160/2025 Silfurbotn

Árið 2025, fimmtudaginn 27. nóvember, kom úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála saman til fundar í húsnæði nefndarinnar að Borgartúni 21, Reykjavík. Mætt voru Unnþór Jónsson settur varaformaður, Aðalheiður Jóhannsdóttir prófessor og Þorsteinn Þorsteinsson byggingar­verkfræðingur.

Fyrir var tekið mál nr. 160/2025, kæra á ákvörðun staðgengils byggingarfulltrúa Sveitar­félagsins Hornarfjarðar frá 19. september 2025 um að samþykkja byggingar­áform fyrir lóðina að Silfurbotni 1–5.

Í málinu er nú kveðinn upp svofelldur

úrskurður:

Með bréfi til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, dags. 17. október 2025, er barst nefndinni sama dag, kæra eigendur, Silfurbraut 31, Höfn í Hornafirði, þá ákvörðun byggingarfulltrúa Sveitarfélagsins Hornafjarðar frá 19. september 2025 að samþykkja byggingaráform og gefa út byggingarleyfi vegna nýs raðhúss á lóð nr. 1–5 við Silfurbotn. Er þess krafist að ákvörðunin verði felld úr gildi.

Þess er jafnframt krafist að framkvæmdir verði stöðvaðar á meðan málið er til meðferðar fyrir úrskurðarnefndinni. Þykir málið nægilega upplýst til að það verði tekið til endanlegs úrskurðar. Er því ekki tilefni til að taka afstöðu til stöðvunar­kröfu kærenda.

Gögn málsins bárust úrskurðarnefndinni frá Sveitarfélaginu Hornafirði 27. október 2025.

Málavextir: Kærendur eru búsettir að Silfurbraut 31 í svonefndum Innbæ á Höfn í Hornafirði, sem samkvæmt Aðalskipulagi Hornafjarðar 2012–2030 er á íbúðarsvæðinu ÍB9. Með auglýsingu í B-deild Stjórnartíðinda 3. júní 2021 tók gildi deiliskipulag fyrir svæðið vegna þéttingar byggðar í Innbæ, en aðalskipulagi hafði áður verið breytt og greint íbúðarsvæði stækkað um allt að einn hektara. Í deiliskipulaginu kom fram að m.a. yrði til ný gata, þ.e. Silfurbotn, sem hefði aðkomu um Silfurbraut. Gert væri ráð fyrir þremur nýjum lóðum í hinni nýju götu, nr. 1–5, þar sem reist yrði eitt raðhús með þremur íbúðum, en stysta fjarlægð frá fyrirhuguðu raðhúsi að húsi kæranda er um 20 m. Ákvörðun bæjarstjórnar um að samþykkja skipulagið var kærð til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála sem með úrskurði, uppkveðnum 2. desember 2021 í máli nr. 109/2021, hafnaði kröfu um ógildingu hennar.

Með umsókn, dags. 17. ágúst 2024, var sótt um byggingarleyfi sem tók til hinna nýju lóða við Silfurbotn. Á fundi umhverfis- og skipulagsnefndar sveitarfélagsins 27. s.m. var umsóknin tekin fyrir og tekið fram að sótt hefði verið um heimild til að fara með þakskyggni út fyrir byggingarreit og 27 cm yfir heimilaða hámarkshæð mænis, hafa skorstein um 1,1 m hærri en mæni og hluta lóðar við útvegg lægri en 30 cm undir gólfplötu. Var samþykkt að grenndar­kynna fyrir húseigendum að Silfurbraut 19–33 áform um framkvæmdir og frávik frá deiliskipulagi í samræmi við 43. gr. skipulagslaga nr. 123/2010. Með bréfi til annars kærenda, dags. 30. ágúst 2024, var umsóknin kynnt fyrir honum og frestur til athugasemda veittur til 30. september s.á. Gerðu kærendur m.a. athugasemd við að með hækkun mænis myndi útsýni þeirra skerðast og að hærri skorsteinar myndu hafa áhrif á útsýni frá fasteign þeirra. Var aðaluppdráttum breytt 11. október 2024, þar sem m.a. hæð þaks var lækkuð frá fyrri áformum. Á fundi bæjarstjórnar Hornafjarðar 14. nóvember s.á. var bókað um að brugðist hefði verið við framkomnum athugasemdum. Var samþykkt að veita undanþágu frá skilmálum gildandi deili­skipulags þar sem um svo óveruleg frávik væri að ræða að hagsmunir nágranna skertust í engu hvað varði landnotkun, útsýni, skuggavarp eða innsýn, sbr. 3. mgr. 43. gr. skipulagslaga.

