120/2025 Vesturberg

Árið 2025, mánudaginn 22. desember, kom úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála saman til fundar í húsnæði nefndarinnar að Borgartúni 21, Reykjavík. Mætt voru Unnþór Jónsson settur varaformaður, Karólína Finnbjörnsdóttir lögmaður og Þorsteinn Þorsteinsson byggingar­verkfræðingur.

Fyrir var tekið mál nr. 120/2025, kæra á ákvörðunum Reykjavíkurborgar frá 21. janúar og 14. júlí 2025 um álagningu gjalda fyrir úrgang vegna fasteignar kæranda að Vestur­bergi 42.

 Í málinu er nú kveðinn upp svofelldur

úrskurður:

Með kæru til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, er barst nefndinni 28. júlí 2025, kærir 1 eigandi, Vesturbergi 42, Reykjavík, ákvörðun Reykjavíkurborgar frá 14. júlí 2025 um innheimtu gjalds að upphæð 5.153 kr. vegna pappírsúrgangs og plasts í 240 l sorpíláti. Þá ber málskot kæranda með sér að einnig sé kærð að hluta ákvörðun Reykjavíkur­borgar frá 21. janúar 2025 um álagningu gjalds vegna blandaðs sorps og matarleifa í 240 l sorpíláti. Fer kærandi fram á að vera fengin tvískipt „spartunna“, eða 120 l sorpílát, fyrir blandað sorp og matarleifar og að gjöld verði lækkuð til samræmis við það. Verður að skilja málskot kæranda svo að krafist sé ógildingar hinna kærðu ákvarðana, annaðhvort að öllu leyti eða hluta.

Gögn málsins bárust úrskurðarnefndinni frá Reykjavíkurborg 28. ágúst 2025.

Málavextir: Kærandi er eigandi raðhúss að Vesturbergi 42 í Reykjavík. Álagningarseðill fast­eignagjalda fyrir árið 2025 er frá 21. janúar s.á. Samhliða fasteignagjöldum og lóðarleigu var með álagningarseðlinum m.a. einnig innheimt gjald vegna blandaðs sorps og matarleifa, í 240 l sorpíláti með skrefagjaldi, að upphæð 59.500 kr. Innheimtu framangreindra gjalda var dreift á 11 gjalddaga, til greiðslu mánaðarlega frá 1. febrúar 2025. Kæranda barst tilkynning 14. júlí s.á. um breytingu á fasteignagjöldum ársins. Kom þar fram að breyting á gjöldum gilti frá 25. júní s.á. og fæli í sér gjald vegna pappírsúrgangs og plasts í 240 l íláti að upphæð 5.153 kr.

Málsrök kæranda: Kærandi vísar til þess að hann búi einn og hendi um 3–5 pokum af blönduðu sorpi á tveimur vikum. Áður en nýjar flokkunartunnur hafi verið teknar í gagnið, fyrir um tveimur árum, hafi hann verið með 120 l spartunnu, en sé nú með 240 l tunnu og greiði því helmingi hærra gjald en áður, ásamt skrefagjaldi. Í 90% tilvika veiði starfsfólk sorp­hirðunnar þessa fáu poka upp úr tunnunni og þurfi því ekki að ganga með tunnuna. Kærandi hafi afþakkað tunnu fyrir pappa og plast þar sem hann fari sjálfur með þá úrgangsflokka í grenndargáma. Þrátt fyrir það hafi í maí síðastliðnum verið komið með tunnu fyrir pappa og plast sem kærandi hafi sent til baka. Kæranda hafi þó verið tilkynnt um hækkun á gjöldum vegna tunnu sem hann sé ekki með og kæri sig ekki um. Augljóst sé að 240 l tunna sé of stór og fari kærandi fram á að fá spartunnu sem sé skipt í tvennt svo unnt sé að flokka réttilega og að felld verði niður gjöld vegna óþarfa tunnu fyrir pappa og plast, en kærandi greiði þegar fyrir grenndargáma og vilji heldur nota þá.

