Árið 2026, fimmtudaginn 15. janúar, tók Arnór Snæbjörnsson, formaður úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, með heimild í 3. mgr. 3. gr. laga nr. 130/2011, fyrir:
Mál nr. UUA2512015, kæra á ákvörðun skipulags- og umhverfisráðs Akraneskaupstaðar frá 1. desember 2025 um bann við hundahaldi á heimili kæranda.
Í málinu er nú kveðinn upp til bráðabirgða svofelldur
úrskurður
um kröfu kæranda um frestun réttaráhrifa:
- Með bréfi til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, er barst nefndinni 30. desember 2025, kærir eigandi fjögurra hunda ákvörðun skipulags- og umhverfisráðs Akraneskaupstaðar frá 1. desember 2025 um bann við hundahaldi á heimili kæranda. Er þess krafist að ákvörðunin verði felld úr gildi. Jafnframt er þess krafist að réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar verði frestað á meðan málið sé til meðferðar fyrir úrskurðarnefndinni. Verður nú tekin afstaða til þeirrar kröfu.
- Gögn málsins bárust úrskurðarnefndinni frá Akraneskaupstað 14. janúar 2026.
Málsatvik og rök
- Kærandi er eigandi fjögurra hunda. Hinn 8. ágúst 2025 sluppu hundarnir út af heimilinu og réðust að vegfaranda sem var á göngu með hundi með þeim afleiðingum að vegfarandinn var bitinn í höndina. Með bréfi, dags. 25. ágúst sá., var kæranda tilkynnt um að rannsókn væri hafin á þessu atviki. Kom og fram að hvorki væri fyrir hendi leyfi til hundahalds umræddra hunda né leyfi til að halda fjóra hunda á heimilinu sbr. 2. gr. samþykktar um hundahald á Akranesi nr. 782/2010. Í bréfinu var jafnframt gerð krafa um að allir hundarnir færu í skapgerðarmat og kærandi yrði upplýstur um áframhaldandi rannsókn málsins, sem gæti lyktað í ákvörðun um banni við hundahaldi. Var kæranda veittur frestur til að koma á framfæri sjónarmiðum sínum um atburðarrásina 8. ágúst 2025, sem og um hin meintu brot á samþykktum sveitarfélagsins. Athugasemdir hans bárust sveitarfélaginu 13. og 26. október s.á.
- Með bréfi sveitarfélagsins, dags. 1. desember 2025, var kæranda gerð grein fyrir niðurstöðu skapgerðarmats á hundunum fjórum. Var því slegið föstu um leið að kærandi hefði gerst sekur um alvarleg brot gegn ákvæðum samþykktar um hundahald á Akranesi og var honum með bréfi þessu bannað að halda hunda á heimili sínu. Var honum gert að fjarlægja hundana innan eins mánaðar.
- Kærandi vísar til þess að ákvörðunin sé afar íþyngjandi og telur líklegt að hún verði felld úr gildi vegna verulegra annmarka á málsmeðferð.
- Af hálfu sveitarfélagsins er vísað til atvika málsins í heild og þá einkum að kærandi hefur haldið fjóra hunda á heimili sínu án leyfis. Það hafi verið mat sveitarfélagsins að áminning og tækifæri til úrbóta yrði þýðingarlaust, enda hefði kærandi brotið ítrekað og gróflega gegn ákvæðum samþykktar um hundahald.
Niðurstaða
- Í 1. mgr. 5. gr. laga nr. 130/2011 um úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála er tekið fram að kæra til úrskurðarnefndarinnar fresti ekki réttaráhrifum kærðrar ákvörðunar. Þá getur úrskurðarnefndin að sama skapi frestað réttaráhrifum ákvörðunar komi fram krafa um það af hálfu kæranda, sbr. 3. mgr. nefndrar 5. gr. Með sama hætti er kveðið á um það í 29. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 að kæra til æðra stjórnvalds fresti ekki réttaráhrifum ákvörðunar en þó sé heimilt að fresta réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar til bráðabirgða meðan málið er til meðferðar hjá kærustjórnvaldi þar sem ástæður mæli með því. Tilvitnuð lagaákvæði bera með sér að meginreglan sé sú að kæra til æðra stjórnvalds frestar ekki réttaráhrifum kærðrar ákvörðunar og eru heimildarákvæði fyrir frestun kærðrar ákvörðunar undantekning frá nefndri meginreglu sem skýra ber þröngt. Verða því að vera ríkar ástæður eða veigamikil rök fyrir ákvörðun um frestun réttaráhrifa.
- Tekið er fram í athugasemdum með 5. gr. í frumvarpi því sem varð að lögum nr. 130/2011 að ákvæði greinarinnar byggist á almennum reglum stjórnsýsluréttar um réttaráhrif kæru og heimild úrskurðaraðila til að fresta réttaráhrifum ákvörðunar, sbr. 29. gr. stjórnsýslulaga. Í athugasemdum með þeirri grein í frumvarpi til stjórnsýslulaga er tiltekið að heimild til frestunar réttaráhrifa þyki nauðsynleg þar sem kæruheimild geti ella orðið þýðingarlaus. Þar kemur einnig fram að almennt mæli það á móti því að réttaráhrifum ákvörðunar sé frestað ef fleiri en einn aðili sé að máli og þeir eigi gagnstæðra hagsmuna að gæta. Það mæli hins vegar með því að fresta réttaráhrifum ákvörðunar ef aðili máls sé aðeins einn og ákvörðun er íþyngjandi fyrir hann, veldur honum t.d. tjóni. Þetta sjónarmið vegi sérstaklega þungt í þeim tilvikum þar sem erfitt yrði að ráða bót á tjóninu enda þótt ákvörðunin yrði síðar felld úr gildi af hinu æðra stjórnvaldi.
- Í máli þessu er kærð sú ákvörðun skipulags- og umhverfisráðs Akraneskaupstaðar frá 1. desember 2025 að banna kæranda að halda hunda á heimili sínu. Kærandi hefur nýtt sér heimild til að bera lögmæti hinnar kærðu ákvörðunar undir úrskurðarnefndina, en um íþyngjandi ákvörðun er að ræða sem beinist einungis að honum. Eins og málsatvikum er háttað þar sem einnig liggur fyrir að hundunum hefur verið komið fyrir utan sveitarfélagsins, þykir ekki rétt að fresta réttaráhrifum ákvörðunar, enda liggur ekki fyrir að kærandi verði fyrir óafturkræfu tjóni meðan beðið sé niðurstöðu úrskurðarnefndarinnar um ágreiningsefni máls þess.
Úrskurðarorð
Hafnað er kröfu kæranda um frestun réttaráhrifa.
