UUA2605018 Depluhólar

Árið 2026, þriðjudaginn 9. júní, tók Arnór Snæbjörnsson, formaður úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, með heimild í 3. mgr. 3. gr. laga nr. 130/2011, fyrir:

Mál nr. UUA2605018, kæra á ákvörðun byggingarfulltrúans í Reykjavík frá 27. apríl 2026 um að þinglýstum eigendum Depluhóla 7 verði gert að færa fasteignina til fyrra horfs og til samræmis við fyrirliggjandi og gildandi samþykkta uppdrætti. 

Í málinu er nú kveðinn upp til bráðabirgða svofelldur

úrskurður

um kröfu kærenda um frestun réttaráhrifa:

1. Með bréfi til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, dags. 28. maí 2026, er barst nefndinni sama dag, kæra A og Icelandic Glacier Charr ehf., Depluhólum 7, þá ákvörðun byggingarfulltrúans í Reykjavík frá 27. apríl 2026 um að þinglýstum eigendum Depluhóla 7 verði gert að færa fasteignina til fyrra horfs og til samræmis við fyrirliggjandi og gildandi samþykkta uppdrætti. Er þess krafist að ákvörðun byggingarfulltrúa verði felld úr gildi, til vara að ákvörðun um veittan 60 daga frest verði felld úr gildi og til þrautavara að úrskurðarnefndin ákvarði annan og lengri fresti. Gerðu kærendur einnig kröfu um að réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar yrði frestað á meðan málið væri til meðferðar hjá úrskurðarnefndinni. Verður nú tekin afstaða til þeirrar kröfu

2. Gögn málsins bárust úrskurðarnefndinni frá Reykjavíkurborg 8. júní 2026.

Málsatvik og rök

3. Á afgreiðslufundi byggingarfulltrúa 25. nóvember 2025 var lögð fram umsókn kæranda um leyfi fyrir áður gerðum breytingum á einbýlishúsi á lóð nr. 7 við Depluhóla. Var breytingum þessum lýst svo að grafið hefði verið út úr kjallara á húsinu, settir gluggar og göngudyr og innréttaðar sjö íbúðir. Á fundinum var málinu vísað til umsagnar skipulagsfulltrúa. Málið var tekið fyrir að nýju á afgreiðslufundi byggingarfulltrúa 22. desember s.á. og var erindinu synjað með vísan til umsagnar skipulagsfulltrúa, dags. 16. desember s.á., en þar kom fram að fjölgun íbúða í húsinu samræmdist ekki hverfisskipulagi.

4. Með bréfi frá byggingarfulltrúa, dags. 4. mars 2026, var kærandi upplýstur um að gerð væri krafa um að fasteignin að Depluhólum 7 yrði færð til samræmis við samþykkta aðaluppdrætti. Var þinglýstum eigendum veittur 60 daga frestur til þeirra framkvæmda og tilgreint að ef kærandi yrði ekki við þeirri kröfu væri áformað að leggja á dagsektir kr. 25.000 fyrir hvern dag sem það kynni að dragast. Var gefinn 14 daga frestur til að koma að andmælum vegna málsins.

5. Byggingarfulltrúi ítrekaði erindið með bréfi dags. 27. apríl s.á., þar sem fram kom að engin andmæli hefðu borist né upplýsingar um að búið væri að færa fasteignina til samræmis við samþykkta uppdrætti. Var veittur 60 daga frestur til að færa fasteignina til fyrra horfs og til samræmis við fyrirliggjandi og gildandi samþykkta uppdrætti og tilkynna verklok til deildar afnota og eftirlits. Yrði framkvæmdum ekki lokið innan tímafrests áformaði byggingarfulltrúi að leggja á dagsektir, kr. 25.000 fyrir hvern dag sem drægist að verða við kröfunni.

6. Kærandi svaraði með bréfi, dags. 11. maí s.á., þar sem ítrekuð var beiðni um fund með byggingarfulltrúa vegna málsins auk þess sem óskað var eftir upplýsingum um sambærileg mál sem væru í ferli hjá borginni. Þá var farið fram á að byggingarfulltrúi frestaði aðgerðum þar til fullreynt yrði að koma eigninni í ásættanlegt ástand miðað við kröfur borgarinnar, án óþarfra fjárútláta en útséð væri að það næðist á þeim tíma sem fyrirhugað væri að leggja á dagsektir.

