Árið 2025, föstudaginn 19. september, tók Arnór Snæbjörnsson, formaður úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, með heimild í 3. mgr. 3. gr. laga nr. 130/2011, fyrir:Mál nr. 139/2025, kæra á ákvörðun byggingarfulltrúa Ísafjarðarbæjar frá 18. mars 2025 um að samþykkja byggingaráform fyrir lóðina að Sindragötu 4A.
Í málinu er nú kveðinn upp til bráðabirgða svofelldur
úrskurður
um kröfu kærenda um stöðvun framkvæmda:
Með bréfi til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, dags. 1. september 2025, er barst nefndinni degi síðar, kæra íbúar og fasteignareigendur að Sindragötu 4A og Aðalstræti 8, 10 og 16 á Ísafirði, þá ákvörðun byggingarfulltrúa Ísafjarðarbæjar frá 26. ágúst 2025 að samþykkja byggingaráform á lóð nr. 4A við Sindragötu vegna nýs fjöleignarhúss. Er þess krafist að ákvörðunin verði felld úr gildi. Einnig er þess krafist að framkvæmdir verði stöðvaðar á meðan málið er til meðferðar fyrir úrskurðarnefndinni. Verður nú tekin afstaða til kröfu um stöðvun framkvæmda.
Gögn málsins bárust úrskurðarnefndinni frá Ísafjarðarbæ 9. september 2025.
Málsatvik og rök: Sindragata er á Eyrinni á Ísafirði þar sem í gildi er deiliskipulag frá árinu 1998. Tilheyrir það svæði sem hér um ræðir atvinnu- og íbúðarsvæði á svonefndu Wardstúni. Með breytingu á deiliskipulaginu árið 1999 fékk ein lóð á svæðinu númerið 4 og með breytingu árið 2018 var þeirri lóð skipt í tvær lóðir, nr. 4 og 4A.
Hinn 3. október 2023 barst byggingarfulltrúa Ísafjarðarbæjar „umsókn um byggingarheimild eða -leyfi“ vegna byggingaráforma á lóðinni. Á afgreiðslufundi hans 14. maí 2024 voru samþykkt byggingaráform fyrir lóð nr. 4B við Sindragötu sem fólu í sér að byggt yrði þrílyft íbúðarhús með níu íbúðum og kjallara. Var sú ákvörðun felld úr gildi af úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála, með úrskurði uppkveðnum 12. ágúst s.á. í máli nr. 61/2024. Taldi nefndin að byggingaráformin samræmdust ekki deiliskipulagi svæðisins og vísaði til þess að nýtingarhlutfall lóðarinnar yrði hærra en heimild stæði til. Var jafnframt tekið fram að byggingaráformin tækju til hluta lóðar nr. 4A við Sindragötu enda yrði ekki séð að til staðar væri lóð nr. 4B við götuna, hvorki samkvæmt deiliskipulagi né fasteignaskrá.
Á afgreiðslufundi byggingarfulltrúa 18. mars 2025 voru á ný samþykkt byggingaráform fyrir lóð nr. 4B við Sindragötu og samkvæmt aðaluppdráttum, árituðum af byggingarfulltrúa 11. apríl s.á., er áformað að reisa íbúðarhús á þremur hæðum með níu íbúðum. Verður af gögnum ráðið að áformin taki í reynd til hluta lóðarinnar nr. 4A við Sindragötu. Samþykkt var á afgreiðslufundi byggingarfulltrúa 26. ágúst 2025 að veita takmarkað byggingarleyfi fyrir verkþáttum tengdum jarðvinnu, sökkulsmíð og lögnum í grunni.
Af hálfu kærenda er byggt á því að slíkir annmarkar hafi verið á undirbúningi hinnar kærðu ákvörðunar að ógildingu varði. Ekki hafi verið leitað fullnægjandi umsagnar skipulagsfulltrúa áður en byggingaráformin hafi verið samþykkt og samræmi þeirra við aðalskipulag Ísafjarðarbæjar hafi ekki verið skoðað. Framkvæmdir séu þegar hafnar og ljóst að þær byggi á ólögmætri ákvörðun byggingarfulltrúa. Við mat á því hvort stöðva eigi framkvæmdir sé rétt að horfa til þess hversu líklegt sé að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi og eigi það að vega þungt við mat á því hvort fallast beri á slíka kröfu.
