Árið 2026, miðvikudaginn 8. apríl, tók Arnór Snæbjörnsson, formaður úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, með heimild í 3. mgr. 3. gr. laga nr. 130/2011, fyrir:
Mál nr. UUA2603012, kæra á þeirri ákvörðun bæjarstjórnar Akureyrarkaupstaðar frá 19. nóvember 2013 að samþykkja deiliskipulag fyrir Kjarnaskóg og Hamra.
Í málinu er nú kveðinn upp svofelldur
úrskurður:
- Með kæru til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála er barst nefndinni 24. mars 2026, kæra A og B þá ákvörðun bæjarstjórnar Akureyrarkaupstaðar frá 19. nóvember 2013 að samþykkja deiliskipulag fyrir Kjarnaskóg og Hamra. Er þess krafist að skipulagið verði fellt úr gildi.
Málsatvik og rök
- Deiliskipulag fyrir Kjarnaskóg og Hamra var samþykkt af bæjarstjórn Akureyrarkaupstaðar 19. nóvember 2013 og var auglýsing nr. 16/2014 um gildistöku þess birt í B-deild Stjórnartíðinda 16. janúar 2014. Í greinargerð með deiliskipulaginu kemur fram að deiliskipulagssvæðið nái til Kjarnaskógar, útilífsmiðstöðvar skáta og tjaldsvæðisins að Hömrum, eins og það sé skilgreint í Aðalskipulagi Akureyrar 2005–2018. Um núverandi byggingar og lóðir á skipulagssvæðinu kemur m.a. fram að byggingar „sem skilgreindar eru sem Brunná“, þ.e. íbúðarhús og hænsnahús, geti staðið áfram, en fyrir mannvirkin sé skilgreind sérstök lóð. Áður hafi mannvirkin staðið á erfðafestulandi. Í töflu 1 um núverandi íbúðarhús, lóðarstærðir og nýtingarhlutfall er tiltekið að Brunná tilheyri tvær leigulóðir, önnur vegna íbúðarhúss og hin vegna hænsnahúss, og eitt erfðafestuland. Samkvæmt því sem þar kemur fram er lóðin fyrir íbúðarhúsið 625 m2, lóðin fyrir hænsnahúsið 0 m2 og erfðafestulandið 1,81 ha. Deiliskipulaginu hefur verið breytt fimm sinnum, þó ekki hvað varðar þann hluta svæðisins sem hér um ræðir, en tillaga að breytingu á því vegna Brunnár var í auglýsingu frá 12. júní til 24. júlí 2025 og virðist enn vera í vinnslu.
- Annar kærenda er í fasteignaskrá skráður umráðandi Brunnár, F2539520, og íbúðarhúsalóðar með heitinu Eyjafjarðarbraut Brunná, F2145782, en hinn kærenda greinir frá því að hann hafi verið umboðsmaður erfingja við einkaskipti á dánarbúi fyrri eiganda Brunnár. Í kærum þeirra er gerð grein fyrir eignarhaldi fasteigna Brunnár og ágreiningi um opinbera skráningu þeirra. Þeir telja forsendur hins umdeilda deiliskipulags ekki vera réttar og benda á að í tengslum við vinnslu skipulagsins hafi verið gerð breyting í fasteignaskrá, hinn 12. desember 2011, þar sem 3,2 ha erfðafestulandi, F2145783, sem hafi verið í eigu fyrri eiganda Brunnár hafi verið eytt og stofnuð „falin“ eign, F2338138, í eigu Akureyrarbæjar. Þessar breytingar á fasteignaskrá hafi ekki verið byggðar á þekktum gögnum. Eftir þetta hafi landið horfið af skattframtali fyrri eiganda, en bæjaryfirvöld haldið áfram að innheimta fasteignagjöld. Vandkvæðum hafi reynst bundið að þinglýsa kaupsamningi vegna íbúðahúsalóðarinnar, F2145782, og hafi þinglýsingarstjóri talið ástæðu til að athuga forkaupsréttarákvæði í erfðafestubréfi, en hafi ekki tekist að fá upplýsingar um skráningu landsins hjá bæjarfélaginu. Eftir breytingu á orðalagi hafi kaupsamningi þó verið þinglýst sem og afsali. Frá því í október 2024 og fram í janúar 2025 hafi verið gerðar fjölmargar og árangurslausar tilraunir til þess að fá upplýsingar um skráningu landsins hjá bæjaryfirvöldum. Þá hafi kærendur leitað atbeina lögmanns sem sent hafi bænum kröfu um skráningu. Kærendur greina frá því að í svari skipulagsfulltrúa bæjarins 7. maí 2025, hafi erindi þeirra ekki verið svarað og að gefið hafi verið í skyn að bærinn hefði forkaupsrétt við ráðstöfun til erfingja og að unnið væri að tillögu að breytingu á deiliskipulagi Kjarnaskógar þar sem gert væri ráð fyrir að stór hluti þess lands sem erfðafestan næði til yrði tekin undir skógrækt. Kærendur hafi leitað til innviðaráðuneytisins í júlí 2025 með kröfu um að landið yrði skráð og afmarkað.
Niðurstaða
- Samkvæmt 2. mgr. 4. gr. laga nr. 130/2011 er kærufrestur til úrskurðarnefndarinnar einn mánuður frá því að kæranda varð kunnugt eða mátti vera kunnugt um þá ákvörðun sem kæra lýtur að. Sé um að ræða ákvörðun sem sætir opinberri birtingu telst kærufrestur frá fyrstu birtingu ákvörðunar skv. 2. mgr. 27. gr. stjórnsýslulaga. Hin kærða deiliskipulagsbreyting var birt í B-deild Stjórnartíðinda 16. janúar 2014. Kærufrestur vegna umræddrar ákvörðunar er því löngu liðinn.
- Í 28. gr. stjórnsýslulaga er fjallað um áhrif þess að kæra berst að liðnum kærufresti. Ber þá samkvæmt 1. mgr. ákvæðisins að vísa henni frá nema afsakanlegt verði talið að kæran hafi ekki borist fyrr eða veigamiklar ástæður mæli með því að kæran verði tekin til efnismeðferðar. Verður ekki af gögnum þessa máls ráðið að slíkum aðstæðum sé til að dreifa að lagagreinin eigi við og má í því sambandi benda á að lögmælt opinber birting ákvörðunar hefur þá þýðingu að almenningi telst vera kunnugt um hana. Af þeirri ástæðu er ekki tilefni til að taka sérstaklega afstöðu til aðildar kærenda að kærumáli þessu.
- Verður máli þessu vísað frá nefndinni.
Úrskurðarorð
Kærumáli þessu er vísað frá úrskurðarnefndinni.