Með áritun á aðaluppdrætti 19. september 2025 samþykkti staðgengill byggingar­fulltrúa byggingaráformin og gaf út byggingarleyfi vegna þeirra þann sama dag. Í samþykktum uppdráttum felast m.a. þau frávik á deiliskipulagi að þakskyggni fer út fyrir byggingarreit, skorsteinar verða 0,8 m hærri en mænir þar sem hann sé hæstur og frágengið yfirborð við húsvegg verður að hluta 0,6 m neðar en uppgefin plötuhæð jarðhæðar.

Málsrök kærenda: Af hálfu kærenda er byggt á því að brotið hafi verið gegn meginreglum stjórnsýslulaga nr. 37/1993, m.a. lögmætis-, rannsóknar-, jafnræðis-, meðalhófs- og andmæla­reglu, sbr. nánar 10. gr., 11. gr., 12. gr. og 13. gr. laganna. Byggingarleyfi hafi verið gefið út í andstöðu við ákvæði laga nr. 160/2010 um mannvirki og byggingarreglugerð nr. 112/2012. Tilskilin gögn samkvæmt deiliskipulagi hafi ekki legið til grundvallar útgáfu leyfisins. Vegna legu, jarðvegs og eðli fyrirhugaðra framkvæmda kunni bæði lóð og íbúðarhús kærenda að síga og verða fyrir skemmdum af völdum jarðvegsframkvæmda. Þá komi ofanvatn líklega til með að renna niður á lóð þeirra á meðan framkvæmdum standi og að þeim loknum.

Í almennum skilmálum deiliskipulags fyrir svæðið sé í kafla 4.3 getið tveggja skilyrða fyrir umsókn byggingarleyfis og útgáfu. Skuli lóðarhafi við skil aðaluppdrátta vegna umsóknar annars vegar leggja fram áætlun um fyrirhugaðar jarðvegsframkvæmdir og hins vegar greinar­gerð burðarþolshönnuðar um að framkvæmdir valdi ekki skemmdum á nærliggjandi lóðum eða þegar byggðum mannvirkjum. Ástæða skilyrðanna sé hætta á tjóni vegna jarðvegs­fram­kvæmda, sem lýst hafi verið í minnisblaði verkfræðistofunnar EFLU, dags. 18. mars 2020.

Fyrir liggi greinargerð Verkhofs ehf. frá 11. október 2024, en óljóst sé hvort um sé að ræða þá áætlun sem lóðarhöfum hafi verið skylt að leggja fram. Ef svo sé, sé bent á að greinargerðin hafi ekki legið fyrir fyrr en nokkrum mánuðum eftir að aðaluppdráttum hafi verið skilað. Höf­undur hennar hafi verið vanhæfur til að gera áætlun um jarðvegsframkvæmdir vegna að­komu sinnar að málinu, en hann hafi setið í bæjarstjórn allt frá því er deiliskipulag fyrir svæðið hafi farið í kynningu og samþykkt umsókn núverandi byggingarleyfishafa um úthlutun lóðanna. Greinargerðin sé ófullnægjandi þar sem ekki sé um áætlun að ræða heldur tillögur sem byggist á takmörkuðum gögnum og upplýsingum, en ekki hafi farið fram heildstæð jarðvegs­könnun á „öllum nærliggjandi lóðum og svæðum.“ Þá hafi áætluninni ekki fylgt graftarplan og sé kærendum ekki kunnugt um að því hafi verið skilað áður en framkvæmdir hefðu hafist. Greinargerðin hafi því verið haldin slíkum ágöllum að ekki hafi verið á henni byggjandi og byggingarfulltrúa því borið að líta fram hjá henni.