Málsrök Reykjavíkurborgar: Af hálfu borgaryfirvalda er vísað til þess að kæranda hafi verið tilkynnt um álagningu fasteignagjalda 21. janúar 2025 og sé kæra vegna þeirrar ákvörðunar of seint fram komin. Hvað varði breytingu á álagningu frá 14. júlí s.á. sé bent á að kæranda beri líkt og öðrum borgarbúum að hafa sorpílát fyrir að lágmarki fjóra flokka úrgangs við fasteign sína og falli gjöld ekki niður kjósi fasteignareigendur að afþakka þau.

Samkvæmt 2. mgr. 8. gr. laga um meðhöndlun úrgangs nr. 55/2003 setji sveitarstjórn sérstaka samþykkt þar sem tilgreind séu atriði um meðhöndlun úrgangs umfram það sem greini í lögunum og reglugerðum settum samkvæmt þeim. Þar sé heimilt að kveða á um fyrirkomulag sorphirðu, skyldu einstaklinga og lögaðila til að flokka úrgang, stærð, gerð, staðsetningu og merkingu sorpíláta og sambærileg atriði. Samkvæmt 3. gr. samþykktar um meðhöndlun úrgangs í Reykjavíkurborg nr. 1316/2024 sjái borgin um söfnun á heimilisúrgangi í Reykjavík og sé sérhverjum húsráðanda íbúðarhúsnæðis skylt að nota þær aðferðir og þau ílát sem sveitarfélagið ákveði. Samkvæmt 1. mgr. 4. gr. skuli ílát fyrir að lágmarki fjóra flokka úrgangs vera við hvert íbúðarhús, þ.e. blandaðan úrgang, lífúrgang, pappír/pappa og plast. Í 15. gr. komi enn fremur fram að gjald fyrir meðhöndlun heimilisúrgangs skuli miðast við fjölda og stærð íláta og tegund úrgangs. Einnig sé heimilt að miða gjaldið við vegalengd sem draga þurfi ílát við losun. Hin umþrættu gjöld séu í samræmi við gjaldskrá fyrir meðhöndlun úrgangs í Reykjavíkurborg nr. 1383/2024. Ekki sé samkvæmt henni heimilt að fella niður gjaldið þó kærandi fari sjálfur með sorp á grenndarstöð. Þá sé ekki sé unnt að fá tvískipta spartunnu eins og kærandi fari fram á.

Vísað sé til úrskurða úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála í málum nr. 10/2024 og 18/2024 þar sem staðfest hafi verið skylda til að greiða sorphirðugjöld þrátt fyrir að neita að taka við sorpílátum. Þá sé vísað til álits umboðsmanns Alþingis í máli nr. 5184/2007 um heimild sveitarfélaga til að mæla fyrir um fyrirkomulag á söfnun og eyðingu úrgangs sam­kvæmt lögum nr. 55/2003. Hafi umboðsmaður álitið ljóst að Alþingi hafi ætlað sveitarfélögum ákveðið svigrúm um það hvernig þau höguðu þeirri þjónustu sem þau veittu í tengslum við meðhöndlun úrgangs samkvæmt lögunum og þá jafnframt gjaldtöku vegna kostnaðar sem félli til við þá þjónustu.

Viðbótarathugasemdir kæranda: Að auki bendir kærandi á að unnt væri að fækka sorphirðu­dögum hjá honum um helming og taka skrefagjaldið af þar sem tunnan sé aldrei dregin. Þá skuli gjald aldrei vera hærra en sem nemi þeim kostnaði sem til falli í sveitarfélaginu við með­höndlun úrgangs og tengda starfsemi, sbr. 2. mgr. 23. gr. laga nr. 55/2003 um meðhöndlun úrgangs.

 Niðurstaða: Í máli þessu er deilt um álagningu gjalda samkvæmt gjaldskrá nr. 1383/2024 fyrir með­höndlun úrgangs í Reykjavíkurborg. Kæruheimild til úrskurðarnefndarinnar er í 67. gr. laga nr. 55/2003 um meðhöndlun úrgangs.

Kærðar eru ákvarðanir um álagningu gjalds vegna pappírsúrgangs og plasts annars vegar og að hluta ákvörðun um álagningu gjalds vegna blandaðs sorps og matarleifa hins vegar. Fer kærandi fram á minni tunnu vegna síðarnefndu úrgangsflokkanna og að álagningin verði lægri sem því nemi. Voru álagningarseðlar birtir í stafrænu pósthólfi kæranda á þjónustugáttinni Ísland.is.

