Árið 2025, föstudaginn 31. október, kom úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála saman til fundar í húsnæði nefndarinnar að Borgartúni 21, Reykjavík. Mætt voru Unnþór Jónsson settur varaformaður, Aðalheiður Jóhannsdóttir prófessor og Þorsteinn Þorsteinsson byggingarverkfræðingur.
Fyrir var tekið mál nr. 152/2025, kæra á ákvörðun byggingarfulltrúans í Reykjavík frá 10. júlí 2025 um að synja beiðni um afturköllun byggingarleyfis Haukahlíðar 18.
Í málinu er nú kveðinn upp svofelldur
úrskurður
um kröfu kærenda um stöðvun framkvæmda:
Með bréfi til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, dags. 27. september 2025, er barst nefndinni sama dag, kæra húsfélögin að Haukahlíð 5 og Smyrilshlíð 2 þá ákvörðun byggingarfulltrúans í Reykjavík frá 10. júlí 2025 að synja beiðni um afturköllun byggingarleyfis Haukahlíðar 18. Er þess krafist að ákvörðunin verði felld úr gildi. Þess er jafnframt krafist að framkvæmdir verði stöðvaðar til bráðabirgða á meðan málið er til meðferðar fyrir úrskurðarnefndinni. Verður nú tekin afstaða til kröfu kærenda um stöðvun framkvæmda, sbr. 5. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála.
Gögn málsins bárust úrskurðarnefndinni frá Reykjavíkurborg 16. október 2025.
Málsatvik og rök: Deiliskipulag Hlíðarenda, íþróttasvæðis Vals, er frá árinu 2004. Hefur það sætt tíðum breytingum, en alltaf hefur verið gert ráð fyrir tvískiptingu svæðisins í íþróttasvæði annars vegar og hins vegar uppbyggingarsvæði með blandaðri landnotkun, þ.e. íbúðir og atvinnustarfsemi. Með deiliskipulagsbreytingu er tók gildi 14. janúar 2015 var íbúðum á skipulagssvæðinu fjölgað úr 360 í 600 og flatarmál atvinnuhúsnæðis aukið úr 60.000 m² í 75.000 m². Þá var uppbyggingarsvæðinu skipt í mismunandi reiti þar sem áhersla var lögð á randbyggð með inngörðum. Á reit E var heimilað reisa 4–5 hæða byggingu sem hefur nú verið reist. Vestan við reitinn var samkvæmt skipulagsuppdrætti gert ráð fyrir byggingu eða byggingum síðar meir, en opnu svæði til bráðabirgða. Hinn 21. júní 2022 tók gildi deiliskipulagsbreyting er fólst í því að á hinu óbyggða svæði var búin til lóð, þ.e. reitur I innan skipulagssvæðisins, þar sem heimilt yrði að reisa 5 hæða fjölbýlishús með 70 íbúðum. Með breytingu á deiliskipulagi svæðisins, sem tók gildi 14. nóvember 2024, sbr. auglýsingu nr. 1271/2024, var íbúðum á reit I fjölgað úr 70 í 85.
Hinn 20. maí 2025 samþykkti byggingarfulltrúinn í Reykjavík byggingaráform fyrir steinsteyptu 3–5 hæða fjölbýlishúsi á reit I við Hlíðarenda, þ.e. Haukahlíð 18. Með erindi, dags. 3. júní s.á., fóru kærendur fram á það við byggingarfulltrúa að byggingarleyfi fjölbýlishússins, hafi það verið veitt, yrði afturkallað. Var m.a. vísað til þess að breytingar sem gerðar hefðu verið á deiliskipulagi svæðisins væru andstæðar skipulagslögum nr. 123/2010. Byggingarleyfi Haukahlíðar 18 var eigi að síður gefið út 24. júní 2025 og var erindi kæranda um afturköllun þess synjað með bréfi byggingarfulltrúa, dags. 10. júlí s.á. Var þar bent á að reitur I hafi verið framtíðarbyggingarreitur allt frá árinu 2014 og stofnuð hafi verið íbúðarlóð á reitnum árið 2022. Væri leyfið ekki í andstöðu við skipulagslög.
Kærendur telja að skilyrði séu fyrir hendi til að afturkalla byggingarleyfi Haukahlíðar 18, sbr. 25. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Hin kærða ákvörðun sé haldin verulegum form- og efnisannmörkum og standist ekki þær kröfur sem leiði af vönduðum stjórnsýsluháttum. Í synjunarbréfi byggingarfulltrúa hafi ekki verið vikið að þeim sjónarmiðum sem byggt hafi verið á í beiðni um afturköllun, s.s. um skuggavarp. Með vísan til rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga hafi verið full ástæða til að kanna þann þátt frekar, sem og vindafar af völdum bygginga á svæðinu og hvort hávaði fari yfir leyfileg mörk samkvæmt reglugerð nr. 724/2008 um hávaða. Verði hin kærða ákvörðun staðfest muni hún óumflýjanlega leiða til tjóns fyrir kærendur. Þrátt fyrir að slíkt tjón sé bótaskylt sé það hagur kærenda að framkvæmdir verði stöðvaðar, enda hafi þeir haft réttmætar væntingar um að ekki yrði hróflað við áðurgildandi deiliskipulagi.
Af hálfu Reykjavíkurborgar er kröfu um stöðvun framkvæmda hafnað. Ekkert bendi til þess að útgefið byggingarleyfi sé háð annmörkum sem valdið geti ógildingu þess. Hvorki sé knýjandi þörf á að stöðva framkvæmdir né séu fyrir hendi ástæður sem mæli með stöðvun. Einnig er gerð ábending um að kæra hafi borist að liðnum kærufresti.
Niðurstaða: Á grundvelli 1. mgr. 5. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála hefur nefndin heimild til að stöðva framkvæmdir í tengslum við meðferð kærumála. Um er að ræða undantekningu frá þeirri meginreglu að kæra til nefndarinnar fresti ekki réttaráhrifum kærðrar ákvörðunar og ber að skýra umrædda heimild þröngt. Til að krafa um stöðvun framkvæmda sé tæk til efnismeðferðar verður við það að miða að hin kærða ákvörðun feli í sér heimild til framkvæmda. Þannig getur ekki komið til álita að stöðva framkvæmdir til bráðabirgða að kröfu kæranda nema endanlegur efnisúrskurður, þar sem fallist er á kröfu um ógildingu hinnar kærðu ákvörðunar, leiði til þess að framkvæmdir stöðvist.
Í máli þessu er kærð sú ákvörðun byggingarfulltrúans í Reykjavík frá 10. júlí 2025 að synja beiðni kærenda um afturköllun byggingarleyfis Haukahlíðar 18, en leyfið sjálft hefur ekki verið kært. Verði fallist á kröfu um ógildingu hinnar kærðu ákvörðunar mun byggingarleyfið eftir sem áður halda gildi sínu. Með hliðsjón af framanröktum sjónarmiðum getur úrskurðarnefndin ekki tekið kröfu kærenda um stöðvun framkvæmda til bráðabirgða til efnismeðferðar. Verður þeirri kröfu því vísað frá nefndinni. Tekið skal fram að með þeirri niðurstöðu hefur úrskurðarnefndin þó hvorki tekið afstöðu til þess hvort formskilyrði kæru séu uppfyllt né lögmætis hinnar kærðu ákvörðunar.
Úrskurðarorð:
Kröfu kærenda um stöðvun framkvæmda að Haukahlíð 18 í Reykjavík til bráðabirgða er vísað frá úrskurðarnefndinni.
