið í sér brot á jafnræðisreglu stjórnsýsluréttar við afgreiðslu málsins.

Að því er meðalhóf varðar verður að líta til þess að hin kærða ákvörðun byggist á því að umdeilt bílskýli sé án byggingarleyfis og í andstöðu við gildandi skipulag. Var kærendum leiðbeint um að senda fyrirspurn til skipulagsfulltrúa þar sem afmarkaður yrði byggingarreitur fyrir bílskýlið. Í ljósi þess að skipulagsfulltrúi tók neikvætt í fyrirspurn kærenda verður ekki séð að önnur og vægari úrræði hafi verið möguleg í máli þessu.

Kærendur benda einnig á að skort hafi á rökstuðning í skilningi 21. gr. stjórnsýslulaga um hvort skilmálar skipulags hverfisins geti átt við um fasteign þeirra. Eiga kærendur þar við afgreiðslu skipulagsfulltrúa á fyrirspurn þeirra. Í máli þessu eru kærðar ákvarðanir byggingarfulltrúa um þvingunarúrræði og sætir afgreiðsla skipulagsfulltrúa á fyrirspurn kærenda ekki sérstakri endur­skoðun. Verður því ekki tekin afstaða til þess hvort brotið hafi verið gegn 21. gr. stjórnsýslulaga í nefndu svari eða umsögn skipulagsfulltrúa vegna fyrirspurnar kærenda sem felur ekki í sér loka­ákvörðun sem borin verður undir úrskurðarnefndina, sbr. 26. gr. stjórnsýslulaga.

Kærendum var tilkynnt um áform um álagningu dagsekta með bréfi, dags. 22. ágúst 2024, þar sem þeim var veittur 90 daga frestur til að verða við kröfu byggingarfulltrúa um að fjarlægja umdeilt bílskýli. Yrði ekki orðið við þeirri kröfu áformaði byggingarfulltrúi að leggja á dagsektir að fjárhæð 25.000 kr. Ákvörðun um álagningu dagsekta var tilkynnt kærendum með bréfi, dags. 23. janúar 2025, eftir að málinu hafði verið frestað á meðan kærendur leituðu leiða til að fá gildandi deiliskipulagi breytt þannig að byggingarreitur yrði afmarkaður fyrir bílskýlið. Liggur ekki annað fyrir en að byggingarfulltrúi hafi fylgt málsmeðferðarreglum stjórnsýslulaga við undirbúning ákvörðunarinnar um dagsektir og að meðalhófs hafi verið gætt. Þá voru færð fram rök að baki ákvörðuninni með vísan til málsatvika og viðeigandi réttarheimilda, sbr. 21. og 22. gr. laganna. Voru því uppfyllt skilyrði 56. gr. laga nr. 160/2010 og gr. 2.9.2. í byggingarreglugerð.

Að öllu framangreindu virtu verður kröfum um ógildingu hinna kærðu ákvarðana hafnað.

Með bráðabirgðaúrskurði uppkveðnum 24. febrúar 2025 frestaði úrskurðarnefndin réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar um álagningu dagsekta og falla því niður dagsektir sem kunna að hafa verið lagðar á til og með uppkvaðningu þessa úrskurðar, sbr. 2. mgr. 29. gr. stjórnsýslulaga.

Úrskurðarorð:

Hafnað er kröfum kærenda um að felldar verði úr gildi ákvarðanir byggingarfulltrúans í Reykjavík frá 22. ágúst 2024 um að krefjast þess að kærendur fjarlægi bílskýli á lóð þeirra að Grundarlandi 22 og frá 23. janúar 2025 um álagningu dagsekta að fjárhæð 25.000 kr.

jún 11
Love0

65/2025 Álfaskeið

Með

Árið 2025, miðvikudaginn 11. júní, kom úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála saman til fundar í húsnæði nefndarinnar að Borgartúni 21, Reykjavík. Mætt voru Ómar Stefánsson varaformaður, Aðalheiður Jóhannsdóttir prófessor og Þorsteinn Þorsteinsson byggingar-verkfræðingur.