Byggingarleyfið hafi verið gefið út án þess að fyrir hafi legið greinargerð burðarþolshönnuðar um að fyrirhuguð framkvæmd ylli ekki skemmdum á nærliggjandi lóðum, eða þegar byggðum mannvirkjum. Í ljósi þeirrar augljósu tjónsáhættu sem fylgi byggingaráformunum sé um að ræða alvarlegt frávik á skilmálum gildandi deiliskipulags. Kærendur hafi áður vakið á þessu athygli, þ.e. við grenndarkynningu umsóknar um byggingarleyfi, en engin viðbrögð fengið frá leyfisveitanda við athugasemdum sínum og hafi með því verið brotið gegn rannsóknarreglunni. Jafnframt hafi verið brotið gegn andmælarétti þeirra þar sem þeir hafi ekki verið upplýstir um viðbrögð við athugasemdum þeirra og þeim gefinn kostur á að tjá sig frekar áður en ákvörðun væri tekin. Áhyggjur íbúa er varði tjón vegna framkvæmda á umræddu svæði hafi legið fyrir allt frá því að tillaga að deiliskipulagi fyrir svæðið hafi verið í kynningu árið 2021 og hafi meirihluti bæjarstjórnar þá svarað því til að settir hefðu verið skilmálar um grundun húsa og að gert hefði verið ráð fyrir að settir yrðu upp mælipunktar til að fylgjast með sigi. Þrátt fyrir það hafi bæjaryfirvöld komið sér undan því að framkvæma hæðamælingar á svæðinu.

Hvorki lóðirnar né byggingaráformin samræmist markmiði gildandi aðal- eða deiliskipulags um að „mynda fallega og heilsteypta íbúðarbyggð sem liggur vel í landi og myndar eðlileg tengsl við núverandi byggð.“ Á svæðinu hafi mótast heildarmynd sem byggingaráformin sam­ræmist ekki. Lóðirnar séu í óeðlilegri nálægð við lóð kærenda og staðsetning og form bygginga í áberandi ósamræmi við byggingarlínur húsa og lóða á svæðinu, m.a. við Silfurbraut 19–29 og 31–39. Verði því ójafnvægi í ásýnd þar sem nýju húsin standi framar í landinu en þau sem fyrir séu og rjúfi sjónræna samfellda byggðarlínu sem áður hafi myndað samræmda heild. Mann­virkið muni koma til með að skaga út fyrir þá byggingarlínu fyrir sé, sem hafi í för með sér að það verði óeðlilega áberandi í götumynd og raski heildarásýnd hverfisins. Þá hafi framkvæmdin neikvæð áhrif á landslag og náttúrulega ásýnd bæjarins, einkum þegar horft sé eftir Silfurbraut til vesturs. Svæðið einkennist af opnu útsýni til fjalla og jökla sem hafi verið aðdráttarafl fyrir íbúa og ferðamenn. Með byggingaráformunum hverfi þessi fagurfræðilega mikilvæga sýn sem njóti ekki einungis verndar í skipulagslegum skilningi heldur hafi að auki gildi fyrir ásýnd bæjarins og upplifun af honum sem byggð í einstöku náttúruumhverfi.

Málsrök Sveitarfélagsins Hornafjarðar: Af hálfu sveitarfélagsins er farið fram á að kröfu kærenda verði hafnað. Byggingaráformin og -leyfið séu í samræmi við gildandi skipulags­skilmála. Sveitarfélagið hafi þegar látið framkvæma hæðarmælingar á svæðinu með vísan til ákvæða deiliskipulags. Hugsanleg áhætta fyrir aðliggjandi hús hafi verið metin og lagt til verk­lag til að draga úr henni. Greinargerð Verkhofs ehf. frá 11. október 2024 innihaldi bæði upplýsingar um að framkvæmdir á lóð Silfurbotns 1–5 valdi ekki skemmdum á nærliggjandi lóðum og áætlun um fyrirhugaðar jarðvegsframkvæmdir í samræmi við áskilnað deiliskipulags svæðisins. Vegna athugasemda kærenda um að greinargerðin hafi legið fyrir áður en aðal­uppdráttum hafi verið skilað sé aðalatriðið það að við veitingu leyfisins hafi öllum kröfum verið mætt.

