89/2025 Lögbundin aðalskoðun leiksvæða

Árið 2025, miðvikudaginn 10. september, kom úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála saman til fundar í húsnæði nefndarinnar að Borgartúni 21, Reykjavík. Mætt voru Arnór Snæbjörnsson formaður, Karólína Finnbjörnsdóttir lögmaður og Þorsteinn Þorsteinsson byggingar­verkfræðingur.

Fyrir var tekið mál nr. 89/2025, kæra á ákvörðun heilbrigðisnefndar Garðabæjar, Hafnarfjarðar, Kópavogs, Mosfellsbæjar og Seltjarnarness frá 28. apríl 2025 um að lögbundin aðalskoðun leiksvæða í Kópavogi skuli fara fram á þriggja ára fresti hið minnsta.

 Í málinu er nú kveðinn upp svofelldur

úrskurður:

Með bréfi til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, dags. 4. júní 2025, er barst nefndinni 5. s.m., kærir BSI ehf. þá ákvörðun heilbrigðisnefndar Garðabæjar, Hafnarfjarðar, Kópavogs, Mosfellsbæjar og Seltjarnarness frá 28. apríl 2025 um að lögbundin aðalskoðun leiksvæða í Kópavogi skuli fara fram á þriggja ára fresti hið minnsta. Er þess krafist að ákvörðunin verði felld úr gildi. Til vara er þess krafist að ákvörðun Heilbrigðiseftirlits Garðabæjar, Hafnar­fjarðar, Kópavogs, Mosfellsbæjar og Seltjarnarness frá 28. maí s.á. um að synja erindi um endurupptöku eða afturköllun verði felld úr gildi og heilbrigðiseftirlitinu verði gert að taka málið aftur til efnislegrar meðferðar.

Gögn málsins bárust úrskurðarnefndinni frá Heilbrigðiseftirliti Garðabæjar, Hafnarfjarðar, Kópavogs, Mosfellsbæjar og Seltjarnarness 6. júlí 2025.

Málavextir: Á fundi heilbrigðisnefndar Garðabæjar, Hafnarfjarðar, Kópavogs, Mosfellsbæjar og Seltjarnarness 28. apríl 2025 var tekið fyrir erindi frá umhverfissviði Kópavogsbæjar, dags. 14. s.m., þar sem óskað var eftir því að lögbundin aðalskoðun leiksvæða Kópavogs færi fram á þriggja ára fresti, enda væri innra eftirlit virkt og viðhaldi vel sinnt. Í erindinu kom fram að í samræmi við gildandi reglugerðir hverju sinni hefði bærinn látið framkvæma aðalskoðanir árlega og viðhaldi á leiksvæðum verið sinnt. Frá ársbyrjun 2024 hafi mál verið tekin enn fastari tökum og auk aðalskoðunar hafi formlegar rekstrarskoðanir verið framkvæmdar á þriggja mánaða fresti í samræmi við reglugerð nr. 1025/2022 um öryggi leikvallatækja og leiksvæða og eftirlit með þeim. Allar skýrslur væri að finna í rafrænni rekstrarhandbók Kópavogsbæjar, sbr. 6. gr. reglugerðarinnar, sem heilbrigðiseftirlitið hefði meðal annars aðgang að. Í samræmi við 14. gr. sömu reglugerðar féllst heilbrigðisnefnd á að aðalskoðun færi fram eigi sjaldnar en á þriggja ára fresti.

Með bréfi, dags. 12. maí 2025, óskaði kærandi eftir rökstuðningi fyrir ákvörðun heilbrigðis­nefndar, m.a. með vísan til tölfræði úr niðurstöðum aðalskoðunar 2024. Með bréfi, dags. 19. s.m., óskuðu Samtök verslunar og þjónustu eftir því við Heilbrigðiseftirlit Garðabæjar, Hafnar­fjarðar, Kópavogs, Mosfellsbæjar og Seltjarnarness að ákvörðunin yrði afturkölluð eða málið tekið upp að nýju. Báðum erindum var svarað með bréfi, dags. 28. s.m., þar sem ákvörðun heilbrigðisnefndarinnar frá 28. apríl s.á. var rökstudd.

Málsrök kæranda: Vísað er til þess að reglugerð nr. 1025/2022 um öryggi leikvallatækja og leiksvæða og eftirlit með þeim sé sett á grundvelli 4. gr. laga nr. 7/1998, um hollustuhætti og mengunarvarnir. Samkvæmt 65. gr. laganna skuli stjórnvaldsákvarðanir sem teknar séu á grundvelli þeirra eða reglugerða settra samkvæmt þeim eða heilbrigðissamþykkta sveitarfélaga sæta kæru til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála.

Bent er á að hin kærða ákvörðun sé haldin ágöllum bæði er varði form og efni. Öll leiksvæði og leiktæki innan sveitarfélagsins hafi verið undanskilin aðalskoðun til þriggja ára með einni ákvörðun. Þar sé farið fram hjá reglubundnu mati sem þurfi að fara fram á hverju leiktæki og leiksvæði svo nýta megi heimild til að framkvæma aðalskoðun sjaldnar en einu sinni á ári.

Þá hafi fyrirliggjandi gögn ekki sýnt fram á að ástand leiktækja og leiksvæða væri slíkt að skilyrðum til að framkvæma aðalskoðun sjaldnar en einu sinni á ári væri fullnægt. Þá sé það vafa undirorpið hvort íslenskum stjórnvöldum hafi verið heimilt að kveða á um slíka undan­þágu sem um sé deilt í reglugerð nr. 1025/2022.

