Árið 2025, þriðjudaginn 16. september, tók Arnór Snæbjörnsson, formaður úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, með heimild í 3. mgr. 3. gr. laga nr. 130/2011, fyrir:
Mál nr. 105/2025, kæra á ákvörðun byggingarfulltrúa Vestmannaeyjabæjar frá 3. júlí 2025 um að samþykkja byggingarleyfi fyrir viðbyggingu við hús á lóð nr. 1 við Búhamar.
Í málinu er nú kveðinn upp svofelldur
úrskurður:
Með bréfi til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, dags. 9. júlí 2025, er barst nefndinni sama dag, kærir íbúi að Búhamri 7, málsmeðferð Vestmannaeyjabæjar vegna afgreiðslu á umsókn á viðbyggingu við húsið að Búhamri 1. Verður kæran skilin á þann veg að kærð sé ákvörðun byggingarfulltrúa frá 3. júlí 2025 að samþykkja byggingarleyfi fyrir greindri viðbyggingu og að krafist sé að ákvörðunin verði felld úr gildi.
Gögn málsins bárust úrskurðarnefndinni frá Vestmannaeyjabæ 25. júlí 2025.
Málsatvik og rök: Á afgreiðslufundi byggingarfulltrúa Vestmannaeyjabæjar 9. apríl 2025 var tekin fyrir umsókn um byggingarleyfi fyrir stækkun á íbúðarhúsi á lóð nr. 1 við Búhamar. Vísaði byggingarfulltrúi umsókninni til skipulagsráðs sbr. 5. mgr. gr. 2.4.2. byggingarreglugerðar nr. 112/2012. Málið var tekið fyrir á fundi umhverfis- og skipulagsráðs 14. s.m. og skipulagsfulltrúa falið að grenndarkynna erindið samkvæmt 44. gr. skipulagslaga nr. 123/2010. Eigendum fasteigna í grennd Búhamars 1 var grenndarkynnt umsóknin og þar á meðal kæranda þessa máls. Málið var tekið fyrir að nýju að fundi ráðsins 16. júní s.á. þar sem lögð voru fram fjögur athugasemdabréf sem borist höfðu eftir grenndarkynningu. Umhverfis- og skipulagsráð samþykkti umsóknina en tók undir sjónarmið í athugasemdum varðandi umferðaröryggi. Var byggingarfulltrúa falinn framgangur málsins og mælt fyrir um að byggingarleyfi yrði háð því að hönnun og frágangur lóðar og bílastæði tæki mið af öryggissjónarmiðum. Á afgreiðslufundi byggingarfulltrúa 3. júlí s.á. samþykkti byggingarfulltrúi leyfi fyrir stækkun á íbúðarhúsi á lóð nr. 1 við Búhamar. Var samþykkið bundið þeim skilyrðum að gætt yrði að umferðaröryggi á horni lóðarinnar, ekki væri heimilt að hækka garðveggi né leggja ökutækjum á lóð framan við viðbyggingu vegna nálægðar við gatnamót. Var byggingarleyfi gefið út samdægurs.
Kærandi vísar til þess að sveitarfélagið hafi ekki svarað öllum athugasemdum sem gerðar hefðu verið vegna viðbyggingarinnar. Vísaði hann til athugasemda um hættu þegar byggt sé nálægt gatnamótum Jafnframt óskaði hann svara við því hvers vegna hafi verið heimilt að byggja rúmlega 47 m2 hús utan byggingarreits og hvaða fordæmi það gefi fyrir aðra íbúa í hverfinu.
Vestmannaeyjabær bendir á að hið umdeilda hús sé á ódeiliskipulögðu svæði, ÍB-4 vesturbær, en samkvæmt aðalskipulagi sé það skipulagt sem íbúðarbyggð að frátalinni lóð Goðahrauns 1. Í samræmi við 1. mgr. 44. gr. skipulagslaga nr. 123/2010 hafi farið fram grenndarkynning vegna umsóknar um byggingarleyfi. Í aðalskipulagi séu ekki sérstakar kvaðir varðandi stærð húsa eða nýtingarhlutfall á svæðinu en að gert sé ráð fyrir þéttingu byggðar þar. Nýtingarhlutfall fasteigna við Búhamar sé nokkuð breytilegt en nýtingarhlutfall hússins á lóð nr. 1 hafi með viðbyggingunni farið úr 0,229 í 0,292. Nýtingarhlutfall hússins skeri sig ekki úr miðað við önnur hús í götunni. Við götuna sé engin sérstök byggingarlína og viðbygging við Búhamar 1 falli ágætlega að byggðarmynstri. Viðbyggingin hafi lítil sem engin áhrif á aðrar eignir hvað varði innsýn og skuggavarp og lítil áhrif vegna útsýnis. Áhrifin séu óveruleg og í eðlilegu samhengi við það sem íbúar í þéttbýli megi gera ráð fyrir. Þá verði ekki séð að kærandi verði fyrir áhrifum af viðbyggingunni vegna innsýnar, skuggavarps eða útsýnis. Hvað umferðaröryggi varði sé vísað til skilyrða byggingarleyfisins og viðmiða Vegagerðarinnar. Miðað við fyrirliggjandi gögn um sjónlínur, hámarkshraða og stöðvunarvegalengd sé tryggt að viðbyggingin valdi ekki öryggis- eða almannahættu, samræmist ákvæðum byggingarreglugerðar nr. 112/2012 og hindri ekki útsýni yfir götu eða gangstíg né valdi hættu fyrir gangandi umferð.