Markmið laga nr. 105/2021 um stafrænt pósthólf í miðlægri þjónustugátt er að meginboðleið stjórnvalda við einstaklinga og lögaðila verði stafræn og miðlæg á einum stað. Í 1. mgr. 4. gr. laganna kemur fram að í stafrænu pósthólfi skuli birta hvers konar gögn, jafnt rituð sem í öðru formi, sem verða til við meðferð máls hjá stjórnvöldum, svo sem tilkynningar, ákvarðanir, úrskurði, ákvaðir og aðrar yfirlýsingar. Þegar gögn eru aðgengileg í téðu pósthólfi teljast þau birt við­takanda, sbr. 7. gr. laganna. Kærufrestur til úrskurðarnefndarinnar er einn mánuður frá því að kæranda varð kunnugt eða mátti vera kunnugt um þá ákvörðun sem kæra lýtur að, sbr. 2. mgr. 4. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála. Kæra í máli þessu barst 28. júlí 2025 og því ljóst að kærufrestur vegna ákvörðunar um álagningu gjalds vegna blandaðs sorps og matarleifa frá 21. janúar s.á. var þá liðinn.

Í 28. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 er fjallað um áhrif þess að kæra berist að liðnum kærufresti. Ber þá samkvæmt 1. mgr. lagagreinarinnar að vísa henni frá nema afsakanlegt verði talið að kæran hafi ekki borist fyrr eða veigamiklar ástæður mæli með því að kæran verði tekin til efnis­meðferðar. Í 2. tl. 2. mgr. 20. gr. stjórnsýslulaga kemur fram að þegar ákvörðun er tilkynnt skriflega skuli m.a. veita leiðbeiningar um kæruheimild, kærufresti og kæruleið. Á álagningar­seðlinum er ekki að finna slíkar leiðbeiningar, en vísað er á tiltekna slóð á vefsíðu Reykjavíkur­borgar til nánari upplýsinga án þess að tekið sé fram að þær upplýsingar taki jafnframt til kæru­leiðbeininga. Þegar vefsíðan er opnuð má þar finna upplýsingar um fasteignagjöld og álagningu þeirra ásamt ýmsum hlekkjum. Á þeirri síðu er ekki að finna kæruleiðbeiningar, en einn þeirra hlekkja sem finna má á síðunni ber heitið „bakhlið álagningarseðils fasteigna 2025“. Þar er ekki heldur tiltekið að þær upplýsingar taki til kæruleiðbeininga. Þegar sá hlekkur er opnaður kemur fram vefsíða þar sem  m.a. er veitt leiðbeining um kæruheimild til úrskurðar­nefndarinnar. Að mati nefndarinnar fullnægir þetta fyrir­komulag ekki framan­greindum áskilnaði stjórnsýslulaga. Með hliðsjón af því svo og þar sem um er að ræða ágreining um innheimtu gjalda sem varðar ekki aðra en kæranda og sveitar­félagið verður talið afsakanlegt að kæran hafi borist að loknum kærufresti. Verður enda ekki annað ráðið en að kærandi hafi komið að kæru í málinu innan ástæðulauss dráttar frá því að honum varð kunnugt um um kæruheimild og kærufrest til úrskurðarnefndarinnar í kjölfar leið­beiningar þar um 23. júlí 2025. Verða báðar hinar kærðu ákvarðanir því teknar til nánari athugunar.