Hvað vanhæfi höfundar greinargerðarinnar varði sé bent á að vanhæfisreglur sveitarstjórnar­laga nr. 138/2011, sbr. stjórnsýslulög nr. 37/1993, eigi eingöngu við um starfsmenn eða nefndarmenn vegna starfa þeirra að málum á vegum sveitarfélagsins. Höfundur sé löggildur burðarþolshönnuður og sitji í bæjarstjórn, en sé hins vegar ekki starfsmaður byggingarfulltrúa. Aftur á móti sitji hann í bæjarstjórn og hafi vikið sæti á fundi 14. nóvember 2024 þegar bæjarstjórn hafi tekið fyrir beiðni leyfishafa um heimild til að víkja frá skilmálum gildandi deiliskipulags.

Óheppilegt sé að kærendur hafi ekki fengið upplýsingar sem útskýrt hafi lyktir málsmeðferðar grenndarkynningar. Eftir að framkvæmdaraðili hafi gert breytingar á teikningum hafi deili­skipulagsbreyting verið talin óþörf. Af því leiði jafnframt að kærendur hafi ekki átt rétt til sérstakra eða frekari andmæla vegna umsóknar um byggingarleyfi. Umsögn þeirra sem borist hefði við grenndarkynningu hafi þó leitt til breytinga á umsókninni, s.s. um greinargerð/áætlun um jarðvegsframkvæmdir.

Vegna tilvísunar kærenda til minnisblaðs EFLU verkfræðistofu frá 18. mars 2020 sé bent á að það hafi verið unnið í tengslum við deiliskipulagsgerð og varðað með almennum hætti atriði sem gæta þyrfti að vegna þéttingar byggðar. Þau ummæli minnisblaðsins að burðarhæft undirlag gæti verið á allt að 10–16 m dýpi hafi verið samkvæmt „upplýsingum frá kunnugum“. Hafi minnisblaðið því ekki byggst á raunverulegum aðstæðum. Tilmæli hafi verið um að gera þyrfti jarðvegskannanir á fyrirhuguðum byggingarlóðum. Nú hafi verið gerðar fimm boranir á lóðum nr. 1–5 við Silfurbotn og hafi niðurstöður þeirra verið að burðarhæft undirlag sé á bilinu 2,45–4,9 m undir yfirborði.

Málsrök leyfishafa: Af hálfu leyfishafa er þess krafist að kröfu kærenda verði hafnað. Hvað varði sjónarmið kærenda um skort á tilskildum gögnum, þ.e. áætlun um jarðvegs­framkvæmdir og greinargerð burðarþolshönnuðar, vanhæfi burðarþolshönnuðar og þýðingu minnisblaðs sem gert hafi verið vegna deiliskipulags svæðisins, er byggt á sambærilegum sjónar­miðum og fram koma í umsögn Sveitarfélagsins Hornafjarðar. Að auki bendir leyfishafi á að enginn möguleiki sé á því að ofanvatn renni niður á lóð kærenda, eins og haldið sé fram í kæru, þar sem hæðarkóti Silfurtúns 31 sé hærri en hæðarkóti Silfurbotns 1–5. Vegna þyngdarafls muni allt vatn á meðan framkvæmdum standi leita niður í átt að sjó.

Deiliskipulagi svæðisins hafi ekki verið hnekkt og sé gildi þess enn fremur í samræmi við vilja meirihluta kjósenda í íbúakosningu árið 2023. Samkvæmt 2. og 3. mgr. 43. gr. skipulagslaga nr. 123/2010 sé heimilt við útgáfu byggingarleyfis að víkja frá kröfum um breytingu á deili­skipulagi þegar um svo óveruleg frávik sé að ræða að hagsmunir nágranna skerðist í engu hvað varði landnotkun, útsýni, skuggavarp eða innsýn. Umsókn um byggingarleyfi hafi verið grenndarkynnt þar sem þakkantar hafi náð út fyrir húshliðar og reykrör gengu upp úr þökum. Niðurstaða aðalhönnuðar hússins hafi verið að þessi atriði hefðu lítil sem engin áhrif á skugga­varp eða ásýnd húsanna. Skorsteinn og þakkantur séu hluti af byggingu sem liggi í 30 m fjar­lægð frá húsi kærenda. Um óverulegt frávik á deiliskipulagi sé að ræða. Nýbyggingin sé ekki í sjónlínu fyrir aðalútsýni úr Silfurtúni 31 sem sé til vesturs.