Fyrir var tekið mál nr. 65/2025, kæra á ákvörðun byggingarfulltrúa Hafnarfjarðarbæjar frá 2. apríl 2025 um að samþykkja ekki gerð dyraops á burðarvegg innan séreignar íbúðar 0201 í fjöleignarhúsinu að Álfaskeiði 37.

 Í málinu er nú kveðinn upp svofelldur

úrskurður:

Með bréfi til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, dags. 24. apríl 2025, er barst nefndinni sama dag, kæra eigendur íbúðar 0201 í fjöleignarhúsinu að Álfaskeiði 37, Hafnarfirði, þá ákvörðun byggingarfulltrúa Hafnarfjarðarbæjar frá 2. apríl 2025 að samþykkja ekki gerð dyraops á burðarvegg innan séreignar kæranda. Er þess krafist að ákvörðunin verði felld úr gildi.

Gögn málsins bárust úrskurðarnefndinni frá Hafnarfjarðarbæ 14. maí 2025.

 Málavextir: Fasteignin Álfaskeið 35–37 er sambyggt parhús með fjórum íbúðum sem stendur á einni lóð. Með úrskurði uppkveðnum 29. janúar 2025, í máli nr. 178/2024, felldi úrskurðar-nefnd umhverfis- og auðlindarmála úr gildi ákvörðun byggingarfulltrúa Hafnarfjarðarbæjar frá 28. nóvember 2024 um beitingu dagsekta að fjárhæð 20.000 kr. frá og með 12. desember s.á. vegna ætlaðrar óleyfisbúsetu og framkvæmda í geymslum merktum 00-02 og 00-03 í séreign kæranda máls þessa. Var það mat úrskurðarnefndarinnar að byggingarfulltrúi hefði ekki með viðhlítandi hætti gengið úr skugga um hvort óleyfisbúseta væri til staðar eða metið fram­kvæmdir út frá staðfestum gögnum. Var rannsókn máls við undirbúning hinnar kærðu ákvörðunar að því leyti ábótavant, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, og þar með rökstuðningi ákvörðunarinnar.

Hinn 24. mars 2025 lögðu kærendur inn umsókn til byggingarfulltrúa um skráningu á tilkynningarskyldri framkvæmd. Í umsókninni var óskað eftir því að heimilað yrði hurðarop á milli rýma í fasteigninni Álfaskeið 37. Á afgreiðslufundi byggingarfulltrúa 2. apríl 2025 var erindinu synjað með vísan til þess að samþykki annarra meðeigenda fasteignarinnar vantaði. Kærendum var birt ákvörðunin með bréfi, dags. 3. apríl 2025.

Málsrök kærenda: Vísað er til þess að hinn 3. febrúar 2025 hafi kærendum borist tölvupóstur frá byggingarfulltrúa Hafnarfjarðarbæjar þar sem óskað hafi verið eftir því að fá að skoða húsnæðið án tafar. Þeirri beiðni hafi verið vísað til föðurhúsanna þar sem kærendur telji byggingarfulltrúa ekkert hafa inn á heimili sitt að gera til þess að leggja mat á framkvæmdir út frá eigin geðþótta þar sem viðkomandi væri ekki með tilskilda menntun í burðarþolsfræðum. Hafi kærendur í kjölfarið vísað byggingarfulltrúa á að leita formlegs úrskurðar dómara, sbr. 3. gr. 37. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki. Þrátt fyrir framangreint hafi tölvupóstar og ítrekanir frá byggingarfulltrúa haldið áfram að berast með miklum ákafa og þrýstingi sem kærendur hafi upplifað sem íþyngjandi og ólögmæt afskipti af einkalífi sínu. Í ljósi þess að engar samþykktar burðarvirkisteikningar liggi fyrir vegna umræddrar fasteignar hafi verið leitað til sérfræðings í burðarþoli til að framkvæma faglegt mat á áhrifum dyraopsins.

