Árið 2026, þriðjudaginn 17. febrúar, tók Arnór Snæbjörnsson, formaður úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, með heimild í 3. mgr. 3. gr. laga nr. 130/2011, fyrir:
Mál nr. UUA2601013, kæra á ákvörðun byggingafulltrúans í Reykjavík frá 21. nóvember 2023 um að samþykkja byggingaráform til að innrétta 26 íbúðir, sex vinnustofur og eina bílageymslu í skrifstofu- og atvinnuhúsnæði á lóðinni Þverholt 18.
Í málinu er nú kveðinn upp til bráðabirgða
úrskurður
um kröfu kærenda um stöðvun framkvæmda:
- Með kæru til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, er barst nefndinni 24. janúar 2026, kæra A og B, Rauðarárstíg 33, þá ákvörðun byggingafulltrúans í Reykjavík frá 21. nóvember 2023 að samþykkja byggingaráform til að innrétta 26 íbúðir, sex vinnustofur og eina bílageymslu í skrifstofu- og atvinnuhúsnæði á lóðinni Þverholt 18. Er þess krafist að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi. Jafnframt er þess krafist að framkvæmdir verði stöðvaðar „á meðan ný grenndarkynning fari fram“. Verður af hálfu úrskurðarnefndarinnar litið svo á að með þeirri kröfugerð sé farið fram á stöðvun framkvæmda til bráðabirgða á grundvelli 5. gr. laga nr. 130/2011. Verður nú tekin afstaða til framkominnar stöðvunarkröfu.
- Gögn málsins bárust úrskurðarnefndinni frá Reykjavíkurborg 16. febrúar 2026.
Málsatvik og rök
- Á afgreiðslufundi byggingarfulltrúans í Reykjavík 21. nóvember 2023 var tekin fyrir umsókn um leyfi til þess að innrétta 26 íbúðir, sex vinnustofur og eina bílageymslu á jarðhæð skrifstofu- og atvinnuhúsnæðis á lóðinni Þverholt 18. Var umsóknin samþykkt á fundinum og sama dag áritaði byggingarfulltrúi framlagða uppdrætti til samþykktar. Hinn 26. mars 2026 var byggingarleyfi veitt fyrir framkvæmdinni.
- Kærendur greina frá því að í desember 2025 hafi þau orðið vör við framkvæmdir í iðnaðarhúsnæði á lóðinni Þverholti 18. Við nánari athugun hafi komið í ljós að verið væri að breyta notkun hússins í atvinnu- og íbúðarhúsnæði. Í framkvæmdunum felist meðal annars að komið verði komið fyrir svölum á þeirri hlið hússins sem snúi að Rauðarárstíg 33, en einungis 6–8 m verði þá milli svala Þverholts 18 og svala íbúðar kærenda. Kærendur kannist ekki við að þau áform hafi verið grenndarkynnt fyrir þeim. Hefði það verið gert hefðu þeir komið að margháttuðum athugasemdum. Sé þess því krafist að byggingarleyfið verði fellt úr gildi og framkvæmdir stöðvaðar þar til ný grenndarkynning fari fram með réttum hætti.
- Af hálfu Reykjavíkurborgar er bent á að byggingarleyfi hafi verið gefið út 26. mars 2025. Sé því kærufrestur löngu liðinn og því beri að vísa kærunni frá úrskurðarnefndinni.
Niðurstaða
- Í 1. mgr. 5. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála er tekið fram að kæra til úrskurðarnefndarinnar fresti ekki réttaráhrifum kærðrar ákvörðunar en jafnframt er kæranda þar heimilað að krefjast stöðvunar framkvæmda til bráðabirgða séu þær hafnar eða yfirvofandi. Með sama hætti er kveðið á um það í 29. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 að kæra til æðra stjórnvalds fresti ekki réttaráhrifum ákvörðunar en þó sé heimilt að fresta réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar til bráðabirgða meðan málið sé til meðferðar hjá kærustjórnvaldi þar sem ástæður mæli með því. Tilvitnuð lagaákvæði bera með sér að meginreglan sé sú að kæra til æðra stjórnvalds fresti ekki réttaráhrifum kærðrar ákvörðunar og séu heimildarákvæði fyrir frestun framkvæmda kærðar ákvörðunar undantekning frá nefndri meginreglu sem skýra beri þröngt. Verða því að vera ríkar ástæður eða veigamikil rök fyrir ákvörðun um stöðvun framkvæmda. Almennt mælir það á móti því að fallast á kröfu um stöðvun ef fleiri en einn aðili eru að máli og þeir eiga gagnstæðra hagsmuna að gæta. Einnig geta komið til álita þau tilvik þar sem kæruheimild verður í raun þýðingarlaus ef framkvæmdir eru ekki stöðvaðar, svo sem ef sú framkvæmd sem krafist er stöðvunar á er óafturkræf.
- Í máli þessu er gerð krafa um stöðvun framkvæmda á grundvelli samþykktra byggingaráforma er fela í sér heimild til að innrétta íbúðir, vinnuskúra og bílageymslu í húsnæði á lóð Þverholts 18 í Reykjavík. Með hliðsjón af framangreindum lagaákvæðum og þeim sjónarmiðum sem liggja þeim að baki, því tjóni sem stöðvun framkvæmda myndi hafa í för með sér fyrir leyfishafa og því að um er að ræða afturkræfar framkvæmdir, verður ekki talin knýjandi þörf á að stöðva þær á meðan málið er til meðferðar hjá úrskurðarnefndinni. Verður kröfu kærenda þar um því hafnað.
Úrskurðarorð
Hafnað er kröfu kæranda um stöðvun framkvæmda til bráðabirgða á grundvelli hinnar kærðu ákvörðunar byggingarfulltrúa.