Byggingaráformin séu í samræmi við skipulag. Athugasemdir kærenda um „sjónræn áhrif, vernd landslags og ásýnd bæjarins“ lúti í raun ekki að byggingaráformunum sem slíkum heldur deiliskipulaginu sem hafi verið samþykkt af sveitarfélaginu og staðfest í íbúakosningu. Lóðar­hafi geti ekki borið ábyrgð á því að íbúar séu ekki hlynntir stefnumótun í skipulags­áætlunum. Lóðarhafi hafi sótt um byggingarleyfi í samræmi við skipulag og eigi réttmætar væntingar til þess að geta byggt á lóðinni í samræmi við það. Útgáfa byggingarleyfis til lóðarhafa brjóti ekki gegn rannsóknar-, meðalhófs- eða jafnræðisreglu stjórnsýsluréttarins og hafi engin rök verið færð fyrir þeim staðhæfingum.

Viðbótarathugasemdir kærenda: Af hálfu kærenda er bent á að sama dag og kærendur hafi lagt fram kæru hafi sveitarfélagið fallist á beiðni þeirra um að framkvæma hæðarmælingar á framkvæmdasvæðinu og við fasteign kærenda. Fyrstu mælipunktar hafi verið settir og vöktun hafin. Sé þetta til marks um þá hættu á tjóni sem fylgi framkvæmdunum.

Samkvæmt 3. mgr. 43. gr. skipulagslaga nr. 123/2010 sé aðeins heimilt að víkja frá kröfum um breytingu á deiliskipulagi ef um svo óveruleg frávik sé að ræða að hagsmunir nágranna skerðist í engu hvað varði landnotkun, útsýni, skuggavarp eða innsýn. Breyting á deiliskipulagi geti í þessu tilviki ekki talist óveruleg þar sem hún hafi augljós áhrif á hagsmuni kærenda, m.a. muni byggingin rýra útsýni frá lóð kærenda að fjöllum, jöklum og til sjávar. Breyti greinargerð hönnuðar, dags. 13. október 2024, hér engu, og sé um það vísað til úrskurðar úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála frá 27. október 2025 í máli nr. 139/2025.

Framkvæmdir muni m.a. eiga sér stað meðfram suðurhlið lóðar kærenda, á jarðvegsfyllingu þar sem útbúa þurfi götu meðfram lóðinni í átt að fyrirhuguðu mannvirki að Silfurbotni. Við það verði umtalsverð hækkun á jarðvegi upp við lóð kærenda og komi gatan til með að vera hærri en lóð kærenda á eftir. Kærendum sé umhugað um fasteign sína og telji líklegt að vatn geti flætt inn á lóðina af þessum sökum og hafi af því réttmætar áhyggjur.

Niðurstaða: Í máli þessu er deilt um lögmæti þeirrar ákvörðunar staðgengils byggingarfulltrúa Sveitarfélagsins Hornafjarðar frá 19. september 2025 að samþykkja byggingaráform fyrir rað­hús á lóðum nr. 1–5 við Silfurbotn á Höfn í Hornafirði. Kæruheimild byggist á 59. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki, sbr. 1. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála.

Í upphaflegu byggingarleyfi var tilgreint að veitt væri heimild til að reisa raðhús að Silfurbotni 1­–3, en uppdrættir voru áritaðir fyrir Silfurbotn 1–5. Telur kærandi það eiga að leiða til ógildingar hinnar kærðu ákvörðunar. Óskaði úrskurðarnefndin eftir upplýsingum frá sveitar­félaginu um það misræmi og voru þær skýringar gefnar að um innsláttarvillu væri að ræða sem yrði leiðrétt í samræmi við 2. mgr. 23. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 án breytinga á dag­setningu og barst úrskurðarnefndinni í kjölfarið afrit af leiðréttu byggingarleyfi. Verður ekki gerð athugasemd við þessa framkvæmd.

Í 11. gr. laga nr. 160/2010 kemur m.a. fram að fyrirhuguð mannvirkjagerð sem sótt sé um byggingarleyfi fyrir þurfi að vera í samræmi við skipulagsáætlanir á viðkomandi svæði. Þetta má einnig sjá í 1. tölul. 1. mgr. 13. gr. laganna, sem gerir það að skilyrði fyrir útgáfu byggingar­leyfis að mannvirkið samræmist skipulagsáætlunum á svæðinu.

