154/2025 Fífumýri

Árið 2025, miðvikudaginn 10. desember, kom úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála saman til fundar í húsnæði nefndarinnar að Borgartúni 21, Reykjavík. Mætt voru Unnþór Jónsson settur varaformaður, Aðalheiður Jóhannsdóttir prófessor og Þorsteinn Þorsteinsson byggingar­verkfræðingur.

Fyrir var tekið mál nr. 154/2025, kæra á afgreiðslu byggingarfulltrúa Garðabæjar frá 19. september 2025 á erindi kæranda vegna byggingar bílskúrs á lóðinni Fífumýri 15 og ákvörðun byggingarfulltrúa frá 17. s.m. um að samþykkja breytta aðaluppdrætti fyrir bílskúrinn.

 Í málinu er nú kveðinn upp svofelldur

úrskurður:

Með kæru til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, er barst nefndinni 9. október 2025, kærir eigandi, Fífumýri 13, afgreiðslu byggingarfulltrúa Garðabæjar frá 19. september 2025 á erindi kæranda vegna framkvæmda á lóðinni Fífumýri 15. Gerir kærandi þá kröfu að gluggi og hurð á vesturhlið bílskúrs á lóðinni verði fjarlægður auk þess sem sorp­geymsla verði staðsett í samræmi við grenndarkynningargögn. Jafnframt er kærð ákvörðun byggingarfulltrúa frá 17. s.m. um að samþykkja breytta aðaluppdrætti fyrir bílskúrinn. Verður að skilja málatil­búnað kæranda svo að þess sé krafist að sú ákvörðun verði felld úr gildi.

Gögn málsins bárust úrskurðarnefndinni frá Garðabæ 19. nóvember 2025.

Málavextir: Í apríl 2023 sóttu eigendur Fífumýrar 15 í Garðabæ um leyfi til að byggja bílskúr, stækka anddyri einbýlishúss á lóðinni og tengja það við bílskúrinn. Leyfisumsóknin og aðaluppdrættir voru grenndarkynntir skv. 44. gr. skipulagslaga nr. 123/2010, m.a. fyrir kæranda þessa máls. Uppdrættirnir voru samþykktir 16. september 2024 og í kjölfarið gaf byggingarfulltrúi út umsótt leyfi 3. október s.á. Hófust framkvæmdir í kjölfarið.

Með bréfi kæranda til sveitarfélagsins, dags. 29. ágúst 2025, voru rakin fjögur atriði varðandi framkvæmdina sem hann taldi að væru ekki í samræmi við þá uppdrætti sem hefðu verið grenndarkynntir, þ. á m. að gluggi væri ráðgerður á vesturhlið bílskúrsins. Væri það því ósk hans að fulltrúi byggingarfulltrúa myndi mæta á byggingarstað án tafar og tryggja að „fram­kvæmdir verði samkvæmt lögum og reglugerðum svo og grenndarkynningu.“ Með bréfi byggingarfulltrúa, dags. 19. september s.á., var fyrrgreindum athugasemdum kæranda svarað efnislega. Í bréfinu var að finna þær leiðbeiningar til kæranda að til þess að hægt væri að afgreiða erindi hans þyrfti að leggja fram formlegt erindi þar sem óskað væri eftir því að byggingarleyfið yrði afturkallað eða endurupptekið.

Með tölvupósti 1. október 2025 fór maki kæranda fram á það við byggingarfulltrúa að hann myndi beita þvingunarúrræðum og stöðva framkvæmdir vegna bílskúrsins sem ekki væri verið að byggja samkvæmt samþykktum uppdrætti. Þann sama dag fór byggingarfulltrúi á staðinn og ræddi við kæranda og maka hans um málið. Næsta dag sendi makinn annan tölvupóst til byggingarfulltrúa þar sem fram kom að hún og kærandi gerðu ekki athugasemd við staðsetningu bílskúrsins, en hins vegar gætu þau ekki fallist á að dyr og gluggi væru á vesturhlið skúrsins. Óskaði hún eftir því að erindið hennar frá 1. október 2025 yrði afgreitt.

Hinn 17. september 2025 samþykkti byggingarfulltrúi uppfærða aðaluppdrætti. Í breytingunum fólst m.a. að gert var ráð fyrir dyrum og glugga á vesturhlið bílskúrsins ásamt salerni og lokuðu geymslurými. Í viðbótarathugasemdum kæranda til úrskurðarnefndarinnar í máli þessu, dags. 23. nóvember s.á., greindi hann frá því að sú ákvörðun byggingarfulltrúa væri einnig kærð.