—–

Samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 55/2003 er sveitar­stjórn skylt að ákveða fyrirkomulag söfnunar á heimilis- og rekstrarúrgangi í sveitar­félaginu. Ber sveitarstjórn ábyrgð á flutningi heimilis­úrgangs og skal sjá til þess að starfræktar séu móttöku- og söfnunar­stöðvar fyrir úrgang sem til fellur í sveitarfélaginu. Þá er með 2. mgr. 23. laganna kveðið á um skyldu sveitarfélaga til að innheimta gjald fyrir alla meðhöndlun úrgangs. Í 1. mgr. 10. gr. sömu laga er kveðið á um að koma skuli upp sérstakri söfnun á heimilisúrgangi. Sérstök söfnun skuli vera á a.m.k. eftirfarandi úrgangstegundum: Pappír og pappa, málmum, plasti, gleri, lífúrgangi, textíl og spilliefnum. Skuli sérstök söfnun á pappír og pappa, plasti og lífúrgangi fara fram á sem aðgengilegastan hátt við íbúðarhús og hjá lögaðilum í þéttbýli. Söfnunin skuli fara fram innan lóðar viðkomandi íbúðarhúss eða lögaðila. Einstaklingum og lögaðilum er skylt að flokka heimilisúrgang í samræmi við þessi fyrirmæli, sbr. 3. mgr. lagagreinarinnar. Þessu til viðbótar segir í 4. mgr. 4. gr. reglugerðar nr. 803/2023 um meðhöndlun úrgangs að sveitarstjórn sé ábyrg fyrir reglulegri tæmingu sorpíláta og flutningi heimilisúrgangs frá öllum heimilum og lög­aðilum. Auk þess að fasteignareigandi skuli sjá til þess að fasteign hans fylgi nægilega mörg sorpílát og að þau séu endurnýjuð eftir þörfum, sbr. 1. mgr. 15. gr. hennar. Getur heilbrigðis­nefnd gefið fyrirmæli um fjölda, staðsetningu, gerð og þrif sorpíláta, sbr. 4. mgr. sömu greinar.

Taka framangreind fyrirmæli mið af því að meðhöndlun sorps er grunn­þjónusta í sveitarfélagi. Hún þarf að vera í föstum skorðum og er þess eðlis að hún má ekki falla niður þótt einhverjir nýti sér hana ekki.

Samkvæmt 2. mgr. 8. gr. laga nr. 55/2003 setur sveitarstjórn sam­þykkt þar sem til­greind eru atriði um með­höndlun úrgangs, umfram það sem greinir í lögunum og reglugerðum settum samkvæmt þeim. Í 6. gr. reglugerðar nr. 803/2023 kemur fram að í slíkri samþykkt skuli sveitarstjórn útfæra fyrirkomulag sérstakrar söfnunar, sbr. ákvæði laga um meðhöndlun úrgangs. Heimilt sé að kveða á um fyrirkomulag sorphirðu að öðru leyti, skyldu einstaklinga og lögaðila til að flokka úrgang, heimildir sveitarfélaga til að hafna því að taka á móti úrgangi og hirða ílát, stærð, gerð, staðsetningu og merkingu sorpíláta og sambærileg atriði, sbr. einnig 3. málsl. 2. mgr. 8. gr. laga nr. 55/2003.

Við álagningu þess gjalds sem um er deilt í máli þessu var í gildi samþykkt um meðhöndlun úrgangs í Reykjavíkurborg nr. 1316/2024 sem birt var í B-deild Stjórnartíðinda 25. nóvember 2024. Samkvæmt 3. gr. hennar sér Reykjavíkurborg um söfnun á heimilisúrgangi frá íbúðar­húsnæði í sveitarfélaginu. Fer umhverfis- og skipulagssvið borgarinnar með umsjón með mál­efnum er varða meðhöndlun úrgangs í umboði sveitarstjórnar og með daglega yfirstjórn meðhöndlunar úrgangs samkvæmt samþykktinni, sbr. 1. mgr. 2. gr. hennar. Sérhverjum húsráðanda er skylt að flokka úrgang við húsnæðið og að nota ílát, merkingar og aðferðir við flokkun og hirðu sem sveitarfélagið ákveður, sbr. 2. mgr. 3. gr., og skal að lágmarki flokka heimilisúrgang í sjö flokka, þ. á m. eru pappír/pappi og plast. Í 4. gr. samþykktarinnar er mælt fyrir um það að lágmarki skuli vera ílát fyrir fjóra flokka úrgangs við hvert íbúðarhús, þ. á m. pappír/pappa og plast og að Reykjavíkurborg útvegi ílátin, sem skulu vera 140 l eða 240 l ílát með einu hólfi eða tvískipt 240 l, 360 l eða 660 l ílát. Að uppfylltum skilyrðum ákvæðisins er húseigendum heimilt að óska eftir breytingum á stærð og fjölda íláta, sem sé þó háð samþykki borgarinnar, sbr. 4. mgr. 4. gr. Kveðið er á um í 3. mgr. 9. gr. að sorpílát skulu standa sem næst aðkomu að lóð, þegar losun fari fram eða ekki lengra en 15 m frá lóðarmörkum þar sem því verði við komið. Af ílátum við íbúðarhús sem draga þurfi lengra en 15 m að hirðubíl til losunar er heimilt að innheimta viðbótarlosunargjald samkvæmt gjaldskrá fyrir meðhöndlun úrgangs í sveitarfélaginu. Í 15. gr. segir síðan að gjald fyrir meðhöndlun heimilisúrgangs miðist við fjölda og stærð íláta og tegund úrgangs. Einnig að heimilt sé að miða gjaldið við vegalengd sem draga þurfi ílát við losun. Sé þessu breytt, breytist gjaldið miðað við hluta úr ári reiknað í vikum. Gjald fyrir meðhöndlun úrgangs skuli ákvarða og innheimta samkvæmt gjaldskrá sem sett sé samkvæmt ákvæðum 23. gr. laga nr. 55/2003 og 59. gr. laga nr. 7/1998 um hollustuhætti og mengunarvarnir og birt í B-deild Stjórnartíðinda.