Í þeim tilvikum þar sem fyrirhuguð framkvæmd samræmist ekki deiliskipulagi svæðis ber að gera breytingu á deiliskipulagi áður en leyfi er veitt fyrir framkvæmdinni. Fer um þá breytingu eins og um nýtt deiliskipulag sé að ræða, sbr. 1. mgr. 43. gr. skipulagslaga nr. 123/2010, nema breytingin sé óveruleg og skal þá fara fram grenndarkynning, sbr. 2. mgr. sömu greinar. Sam­kvæmt 3. mgr. lagaákvæðisins getur sveitarstjórn heimilað að vikið sé frá kröfu 2. mgr. um breytingu á deiliskipulagi og grenndarkynningu „þegar um svo óveruleg frávik er að ræða að hagsmunir nágranna skerðist í engu hvað varðar landnotkun, útsýni, skuggavarp eða innsýn.“ Er samkvæmt orðalagi greinarinnar ekki skylt að grenndarkynna slík frávik.

Samkvæmt Aðalskipulagi Hornafjarðar 2012–2030 er landnotkun umrædds svæðis skilgreind sem íbúðarsvæði, ÍB9, Innbær. Í aðalskipulaginu er því lýst að almennt sé litið svo á að þétting byggðar og viðbyggingar í grónum hverfum geti verið æskileg. Ný íbúðarbyggð skuli vera í samræmi við þá sem fyrir sé hvað varði tegund, stærðir, þéttleika og ásýnd. Ákvörðun bæjar­stjórnar um að samþykkja deiliskipulag vegna þéttingar byggðar í Innbæ, sem heimilar byggingu hins umdeilda raðhúss í máli þessu, kom til kasta úrskurðarnefndarinnar í máli nr. 109/2021, sem hafnaði kröfu um ógildingu hennar líkt og vikið var að í málsatvikalýsingu. Í greinargerð deiliskipulagsins segir að markmið þess sé að mynda fallega og heilsteypta íbúðar­byggð sem liggi vel í landi og myndi eðlileg tengsl við núverandi byggð. Þau byggingaráform sem um er deilt í máli þessu varða raðhús á einni hæð, en fyrir liggur að slíkar húsategundir eru í næsta nágrenni. Hvorki verður talið að staðsetning eða byggingarlína hússins, sem vel að merkja er ákveðin í deiliskipulagi, né form eða hönnun þess brjóti gegn framan­greindum skipulagsskilmálum.

Í kafla 4.3. greinargerðar deiliskipulagsins er fjallað um grundun mannvirkja. Er þar gerð sú krafa að lóðarhafi skuli leggja fram áætlun um fyrirhugaðar jarðvegsframkvæmdir og greinar­gerð burðarþolshönnuðar um að framkvæmdir valdi ekki skemmdum á nærliggjandi lóðum eða þegar byggðum mannvirkjum. Fyrir liggur í máli þessu greinargerð Verkhofs ehf. frá 11. október 2024 sem undirrituð er af byggingartæknifræðingi sem hefur hlotið löggildingu sem burðarþolshönnuður. Er þar lagt mat á hættu á skemmdum á nærliggjandi lóðum og mann­virkjum og komist að þeirri niðurstöðu að hún sé ekki til staðar, auk þess sem þar er að finna áætlun um jarðvegsframkvæmdir. Með því verður að telja að uppfyllt séu skilyrði framan­greindra skipulagsskilmála. Þá verður ekki talið að það hafi þýðingu í máli þessu þótt við­komandi byggingartæknifræðingur sitji í bæjarstjórn og hafi samþykkt úthlutun umræddrar lóðar, enda vart séð að um slíkan hagsmunaárekstur sé að ræða sem hafi verið til þess fallinn að hafa áhrif á faglegt mat hans. Hvað varðar tilvísun kærenda til máls nr. 139/2025 voru atvik þess máls með þeim hætti að lóðarhafar lögðu fram greinargerð um álitaefni í málinu sem talið var á herðum skipulagsfulltrúa bæjarins að taka afstöðu til. Voru aðstæður því ekki sambæri­legar þeim sem hér eru uppi.