Málsrök kæranda: Kærandi bendir á að verulegur munur sé á grenndarkynntum og sam­þykktum uppdráttum að bílskúr á lóðinni Fífumýri 15 og þeim vinnuteikningum sem leyfishafi hafi unnið eftir. Bílskúrinn sé mjög nálægt húsi kæranda að Fífumýri 13 og muni stór gluggi á vesturhlið bílskúrsins leiða m.a. til þess að mikil innsýn og ljósmengun berist inn í stofu og borðstofu kæranda. Gönguhurð muni skapa umferð, umgang og ónæði. Ekki verði hægt að njóta útivistar, s.s. á sólríkum degi, austan við hús Fífumýrar 13. Bílskúrar í Garðabæ séu almennt hvorki með gluggum né gönguhurð á þeirri langhlið sem snúi að nágrannalóð. Vinnuteikningar beri það með sér að byggingin verði meiri vistarvera en bílskúr. Þá verði sorpgeymsla staðsett nær lóðamörkum en aðaluppdráttur segi til um. Hún sé framan við u.þ.b. sex metra langan og 65 cm háan hlaðinn vegg.

 Sjónarmið Garðabæjar: Af hálfu sveitarfélagsins er farið fram á frávísun málsins. Ekki liggi fyrir nein stjórnvaldsákvörðun sem kæranleg sé til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlinda­mála. Kröfugerð kæranda feli í sér beitingu þvingunarúrræða með stoð í 56. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki. Ákvörðun um slík afskipti heyri ekki undir úrskurðarnefndina heldur beri að beina slíkri kröfu til byggingarfulltrúa eða eftir atvikum sveitarstjórnar. Sé það því ekki á valdsviði úrskurðarnefndarinnar að úrskurða um kröfur kæranda og beri af þeirri ástæðu að vísa málinu frá.

 Málsrök leyfishafa: Leyfishafi gerir kröfu um frávísun málsins þar sem kærufrestur byggingarleyfis sé löngu liðinn. Skilyrði til að taka kærumálið til meðferðar að liðnum kæru­fresti á grundvelli 28. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 séu ekki fyrir hendi. Að öðru leyti sé ekki fyrir að fara kæranlegri ákvörðun. Meint aðgerðarleysi byggingarfulltrúa Garðabæjar vegna ábendinga kæranda um veruleg frávik frá grenndarkynningu á framkvæmdum að Fífumýri 15, sem kæra í máli þessu hverfist um, teljist ekki vera stjórnvaldsákvörðun sem kæranleg sé til úrskurðarnefndarinnar. Verði ekki fallist á frávísun málsins sé þess krafist að kröfum kæranda verði hafnað. Í því sambandi liggi fyrir að framkvæmd leyfishafa hafi að öllu leyti verið í samræmi við yfirfarna og samþykkta aðal- og séruppdrætti, byggingar- og verklýsingar og gildandi lög og reglugerðir á sviði skipulags- og byggingarmála.

 Viðbótarathugasemdir kæranda: Kærandi bendir á að kæra málsins beinist ekki að útgefnu byggingarleyfi frá 3. október 2024 heldur að framkvæmdum sem séu í ósamræmi við grenndar­kynningu. Aðaluppdrættir með hinum verulegu frávikum frá grenndarkynntum gögnum hafi verið samþykktar af byggingarfulltrúa 17. september 2025, en teikningar séu hins vegar dag­settar 3. apríl 2023. Það sé blekkjandi og ef til vill hafi það verið tilgangurinn. Þegar byggingar­fulltrúi hafi komið á vettvang 1. október 2025 hafi hann ekki greint kæranda frá breytingunum. Kæran hafi hingað til beinst að eftirliti byggingarfulltrúa og ákvörðun hans um að heimila veruleg frávik frá hinni grenndarkynntu tillögu. Því til viðbótar sé nú einnig kærð ákvörðun byggingarfulltrúa að samþykkja breytta aðaluppdrætti.

Viðbótarathugasemdir Garðabæjar: Sveitarfélagið vísar til þess að sú ákvörðun byggingar­fulltrúa frá 17. september 2025 að samþykkja byggingaráform með nýjum aðaluppdráttum sé ekki kæranleg ákvörðun. Ástæðan sé sú að í Garðabæ fari bæjarráð með vald byggingarnefndar sem sett sé með heimild í lögum nr. 160/2010 um mannvirki. Samkvæmt staðfestri og birtri samþykkt nr. 863/2011 um afgreiðslur byggingarnefndar í Garðabæ sé samþykkt byggingar­fulltrúa á byggingarleyfi háð því skilyrði að bæjarráð hafi samþykkt hana. Samþykki bæjarráðs liggi ekki fyrir og því sé ekki um kæranlega ákvörðun að ræða.

—–

Færð hafa verið fram frekari sjónarmið í máli þessu sem ekki verða rakin nánar hér, en úrskurðarnefndin hefur haft þau til hliðsjónar í málinu.

Niðurstaða: Í máli þessu er annars vegar deilt um afgreiðslu byggingarfulltrúa Garðabæjar 19. september 2025 á erindi kæranda varðandi byggingu bílskúrs á lóðinni Fífumýri 15, en hins vegar ákvörðun sama embættis frá 17. s.m. um að samþykkja breytta aðaluppdrætti vegna sama mannvirkis.