7. Kærendur benda á að eignin hafi verið í núverandi ástandi frá því að annar eigenda hennar hafi eignast hana árið 1998 og samkvæmt upplýsingum kæranda hafi eignin verið í umræddu ástandi frá upphafi, eða í yfir 50 ár. Kærendur hafi verið í góðri trú allan þann tíma og hafi beiðni um leyfi fyrir áðurgerðum framkvæmdum verið lögð fram að frumkvæði eigenda. Hin kærða ákvörðun sé haldin formgöllum, á henni séu efnislegir annmarkar og hún hafi í för með sér óhóflega skerðingu á hagsmunum kærenda. Kærendur hafi óskað eftir samtali við borgina og á fundi sem haldin hafi verið með fulltrúum embættis byggingarfulltrúa hafi verið lýst yfir vilja til að láta teikna upp eignina miðað við hámarks nýtingarhlutfall samkvæmt nýlega samþykktu hverfisskipulagi og þær tillögur yrðu lagðar fyrir borgina til samþykktar.

8. Af hálfu Reykjavíkurborgar er kröfu um frestun réttaráhrifa hafnað. Umsókn um leyfi fyrir áðurgerðum breytingum hafi verið synjað á fundi byggingarfulltrúa 23. desember 2025 með vísan til umsagnar skipulagsfulltrúa, þar sem þar sem aukning íbúða í húsinu væri ekki í samræmi við heimildir í hverfisskipulagi.

Niðurstaða

9. Í 1. mgr. 5. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála er tekið fram að kæra til úrskurðarnefndarinnar fresti ekki réttaráhrifum kærðrar ákvörðunar en jafnframt er kærendum þar heimilað að krefjast stöðvunar framkvæmda til bráðabirgða séu þær hafnar eða yfirvofandi. Með sama hætti er kveðið á um það í 29. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 að kæra til æðra stjórnvalds fresti ekki réttaráhrifum ákvörðunar en þó sé heimilt að fresta réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar til bráðabirgða meðan málið er til meðferðar hjá kærustjórnvaldi þar sem ástæður mæli með því. Tilvitnuð lagaákvæði bera með sér að meginreglan sé sú að kæra til æðra stjórnvalds frestar ekki réttaráhrifum kærðrar ákvörðunar og eru heimildarákvæði fyrir frestun kærðrar ákvörðunar undantekning frá nefndri meginreglu sem skýra ber þröngt. Verða því að vera ríkar ástæður eða veigamikil rök fyrir ákvörðun um frestun réttaráhrifa.

10. Tekið er fram í athugasemdum með 5. gr. í frumvarpi því sem varð að lögum nr. 130/2011 að ákvæði greinarinnar byggist á almennum reglum stjórnsýsluréttar um réttaráhrif kæru og heimild úrskurðaraðila til að fresta réttaráhrifum ákvörðunar, sbr. 29. gr. stjórnsýslulaga. Í athugasemdum með þeirri grein í frumvarpi til stjórnsýslulaga er tiltekið að heimild til frestunar réttaráhrifa þyki nauðsynleg þar sem kæruheimild geti ella orðið þýðingarlaus. Þar kemur einnig fram að almennt mæli það á móti því að réttaráhrifum ákvörðunar sé frestað ef fleiri en einn aðili sé að máli og þeir eigi gagnstæðra hagsmuna að gæta. Það mæli hins vegar með því að fresta réttaráhrifum ákvörðunar ef aðili máls sé aðeins einn og ákvörðun er íþyngjandi fyrir hann, veldur honum t.d. tjóni. Þetta sjónarmið vegi sérstaklega þungt í þeim tilvikum þar sem erfitt yrði að ráða bót á tjóninu enda þótt ákvörðunin yrði síðar felld úr gildi af hinu æðra stjórnvaldi.

11. Í máli þessu er kærð sú ákvörðun byggingarfulltrúans í Reykjavík frá 27. apríl 2026 um að þinglýstum eigendum Depluhóla 7 verði gert að færa fasteignina til fyrra horfs og til samræmis við fyrirliggjandi og gildandi samþykkta uppdrætti. Um er að ræða íþyngjandi ákvörðun sem beinist einungis að kærendum sem hafa kosið að nýta sér heimild til að bera lögmæti hennar undir úrskurðarnefndina. Eins og málsatvikum er háttað þykir rétt að fresta réttaráhrifum ákvörðunarinnar, enda liggja ekki fyrir knýjandi ástæður sem gera það að verkum að varhugavert sé að bíða niðurstöðu úrskurðarnefndarinnar um ágreiningsefni máls þessa.

Úrskurðarorð

Frestað er réttaráhrifum ákvörðunar byggingarfulltrúans í Reykjavík frá 27. apríl 2026 um að þinglýstum eigendum Depluhóla 7 verði gert að færa fasteignina til fyrra horfs og til samræmis við fyrirliggjandi og gildandi samþykkta uppdrætti.