Samkvæmt deiliskipulagi fyrir svæðið er gert ráð fyrir raðhúsi á lóðum nr. 1–5 við Silfurbotn og var sótt um leyfi til að byggja slíkt hús. Hin umsóttu byggingaráform voru þó ekki fyllilega í samræmi við deiliskipulag svæðisins. Á fundi umhverfis- og skipulagsnefndar 27. ágúst 2024 var samþykkt að grenndarkynna umsóknina vegna fráviks á deiliskipulagi í samræmi við 43. gr. skipulagslaga, sem þó var ekki skylt að gera skv. 3. mgr. sama ákvæðis. Fór svo að bæjar­stjórn samþykkti 14. nóvember 2024 að heimila frávik á deiliskipulagi. Þar sem grenndar­kynning er hvorki skilyrði þess að sveitarstjórn heimili frávik á deiliskipulagi né hluti af lög­bundinni málsmeðferð slíkrar ákvörðunar kemur hún ekki til athugunar úrskurðar­nefndarinnar.

Ákvæði 3. mgr. 43. gr. skipulagslaga felur í sér undanþágu frá áðurnefndri meginreglu um að framkvæmdir skuli vera í samræmi við skipulag og ber því að túlka ákvæðið þröngt. Er skýrt af orðalagi þess að hagsmunir nágranna mega í engu skerðast hvað varðar landnotkun, útsýni, skuggavarp eða innsýn. Í gildandi deiliskipulagi er að finna sérákvæði fyrir raðhús við Silfur­botn 1–5, en þar segir m.a. að nýtingarhlutfall skuli vera á bilinu 0,35 til 0,45, að mænishæð verði að hámarki 5 m yfir gólfplötu og að frágengið yfirboð við húsvegg skuli ekki vera neðar en 30 cm undir uppgefinni plötuhæð jarðhæðar, en frávik á því séu háð samþykki umhverfis- og skipulagsnefndar. Með þeim frávikum sem bæjarstjórn samþykkti fólst að þakskyggni megi fara út fyrir byggingarreit, nýtingarhlutfall lóðar nr. 3 megi vera 0,52, skor­steinar verði 0,8 m hærri en mænir þar sem hann sé hæstur og frágengið yfirborð við húsvegg verði að hluta 0,3 m neðar en uppgefin plötuhæð jarðhæðar.

Úrskurðarnefndin fellst á á að frávik varðandi skorsteina, yfirborðsfrágang og aukið nýtingar­hlutfall sem nemi 0,07 á einni lóðanna skerði í engu hagsmuni nágranna varðandi landnotkun, útsýni, skuggavarp eða innsýn. Aftur á móti verður talið með hliðsjón af fyrirliggjandi gögnum, þ. á m. afstöðu- og skuggavarpsmyndum, að þakskyggni sem fer út fyrir byggingarreit með þeim hætti sem ráðgert er við Silfurbotn 1–5 geti skert hagsmuni nágranna að einhverju leyti þegar kemur að útsýni og skuggavarpi. Með því voru hin ströngu skilyrði 3. mgr. 43. gr. skipulagslaga um að hagsmunir nágranna skerðist í engu ekki uppfyllt þegar bæjarstjórn heimilaði hin umdeildu frávik.

Við mat á hverju það varði verður þó að líta til þess að um mjög óverulega hagsmunaskerðingu er að ræða miðað við það sem er heimilað samkvæmt gildandi deiliskipulagi. Þá voru frávikin grenndarkynnt um­fram lagaskyldu sem leiddi til breytinga á byggingaráformunum að teknu tilliti til framkominna athugasemda. Að því virtu verður greindur annmarki, þ.e. að heimila frávik á deiliskipulagi í stað þess að setja málið í farveg óverulegrar breytingar á skipulagi, ekki látinn raska gildi hinnar kærðu ákvörðunar.

Með hliðsjón af framangreindu og þar sem ekki verður séð að annmarkar liggi fyrir sem raskað geta gildi hinnar kærðu ákvörðunar verður kröfu kærenda um ógildingu hennar hafnað.

 Úrskurðarorð:

Hafnað er kröfu kærenda um að ógilda ákvörðun staðgengils byggingarfulltrúa Sveitarfélagsins Hornafjarðar frá 19. september 2025 um að samþykkja byggingaráform á lóðum nr. 1–5 við Silfurbotn.