Með bréfi kæranda til skipulagsstjóra Garðabæjar, dags. 29. ágúst 2025, voru gerðar marg­víslegar athugasemdir við umþrættar framkvæmdir á lóðinni Fífumýri 15, þá aðallega að þær væru ekki í samræmi við grenndarkynnta aðaluppdrætti. Var þess óskað að byggingarfulltrúi myndi mæta á byggingarstað og tryggja að „framkvæmdir verði samkvæmt lögum og reglu­gerðum svo og grenndarkynningu.“ Svaraði byggingarfulltrúi athugasemdum efnislega með bréfi, dags. 19. september s.á., og benti á að byggingarleyfi hefði verið gefið út 3. október 2024, en svaraði því ekki hvernig stæði á að framkvæmdir væru ekki í samræmi við grenndarkynnt gögn. Þá voru færðar fram þær leiðbeiningar að leggja þyrfti fram „formlegt erindi þar sem óskað er eftir því að byggingarleyfið verði afturkallað eða endurupptekið“, auk þess sem vísað var til þess að afgreiðsla slíks erindis gæti sætt kæru til úrskurðarnefndarinnar.

Setja verður út á framangreindar leiðbeiningar byggingarfulltrúa. Af erindi kæranda er ljóst að hann var ekki að gera athugasemdir við útgefið byggingarleyfi heldur að benda á að framkvæmdir væru ekki í samræmi við þá uppdrætti sem höfðu verið grenndarkynntir fyrir honum sem byggingarfulltrúi samþykkti í september 2024. Að sama skapi var hann ekki að leitast við að fá byggingarleyfið afturkallað eða ógilt heldur að óska eftir að byggingarfulltrúi myndi aðhafast í málinu, s.s. með beitingu þeirra þvingunarúrræða sem mælt er fyrir um í 55. og 56. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki. Skiptir þá engu máli þótt kærandi hafi ekki vísað til þeirra lagaákvæða eða notað hugtakið „þvingunarúrræði“. Þá verður að telja það ámælisvert af hálfu byggingarfulltrúa að hafa í bréfi sínu 19. september 2025 ekki upplýst kæranda um að tveimur dögum áður hafi hann samþykkt breytta aðaluppdrætti í ljósi þess að það varðaði bæði hagsmuni kæranda og þann grundvöll sem erindi hans hvíldi á. Eftir sem áður verður að telja að í bréfi byggingarfulltrúa hafi ekki verið tekin nein ákvörðun sem kæranleg er til úrskurðar­nefndarinnar, s.s. að synja beiðni um beitingu þvingunarúrræða. Verður þeim hluta kærunnar því vísað frá úrskurðarnefndinni, sbr. 2. mgr. 26. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

Samkvæmt 1. mgr. 7. gr. laga nr. 160/2010 er sveitarstjórn heimilt með sérstakri samþykkt að kveða á um að í sveitarfélaginu starfi byggingarnefnd sem fjalli um byggingar­leyfisumsókn áður en byggingarfulltrúi gefi út byggingarleyfi. Þá segir í 2. mgr. ákvæðisins að sveitarstjórn geti gert það að skilyrði fyrir útgáfu byggingarleyfis af hálfu byggingarfulltrúa, vegna allra eða tiltekinna mannvirkjagerða, að byggingarnefnd og/eða sveitarstjórn hafi samþykkt útgáfuna. Garðabær hefur sett samþykkt nr. 863/2011 um afgreiðslur byggingarnefndar Garðabæjar og kemur þar fram í 2. gr. að skilyrði fyrir útgáfu byggingarleyfis af hálfu byggingarfulltrúa samkvæmt III. kafla laga um mannvirki sé að bæjarráð, sem annast verkefni byggingarnefndar, hafi samþykkt útgáfuna. Fyrir liggur að ákvörðun byggingarfulltrúa frá 17. september 2025 um að samþykkja breytta aðaluppdrætti hefur ekki verið tekin fyrir af bæjarráði í samræmi við fyrirmæli samþykktarinnar. Liggur af þeim sökum ekki fyrir lokaákvörðun og verður þeim hluta kærunnar því einnig vísað frá úrskurðarnefndinni, sbr. 2. mgr. 26. gr. stjórnsýslulaga.

Úrskurðarnefndin telur tilefni til að koma þeim tilmælum á framfæri við byggingarfulltrúa að taka erindi kæranda frá 29. ágúst 2025 til efnislegrar meðferðar. Við þá afgreiðslu ber honum m.a. að líta til þess að samþykki breyttra aðaluppdrátta frá 17. september s.á. hefur ekki öðlast lögformlegt gildi þar sem áskilið samþykki bæjarráðs liggur ekki fyrir. Þá er bent á að ekki verður séð að fyrir liggi samþykki bæjarráðs á aðaluppdráttum sem byggingarfulltrúi samþykkti 16. september 2024, sbr. útgefið byggingarleyfi 3. október s.á.

 Úrskurðarorð:

Kærumáli þessu er vísað frá úrskurðarnefndinni.