Niðurstaða: Í máli þessu er deilt um ákvörðun byggingarfulltrúa Vestmannaeyjabæjar að samþykkja byggingarleyfi vegna viðbyggingar við hús á lóð nr. 1 við Búhamar. Í kæru kemur fram að kærð sé málsmeðferð bæjarins vegna afgreiðslu málsins og að gerð sé krafa um að svarað sé þeim spurningum sem kærandi setji fram í kæru.
Samkvæmt 1. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála hefur úrskurðarnefndin það hlutverk að úrskurða í kærumálum vegna stjórnvaldsákvarðana og ágreiningsmálum vegna annarra úrlausnaratriða á sviði umhverfis- og auðlindamála eftir því sem mælt er fyrir um í lögum á því sviði. Ákvörðun sem ekki bindur enda á mál verður þó ekki kærð til æðra stjórnvalds fyrr en málið hefur verið til lykta leitt skv. 2. mgr. 26. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Þrátt fyrir að kærandi hafi vísað til þess að kærð sé málsmeðferð sveitarfélagsins vegna útgáfu byggingarleyfis verður að horfa til þess að málsmeðferðinni lauk með samþykkt byggingarfulltrúa á umsókn um byggingarleyfi og hefur málið því verið til lykta leitt. Verður kæran því túlkuð á þann veg að kærð sé ákvörðun byggingarfulltrúa frá 3. júlí 2025 um samþykkt byggingarleyfis. Kæruheimild til úrskurðarnefndarinnar er í 59. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki og barst kæra innan kærufrests.
Hvað varðar kröfu kæranda um svör við spurningum sem fram koma í kæru hans bendir úrskurðarnefndin á að það er lögbundið hlutverk nefndarinnar að endurskoða stjórnvaldsákvarðanir sbr. 1. gr. laga nr. 130/2011. Það er hins vegar ekki hlutverk nefndarinnar að svara almennum spurningum um lögfræðileg álitaefni.
Um kæruaðild í þeim málum sem undir úrskurðarnefndina heyra er fjallað í 3. mgr. 4. gr. laga nr. 130/2011. Þar er kveðið á um að þeir einir geti kært stjórnvaldsákvarðanir til nefndarinnar sem eigi lögvarða hagsmuni tengda þeirri ákvörðun sem kæra eigi. Verður að skýra þetta ákvæði í samræmi við almennar reglur stjórnsýsluréttarins um aðild að kærumálum þar sem áskilið er að kærandi eigi einstaklingsbundinna hagsmuna að gæta af úrlausn máls umfram aðra og jafnframt að þeir hagsmunir séu verulegir.
Telja verður að samþykkt byggingaráforma á grundvelli laga nr. 160/2010 um mannvirki hafi fyrst og fremst þýðingu þegar kemur að réttindum og skyldum eiganda mannvirkis og byggingarleyfishafa, sbr. 15. gr. laganna. Þó er ljóst að slík ákvörðun getur snert lögvarða hagsmuni annarra aðila, einkum þá nágranna sem geta byggt kæruaðild á grenndarsjónarmiðum. Kærandi ber því við í máli þess að hagsmunir hans varði skipulagssjónarmið þar sem byggt sé utan við byggingarreit í fullskipulögðu hverfi, auk þess sem um fordæmi og mikið stílbrot við götu sé að ræða. Verða þeir hagsmunir sem kærandi vísar til taldir til almannahagsmuna en slík sjónarmið teljast að jafnaði ekki til einstaklingsbundinna hagsmuna. Verður kærumáli þessu af framangreindum sökum vísað frá úrskurðarnefndinni.
Úrskurðarorð:
Kærumáli þessu er vísað frá úrskurðarnefndinni.