Gjaldskrá nr. 1383/2024 fyrir meðhöndlun úrgangs í Reykjavíkurborg var birt í B-deild Stjórnartíðinda 3. desember 2024. Í gjaldskránni er mælt fyrir um gjöld fyrir meðhöndlun úrgangsflokkanna blandaður heimilisúrgangur, pappírsefni, plastefni og matarleifar. Er þar mælt fyrir um gjöld fyrir mismunandi stærðir íláta, þ. á m. er gjald fyrir tvískipta 240 l tunnu fyrir pappírsefni og plast og tvískipta 240 l tunnu fyrir blandaðan heimilisúrgang og matarleifar. Er gjaldið hærra ef sækja þarf ílát meira en 15 m frá hirðubíl.

Að meginstefnu til er fjár vegna lögbundinna verkefna ríkis og sveitarfélaga aflað með skatt­heimtu. Samkvæmt 1. mgr. 2. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga hafa þau þó einnig ýmsar aðrar tekjur, allt eftir því sem lög og reglugerðir mæla fyrir um, sbr. og 2. mgr. 78. gr. stjórnarskrárinnar. Þegar um svokölluð þjónustugjöld er að ræða gilda ýmis sjónarmið um álagningu þeirra, m.a. að beint samhengi skuli vera milli fjárhæðar gjaldsins og þess kostnaðar sem til falli við það að veita þjónustuna. Fjárhæðin verður einnig að byggja á traust­um útreikningi, en þó hefur verið litið svo á að sé ekki hægt að sérgreina nákvæmlega ákveðna kostnaðarliði sé heimilt að byggja þá á skynsamlegri áætlun. Sá sem greiðir þjónustu­gjöld getur hins vegar almennt ekki krafist þess að sá kostnaður sem hlýst af því að veita þjónustuna sé reiknaður nákvæmlega út og er heimilt að haga gjaldtöku svo að um sé að ræða jafnaðargjald.

Samkvæmt 2. mgr. 23. laga um meðhöndlun úrgangs skulu sveitarfélög innheimta gjald fyrir alla meðhöndlun úrgangs. Skylt er að innheimta gjald sem næst raunkostnaði við viðkomandi þjónustu, svo sem með því að miða gjaldið við magn úrgangs, gerð úrgangs, losunartíðni, frágang úrgangs og aðra þætti sem áhrif hafa á kostnað við meðhöndlun úrgangs viðkomandi aðila. Þó er heimilt að færa innheimtu gjalda á milli úrgangsflokka í því skyni að stuðla að markmiðum laganna auk þess að heimilt er að ákveða gjaldið sem fast gjald á hverja fasteignareiningu til þess að innheimta allt að 25% af heildarkostnaði sveitarfélagsins. Gjaldið skuli þó aldrei vera hærra en sem nemi þeim kostnaði sem falli til í sveitarfélaginu við með­höndlun úrgangs og tengda starfsemi, sbr. 3. mgr. sömu lagagreinar.

