Árið 2026, mánudaginn 12. janúar, tók Arnór Snæbjörnsson, formaður úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, með heimild í 3. mgr. 3. gr. laga nr. 130/2011, fyrir:
Mál nr. 163/2025, kæra á aðgerðarleysi byggingarfulltrúa Hafnarfjarðarkaupstaðar vegna framkvæmda á lóð nr. 4 að Fögrukinn.
Í málinu er nú kveðinn upp svofelldur
úrskurður:
- Með kæru til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, er barst nefndinni 24. október 2025, kærir eigandi, Fögrukinn 4, aðgerðarleysi byggingarfulltrúa Hafnarfjarðarkaupstaðar vegna framkvæmda á lóð nr. 4 að Fögrukinn. Gerir kærandi þá kröfu að úrskurðarnefndin rannsaki vanrækslu og aðgerðarleysi sveitarfélagsins, að hún feli sveitarfélaginu að hefja tafarlaust formlegt eftirlit og málsmeðferð vegna mannvirkisins að Fögurkinn 4, að krafist verði skriflegrar ákvörðunar innan hæfilegs frests og að nefndin beiti heimildum sínum til að tryggja framfylgd laga nr. 160/2010 um mannvirki og stjórnsýslulaga nr. 37/1993.
- Gögn málsins bárust úrskurðarnefndinni frá Hafnarfjarðarkaupstað 26. nóvember 2026.
Málsatvik og rök
- Kærandi er eigandi eignarhluta 01 0101 að Fögrukinn 4 í Hafnarfirði en húsið skiptist í tvo eignarhluta. Á árinu 2023 hófu íbúar efri hæðar, eignarhluta 01 0201, framkvæmdir á lóðinni. Í kjölfarið hafði kærandi samband við sveitarfélagið þar sem hann m.a. benti á að hann hefði ekki samþykkt framkvæmdina og því væri um óleyfisframkvæmd að ræða. Með bréfi byggingarfulltrúa sveitarfélagsins, dags. 15. september 2025, var skorað á eigendur eignarhluta 01 0201 að fjarlægja umræddar framkvæmdir af lóðinni fyrir 29. s.m. þar sem ekki lægi fyrir samþykki allra eigenda fyrir þeim. Með tölvupóstum 4. og 6. október s.á. óskaði kærandi eftir því við byggingarfulltrúa að málið yrði tekið upp að nýju þar sem ólögmætt mannvirki stæði enn á lóðinni og frágangur lóðarinnar væri ófullnægjandi.
- Kærandi bendir á að á árunum 2023 til 2025 hafi verið ráðist í framkvæmdir á sameiginlegri lóð Fögrukinnar 4. Íbúar efri hæðar hússins hafi látið klæða byggingu með málmplötum og breytt henni í geymslu eða bílskúr. Þetta hafi verið gert án byggingarleyfis og samþykkis meðeigenda. Engar tilkynningar hafi verið sendar til sveitarfélagsins og framkvæmdin ekki skráð. Þrátt fyrir að byggingarfulltrúi hafi verið upplýstur um staðreyndir málsins og fengið ljósmyndir og önnur gögn hafi ekkert formlegt eftirlit verið viðhaft og engin ákvörðun verið tekin. Þá hafi hluti mannvirkisins verið fjarlægður eftir ábendingar kæranda en eftir standi leifar, þar á meðal steinsteyptir boltar og viðarstoðir í jörðu, ásamt því að lóðin hafi ekki verið færð í fyrra horf. Starfsmaður byggingarfulltrúa hafi veitt kæranda rangar upplýsingar, meðal annars að „faðir [framkvæmdaraðila] hafi mögulega leyft þær“ eða að framkvæmdir væru innan „úthlutaðs svæðis“.
- Hafnarfjarðarkaupstaður vísar til þess að sú ákvörðun hafi verið tekin að aðhafast ekki frekar í málinu þar sem litið hafi verið svo á að smáhýsi það sem um sé deilt sé staðsett á byggingarreit sem tilheyri eignarhluta 0201 og ekki háð samþykki eigenda eignarhluta 0101. Varðandi frágang sé það ekki háð samþykki sveitarfélagsins og því hafi verið litið svo á að um einkamál milli eigenda væri að ræða. Bæði hafi verið haft samband við eigendur eignarhluta 0201 og 0101 símleiðis og með tölvupóstum. Þá sé talið að meðferð sveitarfélagsins hafi verið samkvæmt lögum og reglum.
- Í viðbótarathugasemdum kæranda bendir hann á að sveitarfélagið hafi staðfest að um óleyfisframkvæmdir sé að ræða. Þrátt fyrir það hafi ekkert verið gert sem sé í ósamræmi við skyldur sveitarfélagsins skv. 55. gr. laga nr. 160/2010 um mannvirki, en því beri að hafa eftirlit með óleyfisframkvæmdum.
Niðurstaða
- Í máli þessu beinist kæra einkum að aðgerðarleysi byggingarfulltrúa Hafnarfjarðarkaupstaðar vegna meintra óleyfisframkvæmda og frágangs á lóð Fögrukinnar 4. Fyrir liggur að með erindi til byggingarfulltrúa 4. október 2025 fór kærandi m.a. fram á að tekin yrði ákvörðun um niðurrif ólögmætra mannvirkja á lóðinni. Sveitarfélagið kveðst hafa tilkynnt kæranda símleiðis um að byggingarfulltrúi hygðist ekki aðhafast frekar vegna málsins en því símtali virðist ekki hafa verið fylgt eftir með skriflegri tilkynningu til kæranda. Þá hefur sveitarfélagið ekki getað veitt nánari upplýsingar um símtalið, s.s. hvenær það átti sér stað eða með hvaða hætti ákvörðunin var rökstudd. Þótt stjórnvaldsákvörðun geti verið tekin munnlega er það meginregla í stjórnsýslurétti að slíkar ákvarðanir séu teknar skriflegar. Verður ekki ráðið af málsgögnum að fyrir liggi í máli þessu stjórnvaldsákvörðun sem borin verði undir úrskurðarnefndina, sbr. 2. mgr. 26. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.
- Samkvæmt 4. mgr. 9. gr. stjórnsýslulaga er unnt að kæra óhæfilegan drátt á afgreiðslu máls til þess stjórnvalds sem ákvörðun í málinu verður kærð til. Af atvikum þessa máls má telja ljóst að nokkur dráttur hefur orðið á afgreiðslu erindis kæranda, þ.e. á beiðni hans um beitingu þvingunarúrræða og að meintar óleyfisframkvæmdir verði skoðaðar. Með hliðsjón af samskiptum kæranda og sveitarfélagsins vegna málsins liggur um leið ekki annað fyrir en að unnt sé nú að taka afstöðu til erindisins.
Úrskurðarorð
Byggingarfulltrúi Hafnarfjarðarkaupstaðar skal taka fyrirliggjandi erindi kæranda til endanlegrar afgreiðslu án ástæðulauss dráttar.