Málsrök heilbrigðisnefndar Garðabæjar, Hafnarfjarðar, Kópavogs, Mosfellsbæjar og Seltjarnarness: Bent er á að kærandi sé þjónustuaðili sem sinnt hafi aðalskoðunum leiksvæða á grundvelli reglugerðar nr. 1025/2022 um öryggi leikvallatækja og leiksvæða og eftirlit með þeim, eftir stöðlum ÍST-EN 1176 og 1177, en með því eigi hann þó ekki lögvarða hagsmuni af hinni kærðu ákvörðun sem hafi ekki verið beint sérstaklega gegn kæranda. Kærandi geti ekki búist við því að lögbundið eftirlit með leikvallatækjum sé óbreytt um aldur og ævi enda geri reglugerð ráð fyrir að tímabil skoðunar geti breyst samkvæmt mati heilbrigðisyfirvalda á hverjum tíma. Þá geri reglugerðin heldur ekki ráð fyrir að kærandi teljist hagsmuna- eða umsagnaraðili þegar komi að ákvörðunum heilbrigðisnefndar samkvæmt reglugerðinni. Því beri að vísa málinu frá.

 Viðbótarathugasemdir kæranda: Vísað var til þess að kærandi hafi áður átt aðild að kæru­máli á hendur þáverandi Heilbrigðiseftirliti Hafnarfjarðar- og Kópavogssvæðis, í máli nr. 4/2009, fyrir úrskurðarnefnd skv. 31. gr. laga nr. 7/1998 um hollustuhætti og mengunarvarnir. Ekki verði séð að hið fyrra mál víki í megindráttum frá því máli sem nú sé til meðferðar. Þar að auki komi skýrt fram í 3. mgr. 14. gr. reglugerðar nr. 1025/2025 um öryggi leikvallatækja og leiksvæða og eftirlit með þeim að aðalskoðun skuli framkvæmd af óháðum aðila sem hafi hlotið faggildingu samkvæmt kröfum ÍST ISO/IEC 17020. Þannig sé með skýrum hætti kveðið á um að hlutverk aðila á borð við kæranda sé að framkvæma aðalskoðun. Sem framkvæmdar­aðila samkvæmt reglugerð verði að álíta sem svo að tengsl og hagsmunir kæranda við hina kærðu ákvörðun séu fullnægjandi til að hafin sé yfir vafa aðild hans að málinu.

Niðurstaða: Í máli þessu er deilt um ákvörðun heilbrigðisnefndar Garðabæjar, Hafnarfjarðar, Kópavogs, Mosfellsbæjar og Seltjarnarness um að lögbundin aðalskoðun leiksvæða í Kópavogi fari fram á þriggja ára fresti hið minnsta, sem og synjun Heilbrigðiseftirlits Garðabæjar, Hafnarfjarðar, Kópavogs, Mosfellsbæjar og Seltjarnarness um endurupptöku málsins eða afturköllun. Kæruheimild til úrskurðarnefndarinnar er í 65. gr. laga nr. 7/1998 um hollustuhætti og mengunarvarnir.

Um kæruaðild í þeim málum sem undir úrskurðarnefndina heyra er fjallað í 3. mgr. 4. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála. Þar er kveðið á um að þeir einir geti kært stjórnvaldsákvarðanir til úrskurðar­nefndarinnar sem eigi lögvarða hagsmuni tengda þeirri ákvörðun sem kæra eigi. Verður að skýra þetta ákvæði í samræmi við almennar reglur stjórnsýsluréttarins um aðild að kærumálum þar sem áskilið er að kærandi eigi einstaklings­bundinna hagsmuna að gæta af úrlausn máls umfram aðra og jafnframt að þeir hagsmunir séu verulegir. Verður að meta í hverju tilviki hagsmuni og tengsl kæranda við úrlausn málsins til að komast að niðurstöðu um hvort hann eigi verulegra, sérstakra og lögvarinna hagsmuna að gæta.

Af hálfu kæranda hefur verið bent á að hann sé framkvæmdaraðili eftirlits samkvæmt reglugerð og að hann eigi viðskiptalegra hagsmuna að gæta af ákvörðun heilbrigðisnefndarinnar. Slíkir hagsmunir njóta ekki verndar laga nr. 7/1998. Þar sem ákvörðunin varðar með þessu ekki einstaklega lögvarða hagsmuni kæranda verður máli þessu þegar af þeirri ástæðu vísað frá úrskurðarnefndinni.

Í tilefni af athugasemd kæranda um að honum hafi verið játuð kæruaðild að úrskurðarmáli nr. 4/2009 hjá úrskurðarnefnd skv. 31. gr. laga nr. 7/1998, svo sem lögin voru á þeim tíma, verður jafnframt bent á að með lögum nr. 89/2018 um breytingu á meðal annars lögum nr. 7/1998 var kæruheimild þeirra laga breytt á þann veg að heimildin var bundin við stjórnvaldsákvarðanir og nær með því ekki til ákvörðunar um breytt verklag við eftirlit, sem um er deilt í máli þessu.

Hvað varðar kröfu kæranda um að ákvörðun Heilbrigðiseftirlits Garðabæjar, Hafnar­fjarðar, Kópavogs, Mosfellsbæjar og Seltjarnarness frá 28. maí 2025, um að synja erindi Samtaka verslunar og þjónustu frá 19. s.m. um endurupptöku eða afturköllun verði felld úr gildi vísar úrskurðarnefndin til þess að beiðni um endurupptöku og afturköllun stafaði ekki frá kæranda heldur Samtökum verslunar og þjónustu. Er kærandi þannig ekki aðili þess máls.

 Úrskurðarorð:

Kærumáli þessu er vísað frá úrskurðarnefndinni.