Að öllu framangreindu virtu má ljóst vera að sveitarfélaginu er skylt að innheimta gjald vegna sorpíláts fyrir pappír og plast og að söfnun úrgangsins skuli fara fram innan lóðar íbúðarhúss. Hinn 1. janúar 2023 tóku gildi breytingarlög nr. 103/2021, sem breyttu lögum nr. 55/2003 í þá veru sem að framan hefur verið lýst, þ.e. um skyldu til að vera með sorpílát fyrir m.a. pappír og plast innan lóðar. Samkvæmt upplýsingum frá kæranda var ílátið fjarlægt af lóð hans sam­kvæmt beiðni hans þar um. Að mati úrskurðarnefndarinnar getur sú framkvæmd borgar­yfirvalda að fjarlægja sorpílát að beiðni kæranda ekki haft áhrif á greiðsluskyldu hans. Verður því ekki gerð athugasemd við það að kærandi sé krafinn um gjald vegna sorpíláts fyrir pappír og plast sem gert er ráð fyrir á lóð íbúðarhúss hans.

Kærandi gerir í máli þessu kröfu um að hann fái tvískipta 120 l tunnu fyrir blandaðan heimilisúrgang og matarleifar. Þá hefur kærandi komið með þá tillögu, að til þess að draga úr kostnaði hans sé unnt að fækka sorphirðudögum við fasteign hans og sleppa því að draga ílát. Hvorki verður ráðið af samþykkt nr. 1316/2024 né áðurgreindri gjaldskrá nr. 1383/2024 að val sé um minna tvískipt ílát fyrir úrgang en 240 l. Er Reykjavíkurborg því ekki unnt að verða við þeirri kröfu sem kærandi hefur uppi. Með lögum nr. 55/2003 hefur sveitarfélögum verið fengið ákveðið svigrúm um það hvernig þau haga þeirri þjónustu sem þau veita í tengslum við meðhöndlun úrgangs samkvæmt lögunum og þá jafn­framt þeirri gjaldtöku vegna kostnaðar sem fellur til við þá þjónustu. Í þessu máli háttar svo til að hirðutíðni og stærðir íláta eru ákveðnar með samþykkt nr. 1316/2024, en hún er ekki kæranleg til nefndarinnar. Þrátt fyrir að fallast megi á með kæranda að þar sem hann búi einn kunni að vera ósanngjarnt að honum sé gert að vera með sömu stærð íláta og stærri heimili, og þannig greiða hlutfallslega hærra gjald, fellur það utan valdsviðs nefndarinnar að taka ákvörðun um tilhögun þjónustu við sorphirðu.

Stendur þá eftir að taka afstöðu til þess hvort hin umdeildu gjöld samræmist lögum að öðru leyti, þ. á m. hið umdeilda skrefagjald, þ.e. viðbótarlosunargjald samkvæmt áðurgreindri samþykkt nr. 1316/2024.

Samkvæmt upplýsingum frá Reykjavíkurborg er við áætlun sorphirðugjalda miðað við að gjöld sem borgin innheimti séu ekki hærri en sem nemi þeim kostnaði sem fellur til í sveitarfélaginu við meðhöndlun úrgangs og tengda starfsemi, sbr. 3. mgr. 23. gr. laga nr. 55/2003. Innheimta gjalda vegna meðhöndlunar úrgangs hafi yfirleitt „verið aðeins í mínus“, en árið 2024 hafi greiðslur úrvinnslusjóðs hækkað nokkuð sem ekki hafi verið fyrirséð við gerð áætlunar fyrir árið. Þá hefðu greiðslur sjóðsins fyrir árið 2023 borist seint og því að hluta bókast á árið 2024. Af yfirliti yfir tekjur og gjöld fyrir árin 2014–2024 má sjá að raunin er að tekjur vegna hirðu við heimili eru lægri en kostnaður af hirðunni öll árin nema 2024 og að á því ári muni hlutfalls­lega mestu um greiðslur frá úrvinnslusjóði. Verður samkvæmt þessu ekki annað ráðið en að gjaldtakan uppfylli skilyrði 3. mgr. 23. gr. laga nr. 55/2003.