Hinn 22. mars 2025 hafi kærendur lagt fram formlega tilkynningu um tilkynningarskylda framkvæmd, nánar tiltekið vegna dyraops í burðarvegg í geymslurými í kjallara. Umrædd geymsla sé skilgreind sem séreign kæranda samkvæmt gildandi eignaskiptayfirlýsingu. Með tilkynningunni hafi fylgt skýrsla framangreinds burðarþolsérfræðings, þar sem hann hafi komist að þeirri niðurstöðu að framkvæmdin hefði engin áhrif á burðarvirki hússins. Framkvæmdin sé innan þeirra viðmiða sem byggingarreglugerð nr. 112/2012 mæli fyrir um í grein 2.3.5. þar sem fram komi að viðhald eða breytingar á burðarvirki sem sé innan við 5% af heildarburðarvirki hússins teljist leyfilegar án þess að byggingarleyfi þurfi til.

Hinn 29. mars 2025 hafi byggingarfulltrúi óskað eftir samþykki annarra eigenda hússins vegna framkvæmdarinnar með vísan til þess að um breytingu á burðarvirki væri að ræða. Því hafi kærendur mótmælt með ítarlegu erindi, dags. 30. s.m., þar sem bent hafi verið á að fram­kvæmdin væri innan séreignar, hefði engin áhrif á sameign og raskaði ekki lögvörðum hagsmunum annarra eigenda. Þar með væri ekki þörf á samþykki meðeigenda, sbr. 26. og 27. gr. fjöleignahúsalaga nr. 26/1994. Auk þess séu kærendur meirihlutaeigendur að fasteigninni Álfaskeiði 37. Samkvæmt ákvæðum laga nr. 26/1994 séu framkvæmdir á sameign sem víki frá samþykktum teikningum háðar samþykki einfalds meirihluta eigenda, en það skilyrði sé uppfyllt í þessu tilviki. Þrátt fyrir framangreint hafi byggingarfulltrúi hafnað skráningu framkvæmdarinnar með þeim rökum að skortur væri á samþykki annarra eigenda hússins.

Vísað sé til úrskurðar nefndarinnar frá 11. október 2024 í máli nr. 91/2024. Þar hafi verið staðfest að samþykki annarra eigenda sé ekki skilyrði þegar framkvæmd innar séreignar raski hvorki burðarvirki né réttindum annarra, sem eigi óumdeilanlega við í máli kærenda. Sama eigi við í úrskurði nefndarinnar frá 18. nóvember 2009 þar sem staðfest hafi verið að skv. 1. mgr. 26. gr. fjöleignarhúsalaga gildi sú meginregla í íslenskum rétti að eiganda sé heimilt að nýta eign sína að vild nema að lög eða aðrar réttarheimildir mæli sérstaklega fyrir á annan veg. Í 1. mgr. 27. gr. sömu laga komi fram að samþykki annarra eigenda sé aðeins áskilið ef breyting á hagnýtingu séreignar geti leitt til skerðingar á lögvörðum hagsmunum annarra eigenda.

Húsið við Álfaskeið 35 og 37 sé skilgreint sem parhús, þar sem hvor eign hafi sína eigin séreign, inngang og lóð. Að mati kærenda byggi rökstuðningur byggingarfulltrúa á röngum skilningi á eignaskipan húsanna tveggja. Það liggi fyrir tvær aðskildar eignaskiptayfirlýsingar fyrir hvorn hluta fyrir sig sem staðfesti að hvor fasteignaeining fyrir sig sé sjálfstæð, bæði hvað varði eignarétt, hagnýtingu og skipulag. Sú staðreynd að þessar eignir séu skráðar á sömu lóð samkvæmt fasteignaskrá feli ekki í sér að sameign nái yfir báðar eignirnar. Slík skráning breyti því ekki að í reynd og samkvæmt lögformlegum gögnum sé um að ræða aðskildar fasteigna­einingar með sérlóðum og engri sameign milli eignarhlutanna.