Bæjaryfirvöld hafa vísað til þess að framkvæmdir séu hafnar og að áætlað sé að steypuvinna hefjist 22. september 2025. Við mat á kröfum kærenda verði að horfa til þess að meginröksemd þeirra lúti að því að umsögn skipulagsfulltrúa skv. 2. mgr. 10. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki hafi ekki legið fyrir þegar hin kærða ákvörðun hafi verið tekin. Áskilnaður lagaákvæðisins um umsögn skipulagsfulltrúa sé hins vegar ekki fortakslaus, heldur sé aðeins gert ráð fyrir slíkri umsögn leiki vafi á því hvort framkvæmd samræmist skipulagsáætlunum. Slíkur vafi hafi ekki þótt vera fyrir hendi, en fyrir liggi að skipulagsfulltrúi hafi verið með í ráðum og staðfest að umsókn um hin umdeildu byggingaráform samræmdust deiliskipulagi svæðisins. Geri lögin ekki kröfu um að umsögn liggi fyrir á sérstöku formi.
Framkvæmdaraðila var gefinn kostur á að koma á framfæri sjónarmiðum sínum í málinu en hann hefur ekki tjáð sig um kærumál þetta.
Niðurstaða: Í máli þessu er deilt um lögmæti byggingaráforma á lóð nr. 4A við Sindragötu á Ísafirði sem fela í sér að á lóðinni verði byggt þriggja hæða fjöleignahús með 9 íbúðum, en fyrir er á lóðinni þriggja hæða fjöleignahús með 13 íbúðum. Kæruheimild er í 59. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki, sbr. 1. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála.
Í kæru er tiltekið að kærð sé ákvörðun byggingarfulltrúa um „samþykki byggingaráforma“ frá 26. ágúst 2025. Í fundargerð afgreiðslufundar byggingarfulltrúa þann dag var fært til bókar: „Erindið var tekið fyrir á afgreiðslufundi byggingarfulltrúa [18. mars 2025] þar sem byggingaráform voru samþykkt með fyrirvara á að skilað yrði inn uppfærðri skráningartöflu. Til viðbótar við áður framlögð gögn eru nú lögð fram uppfærð gögn frá Sei arkitektum ásamt séruppdráttum tengdum jarðvinnu, sökkli og lögnum í grunni frá verkfræðistofunni VIK. Samþykkt. Umsóknin samræmist lögum um mannvirki nr. 160/2010 og byggingarreglugerð nr. 112/2012. Takmarkað byggingarleyfi er veitt fyrir verkþáttum tengdum jarðvinnu, sökkulsmíð og lögnum í grunni.“ Var leyfishafa tilkynnt um samþykki byggingaráforma með bréfi dags. 18. mars 2025 þar sem fram kom að byggingarleyfi yrði gefið út þegar skilyrði gr. 2.4.4. í byggingarreglugerð nr. 112/2012 væru uppfyllt. Fyrir liggur að aðaluppdrættir voru ekki áritaðir af byggingarfulltrúa fyrr en 11. apríl s.á. Verður af þessu ráðið að byggingarfulltrúi hafi samþykkt byggingaráform 18. mars 2025 og útgáfu takmarkaðs byggingarleyfis 26. ágúst s.á.
Í kæru er ranglega vísað til þess að byggingaráform hafi verið samþykkt 26. ágúst 2025, en líta verður svo á að í raun sé kærð ákvörðun byggingarfulltrúa um samþykki byggingaráforma frá 18. mars s.á. Var sá fyrirvari sem gerður var við þá afgreiðslu í samræmi við heimild til samþykktar byggingaráforma með skilyrðum, m.a. um yfirferð og staðfestingu leyfisveitanda á aðaluppdráttum, sbr. 2. tölulið 1. mgr. 13. gr. laga nr. 160/2010. Útgáfa byggingarleyfis veitir leyfishafa einungis heimild til að hefja framkvæmdir í samræmi við þegar samþykkta umsókn, þ.e. samþykkt byggingaráform, þegar viðbótarskilyrði 13. gr. laga um mannvirki eru uppfyllt, s.s. um frekari hönnunargögn og greiðslu gjalda. Verður útgáfa þess því ekki ein og sér borin undir úrskurðarnefndina. Það er annað mál að upphaf kærufrests kann að ráðast af því hvenær byggingarleyfi er gefið út og framkvæmdir hefjist, þannig kærendur verði þeirra varir, enda sæta ákvarðanir um samþykki byggingaráforma ekki opinberri birtingu.