Af hálfu borgaryfirvalda hefur verið upplýst um að nýtt sé heimild 2. mgr. 23. gr. laga nr. 55/2003 til að færa innheimtu gjalda á milli úrgangsflokka í því skyni að stuðla að markmiðum laganna. Gjald sé fært af úrgangsflokkunum pappír, plast og matarleifum yfir á blandað sorp. Sé það hagrænn hvati til flokkunar svo ná megi markmiðum um flokkun til endurvinnslu. Hið sama eigi við um þessa úrgangsflokka í tvískiptum tunnum, þ.e. að beitt sé hagrænum hvötum til að auka flokkun til endurvinnslu. Má þetta jafnframt ráða af áætlun fyrir árið 2025. Þannig kemur þar fram tilfærsla frá m.a. tvískiptum pappírs- og plaststunnum yfir á blandað sorp. Þá kemur fram í áætluninni að lagt sé álag á tvískipt ílát fyrir pappa og plast. Af hálfu borgarinnar hefur það verið skýrt með því að almennt taki mun lengri tíma að losa þau. Í þessum úrgangs­flokkum séu eðlislétt efni sem sitji gjarnan föst í tvískiptum tunnum vegna þess hve hólfin í þeim eru smá. Þurfi því að marghrista þær við losun til ná úrganginum úr þeim. Verður ekki gerð athugasemd við þær skýringar að baki álagningunni.

Samkvæmt gjaldskrá Reykjavíkurborgar er gjald vegna sorpíláta sem sækja þarf meira en 15 m frá hirðubíl hærra á ári en ella. Fyrir tvískiptar tunnur kæranda í máli þessu er árgjaldið 59.500 kr. vegna tunnu fyrir blandaðan heimilisúrgang og matarleifar, en væri 49.500 kr. án skrefagjalds. Vegna íláts fyrir pappír og plast er það 13.100 kr., en væri 9.900 kr. án skrefagjaldsins. Líkt og fram hefur komið er samkvæmt 2. mgr. 23. gr. laga nr. 55/2003 heimilt að miða gjaldið við aðra þætti sem áhrif hafa á kostnað viðkomandi aðila. Verður fallist á að kostnaður við sorphirðu aukist þegar draga þarf ílát um lengri veg, þótt nánari greining þess kostnaðar liggi ekki fyrir úrskurðar­nefndinni. Hefur kærandi í máli þessu haldið því fram að ekki þurfi að draga ílát hans þar sem um svo lítið magn úrgangs sé að ræða. Þrátt fyrir að ekki verði dregið í efa að sú sé raunin verður ekki framhjá því litið að gert er ráð fyrir að sorpílát séu dregin að sorphirðubílum, enda þeir sérstaklega gerðir til þess að tæma þau. Af hálfu Reykjavíkurborgar hefur verið greint frá því að mæling hafi farið fram á vettvangi áður en gjaldtaka þessa viðbótarlosunargjalds hafi hafist og hafi hún byggst á stystu mögulegu leið frá sorpíláti að sorphirðubíl. Fyrir nefndina hafa til staðfestingar þessu verið lögð skjáskot af borgarvefsjá  sem sýna leiðir til að draga tunnu í sorphirðubíl frá sorpgerði á lóð kæranda og eru þær allar yfir 15 m. Verður að þessu virtu ekki gerð athugasemd við að innheimt sé svokallað skrefagjald af kæranda, enda verður upphæð þess ekki talin úr hófi.

Samkvæmt áætlun sorphirðu Reykjavíkurborgar fyrir árið 2025 er svonefndu tunnugjaldi ætlað að standa undir ýmsum útgjöldum og verður ekki annað séð en að þau gjöld séu liðir í raunkostnaði við þá þjónustu, þ. á m. laun og launatengd gjöld. Áætlunin greinir tekjur af hverri tunnugerð en ekki verður séð að með sama hætti sé aðgreindur kostnaður sem falli til vegna hverrar tunnugerðar og veldur það nokkrum vandkvæðum við að ganga úr skugga um hvort gjöld séu sem næst áætluðum kostnaði hvað hverja gerð varðar. Um þetta verður þó hér látið ráða að ekkert hefur komið fram sem bendir til annars en að svo sé og verður því talið að innheimta hinna umdeildu gjalda byggi á skynsamlegri áætlun.

Að öllu framangreindu virtu verður kröfu kæranda um ógildingu hinna kærðu ákvarðana hafnað.

Úrskurðarorð:

Hafnað er kröfu kæranda um að ógilda ákvarðanir Reykjavíkurborgar frá 21. janúar og 14. júlí 2025 um álagningu gjalda fyrir úrgang vegna fasteignar kæranda að Vesturbergi 42.