Með vísan til þessa verði ekki talið að eigendur Álfaskeiðs 35 eigi aðild að eða rétt til að samþykkja framkvæmdir sem séu alfarið innan séreignar Álfaskeiðs 37 og hafi hvorki áhrif á burðarvirki hvors hluta né skerði sameign, þar sem engin slík sameign sé til staðar.

Því liggi fyrir að synjun byggingarfulltrúa á skráningu framkvæmdarinnar byggi á röngum lagaskilningi, röngum forsendum um eignaskipan húseignarinnar að Álfaskeiði 35 og 37 og vanmati á gögnum málsins. Fyrir liggi faglegt álit burðarþolsfræðings þess efnis að framkvæmdin hafi engin áhrif á burðarvirki auk þess sem staðfest sé með eignaskipta­yfirlýsingum að hún sé innan afmarkaðrar séreignar kærenda. Rökstuðningur byggingarfulltrúa sýni skort á nauðsynlegri rannsókn samkvæmt 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og gangi gegn rétti eiganda samkvæmt 26. og 27. gr. fjöleignahúsalaga. Þá sé byggt á jafnræðisreglu 11. gr. stjórnsýslulaga þar sem sambærilegar framkvæmdir hafi fengið afgreiðslu hjá byggingar­fulltrúa án slíkra skilyrða.

Málsrök Hafnarfjarðarbæjar: Af hálfu sveitarfélagsins er farið fram á að úrskurðarnefndin vísi kærumáli þessu frá þar sem kæra í máli þessu hafi borist að liðnum kærufresti.

Fasteignin Álfaskeið 35–37 sé sambyggt parhús með fjórum íbúðum, tvær eignir hvoru megin og teljist því fjöleignarhús samkvæmt 1. gr. fjöleignarhúsalaga nr. 26/1994. Það komi skýrt fram í 8. gr. laganna að burðarveggir séu sameign. Í 36. gr. sömu laga sé tekið fram að eigendum sé óheimilt að framkvæma nokkrar breytingar á sameign nema allir hlutaðeigandi samþykki hana, sbr. 39. gr. laganna. Hafnarfjarðarbær telji að samþykki annarra eigenda fasteignarinnar skorti og því sé ekki hægt að samþykkja umsókn kærenda um dyraop í burðarvegg. Ákvörðunin hafi verið tekin í samræmi við lög og reglur.

Niðurstaða: Í máli þessu er deilt um lögmæti ákvörðunar byggingarfulltrúa Hafnarfjarðarbæjar um að samþykkja ekki tilkynningaskylda framkvæmd, sbr. gr. 2.3.6. í byggingarreglugerð nr. 112/2012, vegna gerðar dyraops í burðarvegg innan séreignar kærenda. Var ástæða ákvörðunarinnar sú að samþykki sameigenda fjöleignarhússins fyrir nefndri framkvæmd hafi skort. Kæruheimild er í 59. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki.

 Samkvæmt 2. mgr. 4. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála er kærufrestur til úrskurðarnefndarinnar einn mánuður frá því að kæranda varð kunnugt eða mátti vera kunnugt um ákvörðun þá sem kæra lýtur að. Af gögnum málsins má ráða að kærendur hafi sent beiðni um skráningu framkvæmdarinnar til Hafnarfjarðarbæjar 2. mars 2025 sem afgreidd hafi verið 2. apríl s.á. og niðurstaðan tilkynnt kærendum 3. s.m. Hinn 24. apríl 2025 barst kæra til úrskurðarnefndarinnar eða innan lögbundins eins mánaða kærufrests. Þá er kærandi aðili máls í skilningi 1. mgr. 26. gr. stjórnsýslulaga nr. 371993, sbr. 1. gr. laganna, og verður málið því tekið til efnismeðferðar.