—
Í 1. mgr. 5. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála er tekið fram að kæra til úrskurðarnefndarinnar fresti ekki réttaráhrifum kærðrar ákvörðunar en jafnframt er kæranda þar heimilað að krefjast stöðvunar framkvæmda til bráðabirgða séu þær hafnar eða yfirvofandi. Með sama hætti er kveðið á um það í 29. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 að kæra til æðra stjórnvalds fresti ekki réttaráhrifum ákvörðunar en þó sé heimilt að fresta réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar til bráðabirgða meðan málið sé til meðferðar hjá kærustjórnvaldi þar sem ástæður mæli með því. Tilvitnuð lagaákvæði bera með sér að meginreglan sé sú að kæra til æðra stjórnvalds fresti ekki réttaráhrifum kærðrar ákvörðunar og séu heimildarákvæði fyrir frestun framkvæmda kærðar ákvörðunar undantekning frá nefndri meginreglu sem skýra beri þröngt. Verða því að vera ríkar ástæður eða veigamikil rök fyrir ákvörðun um stöðvun framkvæmda.
Tekið er fram í athugasemdum með 5. gr. í frumvarpi því sem varð að lögum nr. 130/2011 að ákvæði greinarinnar byggist á almennum reglum stjórnsýsluréttar um réttaráhrif kæru og heimild úrskurðaraðila til að fresta réttaráhrifum ákvörðunar, sbr. 29. gr. stjórnsýslulaga. Í athugasemdum með þeirri grein í frumvarpi til stjórnsýslulaga er tiltekið að heimild til frestunar réttaráhrifa þyki nauðsynleg þar sem kæruheimild geti ella orðið þýðingarlaus. Þar kemur einnig fram að almennt mæli það á móti því að réttaráhrifum ákvörðunar sé frestað ef fleiri en einn aðili sé að máli og þeir eigi gagnstæðra hagsmuna að gæta. Það mæli hins vegar með því að fresta réttaráhrifum ákvörðunar ef aðili máls sé aðeins einn og ákvörðun sé íþyngjandi fyrir hann, valdi honum t.d. tjóni. Þetta sjónarmið vegi sérstaklega þungt í þeim tilvikum þar sem erfitt yrði að ráða bót á tjóninu enda þótt ákvörðunin yrði síðar felld úr gildi af æðra stjórnvaldi.
Aðilar þessa máls eru fleiri en einn og hafa þeir andstæðra hagsmuna að gæta. Af þeim gögnum sem liggja fyrir úrskurðarnefndinni verður ráðið að álitamál séu uppi varðandi lögmæti hinnar kærðu ákvörðunar sem áhrif gætu haft á gildi hennar og nefndin þarf tóm til að kynna sér nánar. Leikur þannig t.a.m. vafi á um það hvort byggingaráformin samræmist skipulagsáætlunum og hvort lögbundinnar álitsumleitunar skv. 2. mgr. 10. gr. laga nr. 160/2010 hafi verið leitað með fullnægjandi hætti. Má og benda á að í fyrri úrskurði nefndarinnar vegna byggingaráforma á lóðinni, í máli nr. 61/2024, var bent á að í ljósi stefnumótunar í Aðalskipulagi Ísafjarðarbæjar 2008–2020 væri tilefni til sérstakrar umfjöllunar við undirbúning ákvörðunar um hvort tryggt sé að áformin samræmist stefnumótuninni.
Með vísan til alls framangreinds þykir rétt að fallast á kröfu kærenda um stöðvun framkvæmda á meðan mál þetta er til meðferðar hjá úrskurðarnefndinni, en beðið er frekari skýringa af hálfu sveitarfélagsins. Athygli skal vakin á því að málið hlýtur flýtimeðferð að kröfu leyfishafa verði þess óskað, sbr. 2. mgr. 5. gr. laga nr. 130/2011.
Úrskurðarorð:
Stöðvaðar eru framkvæmdir sem hafnar eru samkvæmt byggingarleyfi frá 26. ágúst 2025, á grundvelli samþykkis byggingarfulltrúa á byggingaráformum frá 18. mars s.á., á meðan mál þetta er til meðferðar fyrir úrskurðarnefndinni.