Í 1. mgr. 9. gr. laga um mannvirki nr. 160/2010 kemur fram sú meginregla að gerð mannvirkja og breytingar á þeim séu háðar byggingarleyfi og á það m.a. við um burðarvirki mannvirkis. Með byggingarleyfisumsókn skulu fylgja nauðsynleg gögn, m.a. samþykki meðeigenda ef þess er þörf samkvæmt ákvæðum laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús, sbr. nánar 1. mgr. 10. gr. laga nr. 160/2010. Í kafla 2.3. í byggingarreglugerð nr. 112/2012 er fjallað um byggingarleyfis­skyldar framkvæmdir og hvaða framkvæmdir eru undanþegnar slíku leyfi. Í gr. 2.3.1. segir m.a. að óheimilt sé að breyta burðarkerfi mannvirkis nema að fengnu leyfi viðkomandi leyfis­veitanda, sbr. þó gr. 2.3.5. og gr. 2.3.6. Í hinni síðarnefndu er talið upp hvað teljist til tilkynningarskyldrar mannvirkjagerðar sem sé undanþegin byggingarheimild og leyfi. Sam­kvæmt e-lið greinarinnar er þar m.a. lítilsháttar breyting á burðarvirki sem nemur minna en 5% af hjúpfleti burðarhluta, þó aldrei meira en 5 m².

Samkvæmt 4. tl. 3. mgr. 1. gr. laga um fjöleignarhús gilda lögin um raðhús og önnur sambyggð og samtengd hús, bæði eingöngu til íbúðar og að einhverju leyti eða öllu til annarra nota, allt eftir því sem við getur átt. Í eignaskiptayfirlýsingu fyrir parhúsið Álfaskeið 35–37 kemur fram að fjórar íbúðir séu í húsinu og eru kærendur eigendur íbúðar 02-02-01 á 2. hæð Álfaskeiðs 37. Séreign kærenda er íbúð sem skráð er 60,7 m2 ásamt tveimur sérgeymslum í kjallara. Önnur geymslan er 16,1 m2 merkt 00-02 á uppdrætti, en hin merkt 00-03 og er 7,2 m2. Skráð séreign íbúðarinnar er því 84,0 m2.

Fyrir liggur að kærendur hafa komið í veg fyrir að byggingarfulltrúi hafi átt þess kost að skoða umdeildar framkvæmdir og leggja mat á hvort þær falli að framangreindri undantekningu í gr. 2.3.6 í byggingarreglugerð. Þess í stað hafa kærendur lagt fram minnisblað verkfræðings, dags. 27. febrúar 2025, þar sem kemur fram að dyraopið sé 80 cm breytt og 186 cm hátt. Mat nefndur verkfræðingur það svo út frá byggingaruppdráttum frá 1946 að langlíklegast væri um burðarvegg að ræða þar sem opið hefði verið gert. Mat hann byggingaruppdrætti svo að op að þessari stærð og staðsetningu hafi ekki áhrif á burðargetu eða stífleika hússins. Þetta var þó sagt með fyrirvara um að undirritaður hafi ekki farið á staðinn og minnisblaðið væri gert með þeim fyrirvara að skoðun eigi eftir að fara fram.

Liggur því fyrir að ekki er unnt að meta með viðhlítandi hætti hvort að framangreindar heimildir til undantekninga frá byggingarleyfisskyldu samkvæmt byggingarreglugerð eigi við um þá framkvæmd sem kærendur óskuðu eftir að byggingarfulltrúi myndi skrá sem tilkynningarskylda framkvæmd skv. gr. 2.3.6. í nefndri reglugerð. Er ekki hægt að útiloka að að umdeildar breytingar á séreign leyfishafa geti raskað lögvörðum hagsmunum annarra sam­eigenda fjöleignarhússins. Var byggingarfulltrúa því rétt og skylt að samþykkja ekki umdeilda framkvæmd án frekari rannsóknar. Að öllu framangreindu virtu verður því að hafna kröfu kæranda í máli þessu.

 Úrskurðarorð:

Hafnað er kröfu kærenda um ógildingu ákvörðunar byggingarfulltrúa Hafnarfjarðarbæjar frá 2. apríl 2025 um að samþykkja ekki skráningu dyraops í burðarvegg innan séreignar kærenda.